Από το 3ο τεύχος της Νέας Σελήνης(Χειμώνας '96-'97)

Καλλιέργεια του PLEUROTUS OSTREATUS σε άχυρο.

Μπολιάζουμε το άχυρο με σπόρο σε αναλογία 1:50 ή
αλλιώς 2 λίτρα μυκηλίου για 100 Kgr υποστρώματος (αχύρου).

Στην αρχή κόβουμε το άχυρο σε μήκος 2-3 εκατοστά και στη συνέχεια το βρέχουμε για 2-3 μέρες με νερό, ή το βουτάμε σε καζάνι ή βαρέλι και το πιέζουμε με αντικείμενα
που θα το βοηθήσουν να βυθιστεί.

Στη συνέχεια ζεσταίνουμε το καζάνι μέχρι να βράσει το νερό που περιέχει. Με το βρασμό το άχυρο απαλλάσσεται από ανταγωνιστικούς μικροοργανισμούς. Μπορούμε να σκεπάσουμε το βαρέλι ή καζάνι με καπάκι ή φύλλο πλαστικού ώστε οι υδρατμοί να υγροποιούνται και να επανέρχονται στο βαρέλι.

Για να βγάλουμε στη συνέχεια το άχυρο χρησιμοποιούμε σουρωτό καλάθι ή κάτι ανάλογο.

Μετά το στράγγισμα του άχυρου και εφ’ όσον η θερμοκρα σία του πέσει στους 25oC (τότε που η υγρασία του είναι 70-75%) μπολιάζουμε το άχυρο με το σπόρο. Καλό είναι, πριν το μπόλιασμα με το σπόρο να εμπλουτιστεί το άχυρο, σε μικρή αναλογία, με αζωτούχα φυτικά υπολείμματα όπως υπολείμματα βύνης, σόγιας κ.λ,π. που έχουν μεγάλη περιεκτικότητα Αζώτου.

 Για να επιβεβαιώσουμε ότιτο άχυρο έχει την επιθυμητή υγρασία το ζυγίζουμε και εφ’ όσον έχει τριπλασιαστεί το βάρος του σημαίνει ότι απόκτησε τη σωστή υγρασία
(γύρω στο 72%).

Το μπολιασμένο άχυρο το βάζουμε σε νάυλον σακούλες των 10 κιλώνπου τις κλείνουμε από πάνω και τις τοποθετούμε στην αρχή και για 10 περίπου μέρες σε χώρο σκιερό με αυξημένο ποσοστό υγρασίας 90-95%. Στη συνέχεια και όταν αρχίζουν να εμφανίζονται οι καρποφορίες, αυξάνουμε την ένταση του φωτισμού από 30 LUX σε 100 LUX και κατεβάζουμε τη σχετική υγρασία στο 75-80% σε θερμοκρασία 20-25oC. Μετά από 2- 3 εβδομάδες το μυκήλιο θα έχει προχωρήσει και τότε κάνουμε τρύπες στα πλευρά της σακούλας ενώ παράλληλα έχουμε προβλέψει να υπάρχει κενός χώρος στο ενδιάμεσο μεταξύ δεσίματος της σακούλας και της επιφάνειαςτου υποστρώματος, ώστε να διατηρούνται η υγρασία και ο απαραίτητος αερι σμός. Από την 5η εβδομάδα αρχίζουν να βγαίνουν οι καρποφο ρίες, σαν τσαμπιά, απότιςτρύπες. Διαφορετικά, στα σημεία που φουσκώνουν, σχίζουμε τη σακούλα, για να μη συμπιεστούν τα μανιτάρια καθώς μεγαλώνουν. Τα μανιτάρια ωριμάζουν σε μια εβδομάδα από την ήμερα που θα σχηματιστούν.

Οι καλύτερες εποχές για παραθαλάσσιες ή νησιώτικες πε ριοχής είναι από τα μέσα Σεπτεμβρίου μέχρι και Μάιο. Για ορεινές περιοχές από Μάρτιο μέχρι Οκτώβριο και για πεδινές την άνοιξη και το Φθινόπωρο. Συνολικά μια σακούλα στο διάστημα της καρποφορίας δίνει 4 περίπου συγκομιδές. Τα μανιτάρια που θα συγκομιστούν μπορούν να χρησιμοποιη θούν είτε φρέσκα, είτε να ξηρανθούν στον ήλιο, οπότε διατη ρούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Κ. Ζ. Στεφανάκης Γεωπόνος

Από τη Νέα Σελήνη:

Τα περισσότερα ξυλοφάγα έντομα είναι μικρά σκαθάρια που προσβάλλουν την ξυλεία.

Τα ξυλοφάγα σκουλήκια δεν τα βλέπουμε, ακούμε όμως τον χαρακτηριστικό τους ήχο μέσα στα έπιπλα, στα δοκάρια των σκεπών, στους ξύλινους τοίχους και στα πατώματα που σιγά - σιγά διαβρώνονται εσωτερικά από τις στοές που ανοίγουν.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να αποφύγουμε την κατα στροφή επίπλων και σπιτιών;

Η καλύτερη μέθοδος είναι η πρόληψη.

Αν βγάζετε μόνοι σας την ξυλεία για το σπίτι ή τα έπιπλά σας, θα πρέπει να διαλέξετε δοκάρια και σανίδες από την καρδιά του δέντρου και όχι από το στέαρ*, το οποίο προ­σβάλλεται εύκολα από τα ξυλοφάγα. Αν το δέντρο έχει φύλλα, αφήστε το κομμένο με τα κλαδιά και τα φύλλα έτσι ώστε να τραβήξουν τους χυμούς. Στη συνέχεια μπορούμε να το αποψιλώσουμε και να το τεμαχίσουμε. Επει­δή δε οι ξυλοφάγοι προσβά­λουν ευκολότερα τα ξύλα που έχουν πολλούς χυμούς, είναι πολύ σημαντικό, τα ξύλα που χρησιμοποιούμε να είναι κομμένα τη σωστή εποχή.

Ακόμη, θα πρέπει να προτι μάται ξυλεία από οξιά, δρυ, κέδρο, πεύκο της ποικιλίας πίνους σιλβέστερ, καρυδιά, καστανιά και γενικά ξύλα που περιέχουν φυσικά εντομοκτόνα.

Αν αντιληφθείτε τις χαρακτηριστικές τρύπες του σκου­ληκιού, κλείστε τες με κερί, περάστε από πάνω με πινέλο τερεβινθέλαιο ή κρεόζωτο από οξιά (κρεόζωτο είναι η πίσσα που προέρχεται από την καύση και απόσταξη του ξύλου).

Επίσης μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αλόη της οποίας ο χυ­μός είναι εντομοκτόνος. Κόψτε μερικά φύλλα και κάντε χυλό λιώνοντάς τα ή ακόμη κόψτε τα κομματάκια και ξεράνετέ τα.

Χρήση: Αλείψτε δοκάρια και έπιπλα με τον χυλό φρέσκιας αλόης. Από τα ξεραμένα φύλλα μπορείτε να φτιάξετε εντομο κτόνο σκόνη, αλέθοντάς τα. Ακόμα, μπορείτε να φτιάξετε αφέψημα από 10 γραμ. ξεραμένη αλόη σε ένα λίτρο νερό ή βάλτε 10 γραμ. ξεραμένα φύλλα αλόης σε ένα λίτρο οινοπνεύματος και αφήστε τα μερικές ημέρες.

Τέλος ένα άλλο προστατευτικό ξύλου είναι το λάδι λεβάντας (το φτιάχνουμε γεμίζοντας ένα βάζο με λουλούδια, τα σκεπά­ζουμε με λάδι ελιάς και το εκθέ­τουμε για δύο τρεις εβδομάδες στον ήλιο. Στη συνέχεια σουρώ­νουμε και το φυλάμε σε μπουκά­λι).

Πότε κόβουμε τα ξύλα

Όταν κόβουμε ξύλα για να τα χρησιμοποιήσουμε στην επιπλο­ποιία ή σε διάφορες οικοδομι­κές κατασκευές, πρέπει πάντο­τε να θυμόμαστε ότι το κόψιμο στην κατάλληλη στιγμή είναι ο καλύτερος τρόπος προστασίας του ξύλου από τις προσβολές των ξυλοφάγων.

Πότε όμως είναι η κατάλληλη στιγμή για να κόψουμε κάποιο δέντρο;

Η ιδέα είναι πολύ απλή. Κόβουμε το δέντρο όταν αυτό έχει τους λιγότερους χυμούς.

Σπουδαίος παράγοντας που επηρεάζει την κίνηση των ρευστών στη φύση επομένως και των χυμών στα φυτά, είναι η θέση του φεγγαριού.

Το φεγγάρι φαίνεται ότι κά­νει δύο κινήσεις. Η πρώτη είναι το γέμισμα ή άδειασμα. Η δεύ­τερη είναι το ανέβασμα ή το κατέβασμα της τροχιάς του σε σχέση με τον ορίζοντα. Οι δύο κινήσεις του φεγγαριού έχουν κάποια περιοδικότητα διαφορετική μεταξύ τους. Ετσι, το καλοκαίρι καθώς το φεγγάρι γεμίζει, η τροχιά του κατεβαί­νει και αντιστρόφως. Τον χει­μώνα σχεδόν συμπίπτει το γέ­μισμα με το ανέβασμα και το χάσιμο με το κατέβασμα.

Όταν το φεγγάρι γεμίζει και όταν ανεβαίνει, τότε ανεβαί­νουν και οι χυμοί στα φυτά και αντιστρόφως. Τον χειμώνα αυ­τά τα φαινόμενα είναι ισχυρό­τερα.

Ακόμη, οι χυμοί ανεβαίνουν την άνοιξη και το καλοκαίρι ενώ πέφτουν το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Ανεβαίνουν το πρωί και την ημέρα, κατεβαί­νουν το απόγευμα και τη νύ­χτα.

Έτσι, συνδυάζοντας όλους αυτούς τους παράγοντες, μπο­ρούμε να πούμε ότι ο ιδανικός χρόνος για να κόψουμε τα δέντρα μας, αν πρόκειται να τα χρησιμοποιήσουμε για κατασκευές, είναι κάποιο χειμωνιά­τικο απόγευμα, στο χάσιμο του φεγγαριού. Αντίθετα, αν θέλου­με να κόψουμε ξύλα για να τα πουλήσουμε με το κιλό, τα κόβουμε κάποιο ανοιξιάτικο πρωι­νό με το γέμισμα του φεγγα­ριού, για να είναι βαριά βαριά.

Α.Π. - Σ.Ο.

* Στέαρ. Το εξωτερικό τμή­μα του κορμού. Συνήθως έχει διαφορετικό χρώμα.

ΚΡΕΜΜΥΛΙ (Alium cepa)
Οικογένεια Λειριώδη

Φυσιολογικές ιδιότητες και χρήσεις

Το κρεμμύδι εκτιμάται από την αρχαιότητα για τις διουρητικές, τονωτικές και απολυμαντικές ιδιότητές του.
Χρησιμοποιούμενα μέρη: Ο βολβός και ο χυμός του.

Κύρια γνωστά συστατικά: Ζάχαρη, βιταμίνες Α, Β, C. Μεταλλικά άλατα και ιχνοστοιχεία: Νάτριο, Κάλιο, Φωσφορικό και Νιτρικό Ασβέστιο, Σίδηρο, Θείο, Ιώδιο, Πυρίτιο, Φωσφορικό και Οξικό Οξύ πτητικό έλαιο, γλυκοκινίνη, οξείδωσες και διαστάσες (αυτά τα δύο τελευταία θερμαινόμενα, αποστειρώνουν).

Ιδιότητες: Οπως το καρότο έτσι και το κρεμμύδι έχει πληθώρα από θεραπευτικές ιδιότητες οι οποίες το καθιστούν εξαιρετική τροφή αλλά και φάρμακο για πολλές ασθένειες. Παραθέτουμε κάποιες από τις περιπτώσεις που μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Ωστόσο πρέπει απαραίτητα να πούμε ότι υπάρχουν κάποιες σχολές υγιεινής διατροφής οι οποίες θεωρούν ότι πρέπει να χρησιμοποιείται το κρεμμύδι στη διατροφή μας με φειδώ.

Ενδείξεις:

Εσωτερική χρήση:

-       Αδυναμία, σωματική και πνευματική υπερκόπω ση, ανάπτυξη.

-       ολιγουρία, κατακράτηση υγρών (οιδήματα, πλευρίτιδες, περικαρδίτιδες).

-  Υδρωπικία.

-  Αζωταιμία, χλωρουραιμία.

-  Ρευματισμοί, αρθριτισμός.

-  Χολολιθίαση.

-  Διάρροιες, εντερικές ζυμώσεις.

-       Λοιμώξεις του ουροποιητικού και γεννητικού συστήματος.

-       Παθήσεις του αναπνευστικού (κρυολογήματα, βρογχίτιδες, άσθμα, λαρυγγίτιδα).

-  Γρίπη.

-  Ατονία του πεπτικού συστήματος.

-  Αδενική ανισορροπία.

-  Παχυσαρκία.

-  Αρτηριοσκλήρωση, πρόληψη θρομβώσεων.

-  Πρόληψη της γήρανσης.

-   Προστατίτιδα.

-  Ανικανότητα.

-  Διαβήτης.

-  Αδενοπάθεια, ραχιτισμός

-  Λεμφατισμός.

-  Εντερικά παράσιτα.

-  Θηλασμός.

Εξωτερική χρήση:

-       Απόστημα, παρανυχίδες, δοθιήνες, τσιμπήματα σφήκας.

-  Χιονίστρες, ραγάδες.

-  Ημικρανίες.

-  Εγκεφαλική συμφόρηση.

-  Κώφωση, βόμβος.

-  Νευραλγία των δοντιών

-  Κρεατοελιές, σπίλοι.

-   Πληγές, ελκώσεις, εγκαύματα.

-  Φακίδες.

Τρόπος χρήσης:

Εσωτερική χρήση:

(ΠΡΟΣΟΧΗ. Το κρεμμύδι προκαλεί υπεραιμία και γι’ αυτό απαγορεύεται η χρήση του αν υπάρχει αιμόπτυση)

1.   Κρεμμύδι ωμό έτσι όπως είναι η μουσκεμένο για λίγες ώρες μέσα στο ελαιόλαδο. Σε σαλάτες, ορεκτικά και σε όλες τις σούπες.

-  Ψιλοκομμένο. Το τρώμε μέσα σε γάλα ή σε ζωμό ή ακόμη, απλωμένο πάνω σε μια φέτα βουτυ ρωμένο ή λαδωμένο ψωμί.

-  Ενα κρεμμύδι ψιλοκομμένο και αφημένο να μουσκέψει μερικές ώρες μέσα σε ζεστό νερό. Πίνουμε το νερό το πρωί νηστικοί με λίγες σταγόνες λεμόνι.

-  Κατά της γρίπης: Αφήνουμε να μουλιάσουν δύο κρεμμύδια ψιλοκομμένα σε μισό λίτρο νερό. Πίνου με ένα ποτήρι από το νερό αυτό ανάμεσα στα γεύματα και ένα πριν κοιμηθούμε για δέκα πέντε ημέρες.

-  Κατά της διάρροιας: Μια χούφτα φλούδια κρεμμυδιού για ένα λίτρο νερό. Τα αφήνουμε να βράσουν για δέκα λεπτά. Παίρνουμε μισό λίτρο την ημέρα.

-  Κατά της διάρροιας των νεογέννητων: Κόβουμε φέτες τρία κρεμμύδια και τα αφήνουμε για δύο ώρες μέσα σε βραστό νερό. Προσθέτουμε ζάχαρη.

-  Κατά των εντερικών παρασίτων: Αφήνουμε να μουσκέψει επί 6 ημέρες ένα χοντρό κρεμμύδι ψιλοκομμένο μέσα σε ένα λίτρο λευκό κρασί. Πίνουμε ένα ποτήρι κάθε πρωί με την έγερση, για μια εβδομάδα όταν χάνει το φεγγάρι. Καλό θα είναι αυτό να γίνει για 2 με 3 μήνες.

-  Κατά των ρευματισμών: Βράζουμε σε χαμηλή φωτιά σε ένα λίτρο νερό και για 15 λεπτά, 3 κρεμμύ δια κομμένα σε φέτες, χωρίς να βγάλουμε τη φλούδα τους. Σουρώνουμε. Πίνουμε ένα ποτήρι στην έγερση και στην κατάκλιση.

-   Κατά της χολολιθίασης: Τσιγαρίζουμε ένα χοντρό κρεμμύδι ψιλοκομμένο, μέσα σε 4 κουταλιές της σούπας ελαιόλαδο. Προσθέτουμε 150 γρ. νερό και 40 γρ. ανάλατο χοιρινό λίπος (Το λίπος πρέπει να είναι από χοίρο υγιή). Το αφήνουμε να βράσει για 10 λεπτά. Το πίνουμε πολύ ζεστό, για πολλά συνεχό μενα βράδια. Δύο ώρες αργότερα, λίγο πριν κοιμηθούμε, πίνουμε ένα φλιτζάνι βραστάρι από ράμνο (2 με 5 γρ. αποξεραμένη φλούδα για κάθε φλιτζάνι. Μετά το βράσιμο το αφήνουμε στο νερό του να κρυώσει, για 4 με 6 ώρες). Αυτή η θεραπεία να γίνεται μια φορά τον χρόνο.

-  Για την ηπατίτιδα, Ζωμός κρεμμυδιού.

-  Για την αϋπνία. Προσθέστε κρεμμύδι ωμό στις σαλάτες σας.

2.  Μούσκεμα σε οινόπνευμα: Αφήνουμε να μου σκέψουν για 10 ημέρες φρέσκα κρεμμύδια ψιλοκομ μένα, σε οινόπνευμα 90 βαθμών ίσου βάρους. Παίρνουμε 3 με 5 κουταλάκια του καφέ την ημέρα (μια κουταλιά του καφέ είναι περίπου 5 γραμμάρια κρεμμυδιού).

3.  Οινόπνευμα 20% 5 με 10 γραμμάρια 2 φορές την ημέρα στα γεύματα μέσα σε ζαχαρωμένο νερό.

4.  Κρασί (Σύμφωνα με τον P. Carles):

κεμμύδι ψιλοκομμένο.................... 300 γραμμ.

υγρό λευκό μέλι........................... 100 γραμμ.

κρασί λευκό................................ 600 γραμμ.

Τα αφήνουμε να μουσκέψουν 48 ώρες. Φιλτρά ρουμε. Παίρνουμε 2 με 4 κουταλιές της σούπας την ημέρα (50 γραμμ. ίσον 15 γραμμ. κρεμμύδι).

Εξωτερική χρήση:

-  Σιναπισμοί με ωμά κρεμμύδια (όπως και σκόρ δα): Ρευματισμοί.

-  Εγκεφαλική συμφόρηση, μηνιγγίτιδα: Συμπλη ρωματική θεραπεία με τρίψιμο των μηνίγγων με ένα κρεμμύδι και τύλιγμα των ποδιών με 1 έως 2 κρεμ μύδια ψιλοκομμένα (τα αφήνουμε για 8 έως 10 ώρες).

-  Ημικρανίες: Καταπλάσματα με ωμό κρεμμύδι στο μέτωπο.

-  Κατακράτηση των ούρων, ολιγουρία: Καταπλά σματα με ωμό κρεμμύδι στο κάτω μέρος της κοι λιάς.

-  Κρεατοελιές: Μείγμα από κρεμμύδι, θαλασσινό αλάτι και άργιλος σε ίσα μέρη. Η ακόμη, τρίβουμε τις κρεατοελιές με ένα κόκκινο κρεμμύδι.

-  Τσιμπήματα από σφήκες και άλλα έντομα αλλά και για δαγκώματα οχιάς: Τρίβουμε την περιοχή του τσιμπήματος για 1 με 2 λεπτά με ένα κομμάτι κρεμμύδι (Δεν ξεχνούμε να βγάλουμε το κεντρί). Σε περίπτωση δαγκώματος κάνουμε κατάπλασμα με ωμό κρεμμύδι στουμπισμένο.

-  Αποστήματα, δοθηίνες. Καταπλάσματα βρασμέ νων κρεμμυδιών. Ψημένο στο φούρνο το κρεμμύδι, ζεστό ωριμάζει τα αποστήματα, φλεγμονές, δο θιήνες...

-  Παρωνυχίδες: Σκεπάζουμε την παρωνυχίδα με μια μεμβράνη κρεμμυδιού.

-  Χιονίστρες, ραγάδες, διαβρώσεις, εκδορές: Κομπρέσες με χυμό κρεμμυδιού.

-   Πληγές, κοψίματα, ελκώσεις, εγκαύματα: Η λεπτή μεμβράνη που χωρίζει τα στρώματα του κρεμμυδιού αποτελεί αντισηπτικό επίθεμα. Την τοποθετούμε πάνω στο τραύμα, σκεπάζουμε με μια γάζα και δένουμε.

-  Αιμορροΐδες. Ψήνουμε ένα κρεμμύδι μέσα σε χοιρινό λίπος αλατισμένο και όταν κρυώσει λίγο, το βάζουμε στο μέρος που πάσχει.

-  Φακίδες: Τρίβουμε με ξίδι στο οποίο θα έχουμε μουσκέψει λιωμένα κρεμμύδια ή απλώς με χυμό κρεμμυδιού.

-  Βούισμα των αυτιών: Βάζουμε μέσα στο αυτί λίγο βαμβάκι βρεγμένο με χυμό κρεμμυδιού.

-  Κώφωση: Ανακατεύουμε 30 γραμμ. χυμού κρεμμυδιού και 30 γραμμ. τσίπουρο και τα ζεσταί νουμε. Ρίχνουμε 3 με 4 σταγόνες μέσα στο αυτί 3 φορές την ημέρα, από τις οποίες η μια πριν από την κατάκλιση.

-   Νευραλγίες των δοντιών: Βάζουμε στην κοιλότη τα ένα κομμάτι βαμβάκι βουτηγμένο σε χυμό κρεμ μυδιού.

Σημαντικές σημειώσεις:

1)  Το ωμό κρεμμύδι έχει επιλεκτική δράση στο ουροποιητικό σύστημα ενώ το μαγειρευμένο, στο πεπτικό.

2)   Για δυσπεψίες και φουσκώματα ή κρεμμυδό- σουπα κάνει θαύματα. Για ξινίλες και καούρες στο στομάχι, κάνουμε ζεστό κατάπλασμα από δύο φύλλα λάχανου, δύο κρεμμύδια, δύο χούφτες αναρριχητικού κισσού και τέσσερις χούφτες πίτουρο τα οποία βράζουμε μέσα σε λίγο νερό.

3)  Για το κρύωμα, χρησιμοποιούμε το σιρόπι κρεμμυδιού. Κόβουμε τα κρεμμύδια σε ροδέλες, τα βάζουμε σε ένα πιάτο και ρίχνουμε από πάνω ζάχαρη. Τα αφήνουμε έτσι 24 ώρες. Παίρνουμε από αυτό το σιρόπι, 2-5 κουταλιές σούπας, την ημέρα.

4)  Γ ια την υδρωπικία. Αποκλειστική διατροφή με σούπες φτιαγμένες με γάλα μέσα στις οποίες ρίχνουμε ένα ωμό ψιλοκομμένο κρεμμύδι, τρεις φορές την ημέρα. Η βελτίωση φαίνεται μετά από μια εβδομάδα και σε 15 ημέρες τα ούρα γίνονται άφθονα.

5)  Αν κόψουμε στα δύο ένα κρεμμύδι και εισπνεύ- σουμε δυνατά, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε μια νευρική αλλά και μια επιληπτική κρίση.

6)  Για επούλωση πληγών, παίρνουμε δύο κρεμμύ δια ψιλοκομμένα, χοιρινό λίπος, αλάτι, λάδι ελιάς, κερί μέλισσας αγνό. Τα ανακατεύουμε, τα ζυμώνου με όσο μπορούμε και τα βάζουμε σε μπέν-μαρί. Με αυτή την αλοιφή αλείφουμε την πληγή.

7)  Για το λουμπάγκο, ζεστό κατάπλασμα από ζεματισμένο κρεμμύδι και λάχανο.

8)  Για μώλωπες και στραμπουλήγματα, ψιλοκό βουμε κρεμμύδι, το ανακατεύουμε με αλάτι και κάνουμε επιθέματα στο κτυπημένο μέρος.

9)   Για την τριχόπτωση. Οι εντριβές με χυμό κρεμμυδιού ή με τριμμένο κρεμμύδι, σταματούν την τριχόπτωση. Οι άραβες γιατροί πρόσθεταν αλάτι και πιπέρι. Προσοχή, το κρεμμύδι να μην είναι καλλιερ γημένο με φάρμακα γιατί μπορεί να προκαλέσει περισσότερο κακό από καλό. Μια άλλη συνταγή. Βάζουμε 60 γραμμ. χυμό κρεμμυδιού, 15 γραμμ. ανθρακικό κάλι και 240 γραμμ. νερό. Τα ανακα τεύουμε και τα φυλάμε σε ένα μπουκάλι. Με αυτό το υγρό κάνουμε καθημερινά, εντριβή στο κεφάλι.

Χρήσιμες συνταγές

1)   Για να σβήσετε τα ίχνη των δακτύλων από πόρτες και παράθυ ρα, τα τρίβετε με ένα κρεμμύδι κομμένο στη μέση (Η μια πατάτα).

2)  Για να καταστρέψετε το σκου λήκι του ξύλου: Τρίψτε τα μέρη που έχουν προσβληθεί, καθημερινά για 10 με 15 ημέρες, με ένα κρεμμύδι κομμένο στη μέση.

3)  Για να προφυλάξετε τα μπρούν τζινα αντικείμενα από τους λεκέδες που αφήνουν οι μύγες περάστε τα με πινέλο βουτηγμένο σε χυμό κρεμ μυδιού.

4)   Για να προστατεύσετε τους φούρνους από τη σκουριά καθώς και τα νικέλινα αντικείμενα, τα τρί βετε με ένα κομμάτι κρεμμύδι.

5)  Για να καθαρίσετε τα μπρούν τζινα αντικείμενα είναι πολύ καλό να ανακατέψετε υγρό χώμα και ένα κρεμμύδι λιωμένο.

6)  Για να καθαρίσετε τζάμια και μαχαιροπήρουνα -ακόμη και λίγο σκουριασμένα- χρησιμοποιήστε ενα κομμάτι κρεμμύδι.

7)   Για να ξαναδώσετε τη λάμψη σε κάποια τσάντα ή ζώνη βερνικωμέ νη, τα τρίβετε με ένα κομμάτι κρεμ μύδι.

8)   Για να κολλήσουν σίγουρα οι ετικέτες πάνω σε τσίγκινο κουτί, τρίψ τε πρώτα με ένα κομμάτι κρεμμύδι.

9)   Είναι γνωστή η συμπαθητική μελάνη. Δεν είναι παρά χυμός κρεμ μυδιού. Η αόρατη γραφή γίνεται ο ρατή, όταν εκθέσουμε το χαρτί σε κάποια πηγή θερμότητας.

10)   Για να αντιμετωπίσουμε την κακοσμία του στόματος από το κρεμ μύδι, μασάμε δύο τρεις κόκκους καφέ ή μερικά κλωναράκια μαϊντανό ή ένα μήλο.

11)  Για να φύγει μυρωδιά του κρεμ μυδιού από τα χέρια, τα τρίβουμε με αλατισμένο νερό ή νερό στο οποίο έχουμε προσθέσει αμμωνία, δύο κου ταλιές σούπας στο λίτρο.

12)   Για τα μαλλιά. Ενα ποτήρι χυμός κρεμμυδιού στο τελευταίο ξέβγαλμα μετά το σαπούνισμα, δί νει ωραίες ανταύγειες στα καστανά και στα ξανθά μαλλιά.

13)   Οι ταχυδακτυλουργοί, όταν βάζουν φωτιές στο στόμα, κάνουν γαργάρες με ζουμί από ξερά κρεμ μύδια, για να μην καίνε τον βλεννο γόνο του στόματός τους.

14)  Το κρεμμύδι έχει τη χρήση και στη ζωγραφική. Το χρησιμο ποιούν όπως και το σκόρδο και την πατάτα για να ζωγραφίσουν με τέ μπερες πάνω σε λιπαρές επιφά νειες όπως είναι ένας πίνακας ζω γραφισμένος με λάδια. Τρίβουν μι σό κρεμμύδι πάνω στην επιφάνεια που θέλουν να ζωγραφίσουν και α φήνουν να στεγνώσει καλά. Αυτή η λεπτή στρώση χυμού του κρεμμυ διού, απομονώνει τη λιπαρή επιφά νεια. (Την τεχνική αυτή χρησιμο ποίησε ο γνωστός ζωγράφος Βαν Ντάικ). Τον ίδιο τρόπο χρησιμο ποιούμε για να ζωγραφίσουμε με λάδι πάνω σε. χαλκό.

Πως κρατούμε τους σπόρους:

Διαλέξτε σφιχτά, καλά ωριμασμένα κρεμμύδια που βγήκαν από καλλιέργεια του προηγούμενου έτους. Αυτά πρέπει να φυτευθούν όσο γίνεται νωρί τερα μέσα στο χρόνο, σε θέσεις ηλιόλουστες και καλά προστατευμένες. Οι μίσχοι με τα άνθη πρέπει να στηριχθούν προσεχτικά. Καλό θα είναι να γίνει εδαφοκάλυψη με ώριμο κομπόστ. Οι σπόροι ωριμά ζουν αργά και πρέπει να ξεραίνονται κάτω από σκέπασμα ( αποσπώνται εύκολα). Οι ώριμοι σπόροι έχουν χρώμα μαύρο του κάρβουνου.

Πόσο διατηρούνται οι σπόροι:

Οι σπόροι του κρεμμυδιού διατηρούν τη βλαστι- κότητά τους για 2 με 3 χρόνια.

Πόσο ζυγίζουν:

1 γραμμάριο έχει περίπου 230 σπόρους.

Πως συντηρούνται τα κρεμμύδια:

Αποξηραμένα

Καθαρίζουμε καλά τα κρεμμύδια, τα κόβουμε σε λεπτές ροδέλες και τις ξεχωρίζουμε (ή απλός τα ψιλοκόβουμε). Τα αχνίζουμε και τα απλώνουμε στα τελάρα για να τα ξηράνουμε όπως και τα καρότα. Τα φυλάμε σε δοχεία που κλείνουν αεροστεγώς. Πριν τα μαγειρέψουμε τα αναζωογονούμε αφήνο- ντάς τα να φουσκώσουν σε λίγο νερό. Τα πράσινα κρεμμυδάκια όπως και τα ciboulettes μπορούν και αυτά να ξηρανθούν. Τα ψιλοκόβουμε τα βάζουμε σε ένα τουλουπάνι και τα στύβουμε όσο μπορούμε για να βγει το ζουμί τους. Στη συνέχεια τα απλώνουμε στα τελάρα.

Γλυκόξινα στο βάζο

Καθαρίζουμε 1 1/2 κιλό άσπρα κρεμμυδάκια.

Βράζουμε 1 λίτρο νερό στο οποίο έχουμε προσθέ σει 4 ποτήρια του κρασιού άσπρο ξίδι, 6 κουταλιές της σούπας ελαιόλαδο, 100 γραμμ. ζάχαρη άχνη, 2 κουταλιές της σούπας τοματοπολτό, 100 γραμμ. ξανθή σταφίδα, αλάτι, πιπέρι, 2 γαρίφαλα. Με την πρώτη βράση, ρίχνουμε τα κρεμμύδια και χαμηλώ νουμε τη φωτιά ώστε το νερό μόλις να αναβράζει. Αφήνουμε να βράσουν έτσι για μια ώρα. Τα βάζουμε στα βάζα και όταν κρυώσουν τα κλείνουμε. Αφού ανοιχθούν, διατηρούνται καλύτερα στο ψυγείο.

Μικρά κρεμμύδια στο λάδι

Ζεματίζουμε τα κρεμμύδια για να ξεφλουδιστούν πιο εύκολα. Τα βουτάμε σε κρασόξιδο αλατισμένο το οποίο προηγουμένως έχουμε βράσει και τα αφήνουμε για 15 λεπτά. Κατόπιν τα βγάζουμε. Οταν κρυώσουν τα βάζουμε σε βάζα τα οποία θα γεμίσου με στα 3/4 και συμπληρώνουμε μέχρι επάνω με λάδι. Κλείνουμε τα βάζα. Περιμένουμε τουλάχιστον ένα μήνα πριν τα καταναλώσουμε.

Δ.Π. - Σ.Ο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-  “Φαρμακευτικά φυτά την Ελλάδος” Γιώργου Σφήκα. Εκδ. Π. Ευοταθιάδης & Υιοί Α.Ε. Αθήνα, Βαλτετσίου 14.

-  Traitement des maladies par les legumes, les fruits et les cereales” Dr. J. Valnet ed. Maloine S.A. 1975.

-  “Le guide de Γ anticonsommateur” ed. Seghers, Paris 1975.

-  “Manuale pratico di tecnika pittorica” Gino Pina ed. Ulrico Hoepli - Milano



H ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΕΜΜΥΔΙΟΥ

ALLIUM CEPA OIK. ΛΕΙΡΙΩΔΗ (LILIACEAE)

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

Από την οικογένεια των λειριωδών καλλιεργούνται κυρίως τρία είδη, τα κρεμμύδια, τα πράσα και τα σκόρδα. Και τα τρία παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες ως προς τις απαιτούμενες συνθήκες περιβάλλοντος και περιποιήσεις. Εδώ θα αναφερθούμε στο κρεμμύδι.

Είναι διετές έως τριετές φυτό από σπόρο σε σπόρο. Καλλιεργείται για τους βολβούς του και τα τρυφερά πράσινα φυτά. Η καυστική ουσία των κρεμμυδιών, που δίνει και τη χαρακτηριστική οσμή, οφείλεται στο θειού χο αλλύλιο, το οποίο αυξάνεται με την ξηρασία.

Αναπτύσσεται καλά σε ηλιόλουστα, βαθιά και καλά στραγγιζόμενα εδάφη, με μεγάλη περιεκτικότητα σε οργανική ουσία. Ενσωματώνουμε στο έδαφος μεγά λες ποσότητες κόμποστ πριν τα καλλιεργήσουμε.

Τα κρεμμύδια αναπτύσσονται καλά σε υπερυψωμέ νες κλίνες ειδικά αν το έδαφος είναι πηλώδες. Το καλύτερο ΡΗ είναι μεταξύ 6-7. Κατά την περίοδο της ανάπτυξης ευνοούνται από χαμηλές θερμοκρασίες, ενώ κατά την ωρίμανση προτιμούν ζέστη. Βέλτιστη
θερμοκρασία ανάπτυξης του υπέργειου τμήματος εί ναι 18 - 22ο C μπορούν όμως να υποστούν τον χειμώνα αρκετά χαμηλές θερμοκρασίες χωρίς να πάθουν ζη- μιές.

Αποφεύγουμε να καλλιεργήσουμε στο ίδιο χωράφι αν τα προηγούμενα τρία χρόνια, υπήρχαν φυτά της ίδιας οικογένειας, για να μην συμβάλλουμε μ’ αυτό τον τρόπο στην αύξηση των πληθυσμών μικροοργανισμών του εδάφους που προκαλούν ασθένειες.

Γενικά τα άσπρα κρεμμύδια είναι πιο ανθεκτικά από τα κίτρινα και τα κόκκινα στις ασθένειες που δημιουρ- γούνται από μικροοργανισμούς του εδάφους. Προλη πτικά μουλιάζουμε το σπόρο ή το κοκκάρι για 15 λεπτά σε εκχύλισμα κόμποστ και για να βοηθήσουμε στα πρώτα στάδια ανάπτυξης σκονίζουμε τα φυτάρια και το κοκκάρι με οστεάλευρα.

Θρέψη

Τα κρεμμύδια χρειάζονται, συγκριτικά μεγαλύτερες ποσότητες αζώτου και καλίου και μέτριες φωσφόρου. Οι θρεπτικές τους ανάγκες μπορούν να καλυφθούν με ενσωμάτωση στο έδαφος κόμποστ ή άλλα οργανικά λιπάσματα (2-4 τόνους κοπριά/στρέμμα κατά την προη γούμενη καλλιέργεια) την περίοδο της Ανοιξης.

Εφαρμόζοντας εδαφοκάλυψη με κόμποστ ή οργα νικά υπολείμματα βοηθάμε στην πρόληψη ασθενειών και στον έλεγχο των αγριόχορτων.

Αρδευση

Θεωρητικά οι ανάγκες του κρεμμυδιού σε νερό είναι 25 Ι/m2/βδομάδα, πράγμα που εξαρτάται από το έδαφος και τις κλιματικές συνθήκες της περιοχής. Το έδαφος πρέπει να διατηρείται υγρό μόλις αναπτυ χθούν οι επιφανειακές ρίζες, αποφεύγουμε όμως την πολύ υγρασία γιατί προσβάλλονται από ασθένειες εδάφους. Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η περίοδοι γεμίσμα τος των βολβών. Τότε έχουν ανάγκη από πολύ νερό. Σταματάμε το πότισμα όταν αρχίζουν να πέφτουν (ωριμάζουν) οι κορυφές, δηλαδή, περίπου 3-4 βδομά δες πριν τη συγκομιδή, εκτός κι αν θέλουμε να καθυ στερήσουμε την ωρίμανση.

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ

Τρεις είναι κυρίως οι χρησιμοποιούμενοι τρόποι πολλαπλασιασμού των κρεμμυδιών, ανάλογα με τον επιδιωκόμενο σκοπό.

α) Παραγωγή κρεμμυδιών από σπόρο Σπέρνουμε τον σπόρο σε γραμμές που απέχουν 30-40 cm μεταξύ τους και 10-15 cm επί των γραμμών, σε βάθος 1,5 cm νωρίς την Ανοιξη. Οταν φυτρώσουν κάνουμε αραίωμα αν είναι πυκνά. Ετσι μέσα στο έτος έχουμε βολβούς σαν αυτούς που προέρχονται από κοκκάρι. Αν αυτοί οι βολβοί φυτευθούν την επόμενη Ανοιξη σποροποιούν.

β) Σπορά καί μεταφύτευση Εχουμε καλύτερα αποτελέσματα από άποψη με γέθους βολβού, αποδόσεων και πρωιμότητας αν σπείρουμε σε ανοιχτά σπορεία ή θερμοσπορεία (ανάλογα με την περιοχή και την εποχή) και μεταφυ- τεύσουμε τα νεαρά φυτάρια μόλις αποκτήσουν μέ γεθος μολυβιού. Απαιτούνται 6-8 βδομάδες για να μεταφυτευθούν. Στο m2, χρειάζονται 3-6 gr σπόρου για 250-300 φυτά. Η επιδιωκόμενη απόσταση είναι 2- 3 cm, μεταξύ τους. Αν χρειαστεί κάνουμε αραίωμα.

γ) Παραγωγή κρεμμυδιού από κοκκάρι Μ’ αυτή τη μέθοδο τα κρεμμύδια δεν παράγονται από σπόρο αλλά από κοκκάρι (ενδιάμεσο μικρό βολβό) και έχουμε δύο στάδια.

Ί. Παραγωγή κοκκαριού.

Η διάμετρός του κυμαίνεται από 0,5 - 3 cm και όταν το φυτεύσουμε μας δίνει βολβούς. Σπέρνουμε το σπόρο σε κλίνες. Η σπορά γίνεται σε γραμμές ή στα πεταχτά Φλεβάρη -Μάρτη. Οι ποσότητες και η αποστάσεις παραμένουν ίδιες μ’ αυτές της προη γούμενης μεθόδου. Τα φυτάρια παραμένουν στις κλίνες. Τα αραιώνουμε αν χρειαστεί και τα ποτίζου με μέχρι τον Αύγουστο - Σεπτέμβρη οπότε το φύλ λωμά τους μαραίνεται. Βγάζουμε τους μικρούς βολ βούς και τους αποθηκεύουμε.

2.  Παραγωγή κρεμμυδιών Για φρέσκα πράσινα, τρυφερά κρεμμυδάκια, φυ τεύουμε το κοκκάρι το φθινόπωρο για να έχουμε ως το Πάσχα. Για ξηρά, φυτεύουμε το κοκκάρι τον επόμενο Φλεβάρη - Μάρτη από τη συγκομιδή του. Ωρι μάζουν σε 4-6 βδομάδες. Ετσι έ χουμε μεγαλύτερους βολβούς και καλές αποδόσεις ακόμη και σε φτω χά εδάφη. Για παραγωγή βολβών φυτεύουμε έτσι ώστε η βάση του να βρίσκεται 3-5 cm κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. 30-40 cm μεταξύ των γραμμών και 10-15 cm επί των γραμμών. Οσο μεγαλύτε ρες είναι οι αποστάσεις, τόσο με γαλύτεροι οι βολβοί. Για φρέσκα φυτεύουμε στα σαμάρια των καρυ κιών και απόσταση 5-10 cm μεταξύ των φυτών.


“Αρσενικά” κρεμμύδια

Το καλύτερο μέγεθος κοκκαριού έχει διάμετρο 1-2  cm Κάτω απ’ αυτό τα φυτά είναι ασθενικά και πάνω απ’ αυτό έχουν την τάση να σποροποιούν τον ίδιο χρόνο ενώ οι βολβοί μένουν ατροφικοί. Αν αυτοί οι βολβοί ή τα φυτά απ’ αυτούς υποστούν θερμοκρα σίες 5°-10° C για μεγάλο χρονικό διάστημα έχουμε τα λεγόμενα “αρσενικά” κρεμμύδια.

Αντίθετα αν θέλουμε σπόρο τον δεύτερο χρόνο από τη σπορά τους φροντίζουμε να έχουμε αυτές τις θερμοκρασίες. Δεν έχουμε σποροποίηση αν η θερ μοκρασία ξεπεράσει τους 20ο C, ενώ καλύτερη θερμοκρασία αποθήκευσης του κοκκαριού για να μην σποροποιήσουν τα φυτά είναι γύρω στους Οο C.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ

Η έλλειψη αζώτου κάνει τα φυτά καχεκτικά, με ανοιχτόχρωμα φύλλα και σκληρό λαιμό που δύσκο λα λυγίζει κατά την ωρίμανση. Η έλλειψη χαλκού προκαλεί αποχρωματισμό των κίτρινων και κόκκινων ποικιλιών, οι “χιτώνες” γίνονται λεπτοί και διαχωρίζο νται εύκολα.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ

  Μάρανση φυταρίων

Μπορεί να οφείλεται σε υπερβολική υγρασία εδάφους. Αποφεύγουμε το πρόβλημα καλλιεργώντας στα σαμάρια των καρυκιών. Επίσης βοηθά το να μουσκέψουμε τους σπόρους σε τσάι κόμποστ.
Τα φυτά μαραίνονται και πεθαίνουν:
Αιτίες μπορεί να είναι: α) τα σιδηροσκούληκα. Ψάχνουμε για τρύπες στο στέλεχος του φυτού ή στο έδαφος σε βάθος 3-5 cm β) Τα σταχτοσκούληκα, ψάχνουμε στο λαιμό των φυτών.

Αντιμετωπίζονται με τη χρήση δολωμάτων. (Πίτουρα ανακατεμένα με βάκιλο θουριγκιένσις.) Τα σκορπίζουμε στην επιφάνεια του εδάφους τη νύχτα. Ενας άλλος τρόπος είναι να απελευθερώσουμε παρασιτικούς νηματώδεις στο έδαφος, (Neoplectana carpocapsae) το λιγότερο μια βδομάδα πριν την εγκατάσταση της καλλιέργειας. Επίσης παγίδες με πατάτες μπορούν να ελέγξουν την κατάσταση (βλέ πε προηγούμενο τεύχος, καλλιέργεια καρότου: http://www.topikopoiisi.com/3/post/2013/04/62.html).

Τα φυτά δεν αναπτύσσονται, τα φύλλα μπορεί να είναι κίτρινα:

Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε έλλειψη αζώτου. Τα ίδια συμπτώματα παράγει και η συγκράτηση υπερβολικού νερού από το έδαφος γιατί καταστρέφει τις ρίζες. Για να βοηθήσουμε τα φυτά τα ψεκάζουμε ή τα ποτίζουμε με τσάι από ιχθυογαλακτώματα ή ιχθυάλευρα (βλέπε προηγού μενο τεύχος “καλλιέργεια καρότου”). Η καλλιέργεια σε υπερυψωμένες κλίνες βοηθά στην αποστράγγιση. Η προσθήκη κόμποστ πριν την καλλιέργεια προλαβαί νει τα προβλήματα.

Τα ίδια συμπτώματα έχουμε και στην περίπτωση που τα φυτά έχουν προσβληθεί από ασθένειες του εδάφους, όπως πύθιο, φόμα, ριζοκτόνια. Οι ρίζες γίνονται ροζ ή κόκκινες και σαπίζουν. Οι νέες ρίζες προσβάλλονται κατά τον σχηματισμό.

Το έδαφος πρέπει να αερίζεται καλά και να μην έχει καλλιεργηθεί πριν με τριφύλλι Ladino, σίκαλη ή καλα μπόκι. Αν παρατηρήσουμε αυτές τις ασθένειες απο φεύγουμε να καλλιεργήσουμε, λειριώδη σ’ αυτό τον χώρο για τα επόμενα 4-5 χρόνια. Η χρήση ανθεκτικών ποικιλιών βοηθά.

Θρίπας (Thrips tabaci)

Αν τα άκρα των φύλλων είναι στριμμένα ή καφετιάζουν, τότε ψάχνουμε για θρίπα στα κρεμμύδια μας.

Τα βαριά προσβεβλημένα φυτά δεν αναπτύσσονται, οι λαιμοί είναι αφύσικα χοντροί και οι βολβοί δε σχημα τίζονται όπως πρέπει. Τα ενήλικα του θρίπα έχουν κίτρινο - καφέ χρώμα και κινούνται γρήγορα το μήκος τους δεν ξεπερνά τα 2 mm και η συμπλήρωση του βιολογικού τους κύκλου γίνεται περίπου σε 2 βδομά δες με αποτέλεσμα να έχουμε πολλές γενιές σε κάθε καλ/τική περίοδο. Η λάρβα δύσκολα μπορεί να παρα τηρηθεί χωρίς φακό. Οι προβολές γίνονται πιο έντονες κατά τη διάρκεια ξηρών και θερμών συνθηκών. Διαδο χικές καλλιέργειες δεν πρέπει να είναι κοντά - κοντά γιατί προσβάλλουν τη μια μετά την άλλη. Πολλά είδη Θριπας (Thrips tabaci) πασχαλίτσας καθώς και το orius tristicolor είναι φυσικοί εχθροί του θρίπα. Τους παγιδεύουμε με κολλητικές ταινίες, ακριβώς πάνω από το επίπεδο των φυτών. Μπορούμε να δοκιμάσουμε με μπλε, κίτρινες ή λευκές για να δούμε ποιες δουλεύουν καλύτερα. Επί παση με ίσα μέρη ναφθαλίνης και σκόνης ασβέστη δρουν απω­θητικά. Σε έντονη προσβολή ψεκάζουμε με εντομο- κτόνα σαπούνια ή σκευάσματα πυρεθρίνης μαζί, 2 φορές την εβδομάδα. Φροντίζουμε να βρέχουμε καλά τις βάσεις των φυτών.

Κίτρινες ή γκρίζες κηλίδες στα φύλλα:

Τα φυτά έχουν προσβληθεί από ωϊδιο. Τα συμπτώ ματα εμφανίζονται αφού τα φύλλα φθάσουν το μήκος των 15 cm. Πρώτα προσβάλλονται τα παλιότερα φύλλα και καλύπτονται από λευκές η πορφυροειδείς εξανθή σεις όταν ο καιρός είναι κρύος, τα φύλλα ξηραίνονται και πέφτουν. Ψεκάζουμε με θειάφι μόλις εμφανιστεί η ασθένεια.

Τήξη σπορείου

Οφείλεται σε μύκητες εδάφους, όπως φυτοφθόρα, πύθιο, ριζοκτονία, προσβάλλει φυτά σπορείου ή αυτά που σπέρνονται κατευθείαν. Τα μικρά φυτά εμφανίζουν υγρή σήψη στη γραμμή του εδάφους ή αμέσως από κάτω. Οι ιστοί “ζαρώνουν” γρήγορα, το φυτό γέρνει και λιώνει. Η ασθένεια ευνοείται από την υγρασία και την βαθειά και πυκνή σπορά. Η προσθήκη άμμου στη σποροκλίνη, τη βοηθά να στεγνώνει νωρίτερα, μετά το πότισμα.

Αποφεύγουμε το πολύ πότισμα και τα συμπιεσμένα εδάφη. Προληπτικά απολυμαίνουμε το σπόρο με στά­χτη και ασβέστη (βλέπε προηγούμενο τεύχος “καλ­λιέργεια καρότου”).

Επιβάλλεται η χρήση απολυμασμένων εργαλείων. Η απολύμανση μπορεί να γίνει σε διάλυμα χλώριο σε (1 μέρος λευκαντικό 4 μέρη νερό).

Κουρελιασμένα, τρυπημένα φύλλα

Αυτά τα σημάδια καθώς και μονοπάτια από βλέννα στα φύλλα ή στο έδαφος μαρτυρούν “επίθεση” από λύμακες. Για την αντιμετώπισή τους ακολουθεί ειδικό άρθρο.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΟΛΒΟΥ.

Η μύγα του κρεμμυδιού (Hylemyia anti qua)

Προσβάλλει με τη μορφή σκουληκιού. Είναι άποδο, μαργαριτόχρωμο λευκό με μήκος περίπου 8 mm. Προκαλεί μεγάλες ζημιές. Τρέφεται από το λαιμό και το βολβό. Στα μεγάλα κρεμμύδια μπορεί να ξεκινήσει από το λαιμό και να δημιουρ γήσει στοά βάθους 4-5 cm
Τα ενήλικα είναι μικρές γκρίζες μύγες που αφήνουντ’ αβγά τους νωρίς την Ανοιξη. Αποφεύγουμε να χρησιμοποιήσουμε προσβεβλημένα φυτά στο κόμποστ. Καλύτερα να τα κάψουμε πριν.
Για να προλάβουμε το πρόβλημα, σκορπίζουμε παρασιτι κούς νηματώδεις στο έδαφος πριν την εγκατάσταση της καλ λιέργειας. Παγιδεύουμε τις μύγες αν καλλιεργήσουμε λίγα κρεμμύδια σε διάφορα σημεία λίγες βδομάδες πριν την κύρια καλλιέργεια. Αυτά προκαλούν τις μύγες να αποθέσουν τ’ αβγά τους. Κατόπιν τα απομακρύνουμε και τα καταστρέφουμε. Η γραμμική καλλιέργεια ευνοεί τις εκτεταμένες καταστροφές γιατί το σκουλήκι μετακινείται από ρίζα σε ρίζα. Γι’ αυτό καλλιεργούμε ενδιάμεσα αλλά φυτά. Ενας άλλος τρόπος είναι να σκορπίσουμε στάχτη από ξύλα ή άμμο στην κορυφή των σαμαριών. Γενικά τα κίτρινα και κόκκινα κρεμμύδια είναι πιο ανθεκτικά από τα άσπρα στις προσβολέςτης μύγας.

Προστασία φυταρίων από τη μύγα για τους ερασιτέχνες:

Τα ενήλικα της μύγας του κρεμμυδιού, αφήνουν τ’ αβγά τους στο έδαφος, στη βάση νεαρών φυτών. Μπορούμε να τοποθετήσουμε δίσκους από χαρτί γύ ρω από τα φυτόρια μόλις εμφανιστούν τα μεταφυτεύ σουμε, για να εμποδίσουμε τη μύγα να αποθέσει τα αβγά της. Το ίδιο μπορούμε να κάνουμε και στα μπρόκολα, λάχανα, κουνουπίδια για να τα προστατεύ σουμε από τους ανάλογους εχθρούς τους.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πισσόχαρτα ή άλλα εύκαμπτα χαρτιά, κόβοντάς τα σε κύκλο με διάμετρο 15 cm Κάνουμε μια σχισμή από την περιφέ ρεια προς το κέντρο όπου έχουμε κάνει μια κυκλική τρύπα για να τοποθετήσουμε το φυτό. Επειδή υπάρ χουν πολλές γενιές το χρόνο τ’ αφήνουμε ως τη συγκομιδή.

Βολβοί μικροί και μαλακοί - Μαραμένα φυτά.

Πιθανόν να έχουμε προσβολή από μύκητες εδά φους (φόμα, πύθιο, ριζοκτόνια). Αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα με τον ίδιο τρόπο όπως παραπάνω.

Μαλακή καφετιά αλλοίωση των ιστών του λαιμού.

Τα κρεμμύδια έχουν προσβληθεί από βοτρύτη. Εμφανίζεται την εποχή της συγκομιδής ή στην αποθή κη. Προκαλεί καστανό σάπισμα στους εσωτερικούς χιτώνες και σταχτί στην επιφάνεια. Οι λευκές ποικιλίες είναι πιο ευαίσθητες. Καλό είναι να συγκομίζουμε τα κρεμμύδια με ξηρό καιρό, να στεγνώνουν καλά πριν τα αποθηκεύσουμε και η αποθήκευση να γίνεται σε ψυχρό και ξηρό περιβάλλον να διατηρούμε τα στελέ χη και μετά τη συγκομιδή ως την κατανάλωση.

Για να περιορίσουμε το πρόβλημα απομακρύνουμε τα προσβλημένα φυτά αμέσως. Προσπαθούμε να μην βρέξουμε τα φυτά κατά την άρδευση. Τα κρεμμύδια διατηρούνται για περισσότερο χρονικό διάστημα στην αποθήκη, αν το έδαφος στο οποίο έχουν καλλιεργη θεί έχει πολύ χούμο. Επίσης μπορεί να βοηθήσει το μούλιασμα των σπόρων σε τσάι κόμποστ. Αποφεύ γουμε να καλλιεργήσουμε στο ίδιο μέρος για 4-5 χρόνια.

Σάπισμα της ρίζας ή της βάσης των βολβών στο χωράφι ή στην αποθήκη.

Πιθανόν να έχουμε προσβολή από φουζάριο. Τα προσβεβλημένα μέρη καλύπτονται από ασπριδερή μούχλα. Η μύγα του κρεμμυδιού ευνοεί την διάδοση αυτής της αρρώστειας. Τετράχρονη αμειψισπορά βοηθά στην πρόληψη της καθώς και καλλιέργεια σε υπερυψωμένες κλίνες, σε ηλιόλουστα χωράφια γιατί στραγγίζουν καλύτερα τα νερά. Αποφεύγουμε την υπερβολική αζωτούχα λίπανση. Η χρήση ανθεκτικών ποικιλιών θεωρείται επιβεβλημένη.

Ηλιοεγκαύματα

Δεν είναι αρρώστια αλλά μια φυσιολογική ζημιά όταν τα κρεμμύδια συγκομίζονται με πολύ ζεστό και ηλιόλουστο καιρό. Ανώριμοι βολβοί και λευκές ποικι λίες είναι πιο ευαίσθητες.

Τα προσβλημένα κρεμμύδια λευκαίνουν και γίνο νται μαλακά και γλιστερά. Τα ηλιοεγκαύματα μπορεί να γίνουν αιτία να δημιουργηθούν και άλλα πιο σοβα ρά προβλήματα. Ακόμη και να καταστραφεί όλη η παραγωγή με το να εισέλθουν' βακτήρια και άλλοι οργανισμοί από τις πληγές.

Τα προλαβαίνουμε προστατεύοντας τους βολβούς από την απευθείας έκθεση στον ήλιο όταν τους συγκομίζουμε. Αυτό μπορεί να γίνει τραβώντας τα κρεμμύδια με τα στελέχη άθικτα και τοποθετώντας τις δέσμες στα σαμάρια έτσι ώστε τα στελέχη της κάθε δέσμης να καλύπτουν του βολβούς της προη γούμενης

Βολβοί με γκρίζους γλοιώδεις τους εξωτερικούς χιτώνες.

Πιθανόν να οφείλεται σε καύσωνα ή χαμηλές θερ μοκρασίες. Αν η θερμοκρασία είναι πάνω από 25ο C τα προστατεύουμε μ’ένα παχύ στρώμα άχυρου και κατά με το έδαφος υγρό.

Ιδέες για επιτυχημένη συγκαλλιέργια

Αυτό το άριστα οργανωμένο σύστημα στηρίζεται στην ιδέα "κάθε m2 και ένα φυτό ή ομάδα φυτών. Τέσσερεις ή περισσότερες ομάδες αποτελούν μια μεγαλύτερη ομάδα, περιβάλλονται από μόνιμα μονοπάτια και καλλιεργούνται σε υπερυψωμένες κλίνες. (Εικ. 6)


ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ

Οταν πλησιάζει η ωρίμανση των βολβών ο λαιμός συρρικνώνεται, χάνει τη σκληρότητά του και τα φύλλα αν και πράσινα ακόμη, λυγίζουν. Αν τα συγκομίσουμε πριν απ’ αυτό το στάδιο δε συντηρούνται για πολύ.

Για να επιταχύνουμε την ωρίμανση λυγίζουμε τα στελέχη με τα πόδια ή μ’ ένα ξύλο στρογγυλό. Αυτό γίνεται 1-3 βδομάδες πριν τη συγκομιδή. Λέγεται ότι πιθανόν μ’ αυτό τον τρόπο να πρωϊμίζουμε την παραγω γή αλλά ελαττώνουμε την απόδοση και τον χρόνο συντήρησης των βολβών.

Οταν βγάζουμε τα κρεμμύδια τα απλώνουμε στο χωράφι (για 10 μέρες περίπου) ή σε σκιερό μέρος, για να ξεραθούν. Μετά αφαιρούμε τους ξηρούς βλαστούς αφήνοντας 2-3 cm από το βολβό (ή τους στρίβουμε και τους πλέκουμε σε αρμαθιές ( πλεξίδα) και τα βάζουμε σε δικτυωτά τσουβάλια.

Τα κρεμμύδια αποθηκεύονται σε Οο C και σχετική υγρασία 65%. Με τη διαπνοή χάνουν το 10-15% του βάρους τους.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΓΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ

Τα κρεμμύδια μπορούν να καλλιεργηθούν μαζί με μπρόκολα αρωματικά φυτά και χρυσάνθεμα. Επίσης μαζί με ντομάτα και βασιλικό. Εκμεταλλεύονται καλά το έδαφος σε συνδυασμό με μελιτζάνες, πιπεριές, σπανάκι.

Παραδοσιακή συγκαλλιέργεια, περιλαμβάνει παντζάρια και καρότα.

Κατά την αμειψισπορά μπορούμε να ακολουθήσουμε το διπλανό σχέδιο

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-  Γενική και Ειδική λαχανοκομία ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Δ.

ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΥ.

-  GARDEN PROBLEM SOLVER, JEFF BALL

-  High - Yield gardening HUNT and BORTZ.

-  Σύγχρονη Γεωργική τεχνολογία (περιοδικό).

Χ”παναγιώτου Μένη

Τεχν. Γεωπονίας

Υπάρχουν πράγματι μερικά “ενοχλητικά” έντομα που πολύ Θα Θέλαμε να διώξουμε απ’ το σπίτι μας και απ’ τους γύρω χώρους. Τα εντομοκτόνα που κυκλοφορούν στο εμπόριο έχουν διπλή δράση: καταστρέφουν τα έντομα και συγχρόνως δηλητηριάζουν τον άνθρωπο. Υπάρχουν όμως διάφορες συνταγές που μας επιτρέπουν να “ξεφορτω­θούμε” αυτούς τους ανεπιθύμητους συγκατοίκους μας χωρίς να βλάψουμε την υγεία μας και το περιβάλλον. Σ’ αυτό το πρώτο τεύχος του περιοδικού της Ν. Σελήνης, θα σας δώσουμε συνταγές που αφο­ρούν τα κουνούπια.

Κουνούπια:

α. Ο πιο αποτελεσμα­τικός τρόπος για να μην τσιμπούν τα κουνούπια την ώρα του ύπνου, είναι φυσικά η κουνου­πιέρα. Έχει όμως το μειονέκτημα να μην αφήνει να περνάει πολύς αέρας και έτσι είναι δύσκολα υποφερ­τή τις πολύ ζεστές νύχτες.

Μπορείτε όμως να βάλετε σίτες ψιλές στα παράθυρα. Φυσικά δε θα πρέπει να αφήνετε την πόρτα ανοιχτή και φως μέσα στο δωμάτιο!

β. Το διακοσμητικό πορτοκάλι με τα γαρί­φαλα: Πάρτε ένα φρέσκο πορτοκάλι και καρφώστε σε όλη του την επιφάνεια γαρίφα­λα μπαχαρικά. Φτιάξτε 2-3 για κάθε δωμάτιο. Σ’ αυτή την εργασία μπορεί να σας βοηθή­σουν και τα παιδιά.

Τοποθετήστε τα για παράδειγμα κοντά στο κρεβάτι σας και κλείστε πόρτες και παράθυρα για δύο μέρες ώστε το δωμάτιο να διαποτιστεί με την πολύ ευχάριστη μυρωδιά του πορτοκα­λιού και του γαρίφαλου.

Τα κουνούπια θα αποφεύγουν αυτούς τους χώρους. Το πορτο­κάλι με τον καιρό θα σκληρύνει μα θα διατη­ρήσει το άρωμά του για αρκετούς μήνες.

γ. Αντί για τα φιδάκια κάψτε “αρωματικά ξυλάκια”, φύλλα από ευκάλυπτο ή μέντα την πιπερώδη. Παρόμοια δουλειά κάνουν και τα κεριά με άρωμα μελισσόχορτου (σιτρονέλλα).

δ. Τα ίδια αυτά φυτά φυτεμένα γύρω από το σπίτι διώχνουν τα κου­νούπια από την περιοχή, όπως και γλάστρες με γεράνι στα παράθυρα, τα εμποδίζουν να μπουν στο σπίτι.

ε. Στο εμπόριο βρί­σκουμε και αιθέριο έλαιο μελισσόχορτου (εσάνς σιτρονέλ) το οποίο είναι πολύ αποτε­λεσματικό αν αλείψετε μ’ αυτό κάθε εκτεθειμέ­νη επιφάνεια του σώμα­τός σας.
Δυστυχώς κάποιοι είναι αλλεργικοί και εμφανίζουν δερματικά, άλλοι δεν αντέχουν τη μυρωδιά του.

στ. Αν κατασκηνώσε­τε, κάψτε κοντά στη σκηνή οποιαδήποτε χλωρά κλαδάκια, φύλλα (ή και δέρμα από παλιά παπούτσια).

ζ. Έχει παρατηρηθεί ακόμη, ότι τα κουνούπια προτιμούν τους ανθρώ­πους που είναι ντυμένοι με ρούχα πολύχρωμα και ιδιαίτερα αυτά που έχουν κόκκινα λουλού­δια. Αποφεύγουν τα άσπρα και ανοιχτά μπλε ή πράσινα ρούχα.

η. Επίσης θα πρέπει, να προσέχετε και τη διατροφή σας. Τρώτε μαγιά μπίρας, μελάσα ζαχαροκάλαμου, φύτρα σταριού, μαύρο ρύζι, φασόλια,... τροφές δηλαδή που περιέχουν βιταμίνη Β1 (διατηρεί υγιές το δέρμα). Μην πάρετε συνθετικές βιταμίνες. Μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές διαταραχές αν κάνετε ηλιοθεραπεία. Αποφεύ­γετε ζάχαρη, άσπρο ψωμί, άσπρα ζυμαρικά.

θ. Αν παρ’ όλα αυτά σας τσίμπησε κάποιο κουνούπι, τρίψτε το σημείο με λίγες σταγό­νες χυμό λεμονιού, με ένα κλαράκι μαϊντανό ή αψιθιά, με ένα κομμάτι ντομάτα ή κρεμμύδι, με ένα λιωμένο φύλλο λάχανου ή φασκόμηλο.

ι. Αν παρ’ όλα αυτά σας τσιμπήσουν αγνοεί­στε τα     

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ για τα κουνούπια

-   “Savoir revire” ed. Albin Michel, Paris 1973

-  “Le guide de Γ anti­consommateur” ed. Seghers, Pariw 1975

-   “230 ΒΟΤΑΝΑ” Ιουλίας ΔΑΒΑΡΑ, TELE

-        PRESS ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙ­ΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ, ΑΘΗΝΑ 1978

-  “LL Libro delle herbe” P. Lieutaghi Rizzoli Editore, 1977 Milano

Δημήτρης Πατσίλιας Σάντρα Ορφανουδάκη

Σε κάθε τεύχος της Νέας Σελήνης, του περιοδικού που εκδίδαμε παλιότερα με τη ομάδα της «Νέας Κοινότητας» είχαμε και αφιέρωση σε μια καλλιέργεια με βιολογικό τρόπο.  Από το πρώτο τεύχος λοιπόν αναρτώ το παρακάτω(μετά από επίπονη προσπάθεια, αφού τα κείμενα δεν υπάρχουν σε ηλεκτρονικά αρχεία, αλλά μετά από σκανάρισμα και μετατροπή από PDF σε Word. Θα ακολουθήσουν και άλλα άρθρα για τις διάφορες οικοκαλλιέργειες από τη Ν. Σελήνη):

Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΟΤΟΥ(DAUCUS CAROTA SUBSP SATIVUS)

Περιγραφή και περιβάλλον

Υψος φυτού: 30-45 cm

Μήκος ρίζας: Η κύρια ρίζα φθάνει μέχρι τα 60 cm

Απαιτήσεις σε φωτισμό: Χρειάζεται μόνο 5 ώρες ήλιου την ημέρα (μερική σκιά)

Αντοχή στο κρύο: Ανθεκτικό.

Εύρος ΡΗ: 5,5 - 6,5 (ελαφρά όξινο)

Ανοιξιάτικη σπορά: 2-4 βδομάδες πριν τις τελευ­ταίες αναμενόμενες παγωνιές.

Φθινοπωρινή σπορά: 13 βδομάδες πριν την πρώτη αναμενόμενη παγωνιά.

Διαδοχική σπορά: Η σπορά επαναλαμβάνεται κάθε 2-3 βδομάδες στη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου.

Βάθος σποράς: 5 mm

Αποστάσεις σποράς επί της σειράς: 5 cm Αποστάσεις φυτών μεταξύ των σειρών: 6 cm

Βέλτιστη θερμοκρασία εδάφους για βλάστηση:

13-23 C

Βέλτιστη θερμοκρασία εδάφους για ανάπτυξη:

18 - 23 C

Βέλτιστη θερμοκρασία αέρα για ανάπτυξη:

7 - 23 C.

Απαιτούμενες μέρες για φύτρωμα: 10 -17.

Απαιτούμενες μέρες για ωρίμανση: 70 - 80 Δεν

καλλιεργείται σε θερμοκήπιο ενώ μπορεί να καλ­λιεργηθεί σε κασάκια με βάθος τουλάχιστον 25 - 30 cm

Καλλιεργητικές απαιτήσεις -

Αρδευση:

Τα καρότα απαιτούν 25 mm νερού την εβδομάδα από πότισμα ή βροχή (1 mm νερού = 1 Ι  m2). Είναι σημαντικό να ποτίζονται ομοιόμορφα ώστε να έχουμε κανονική ανάπτυξη. Μειώνουμε το πότισμα όταν τα καρότα έχουν φθάσει στα 3/4 του τελικού τους μεγέθους ώστε να αποφύγουμε την πιθανότητα σχισίματος.

Θρεπτικές απαιτήσεις:

Τα καρότα χρειάζονται μικρή ποσότητα αζώτου, μέτρια φωσφόρου και αρκετή καλίου. Αποφεύγουμε να καλλιεργούμε σε έδαφος που έχει προστεθεί φρέσκια κοπριά γιατί γίνονται λεπτά και κακοσχηματισμένα. Η πιο κατάλληλη λίπανση γίνεται με κόμποστ. Δεν έχουν μεγάλες απαιτήσεις έτσι χρειάζο­νται λίγη ή καθόλου συμπληρωματική λίπανση επιφανειακά ή διαφυλικά ανά μήνα σε κάθε καλλιερ­γητική περίοδο. Μπορούμε να τα ψεκάσουμε με υγρό εκχύλισμα φυκιών. Αποφεύγουμε να λιπάνουμε
με άζωτο (οργανική λίπανση) όταν το μέγεθος των καρότων θα έχει φθάσει στα 3/4 του τελικού τους ώστε να αποφεύγουμε τα σχισίματα.

Προβλήματα που προκαλούνται από ελλείψεις Θρεπτικών συστατικών καρουλιασμένα φύλλα: Ελλειψη καλίου.

Αν τα φύλλα καρουλιάζουν, η περιφέρειά τους γίνεται καφετιά και το εσωτερικό γκριζοπράσινο και τελικά μπρούντζινο τα καρότα πιθανότατα υποφέ­ρουν από έλλειψη καλίου. Το κάλιο ξεπλύνεται από τα πολύ ελαφρά εδάφη και συνήθως λείπει από τα ανώτερα στρώματα του εδάφους. Για μακροχρόνια λύση σε περίπτωση έλλειψης καλίου μπορούμε να προσθέσουμε σκόνη γρανίτη (από βιοτεχνία επεξερ­γασίας ) φύκια από τη θάλασσα ή κοπριά. Επίσης μπορούμε να προσθέσουμε στάχτη από ξύλα (όχι κωνοφόρων). Επειδή όμως τα θρεπτικά συστατικά που περιέχει εκπλήνονται γρήγορα, έχουμε καλύτε­ρα αποτελέσματα στρωματώνοντάς τη στη σωρό του κόμποστ. Χρησιμοποιήστε τη με φειδώ γιατί μπορεί να αυξήσει το ΡΗ του εδάφους λόγω του ασβεστίου που περιέχει.

Για να θεραπεύσουμε το πρόβλημα άμεσα μπο­ρούμε να ψεκάσουμε τα φυτά με ιχθυογαλακτώμα- τα. (Αυτή τη στιγμή δε γνωρίζουμε αν κυκλοφορούν στην Ελληνική αγορά.) Μπορούμε επίσης να χρησι­μοποιήσουμε τα σκευάσματα εκχυλίσματος φυκιών που κυκλοφορούν στο εμπόριο.

Οι παρακάτω πηγές καλίου είναι μεγάλης διάρκειας με αργή απελευθέρωση. Μπορούν να διασκορπιστούν γύρω από τα φυτά.

Πηγές καλίου

Σύνθεση κατά προσέγγιση(Άζωτο, Φωσφόρος, Κάλιο):

αγελαδινή κοπριά (1,3-0,9-0,8)

σκόνη γρανίτη (0-0-5)

Εφαρμογή 1 φορά το φθινόπωρο

Καρότα κακοσχηματισμένα με φτωχό χρώμα: Ελλειψη ιχνοστοιχείων, ακραίες Θερμοκρασίες.

Ατρακτοειδείς, κοντές ρίζες μπορεί να προκληθούν από έλλειψη καλίου ή πολύ υψηλές θερμοκρα­σίες. Φτωχό χρώμα και γεύση προκαλείται από έλλειψη μαγνησίου, φωσφόρου ή υψηλές θερμοκρα­σίες. Η έλλειψη χαλκού επίσης μπορεί να προκαλέσει φτωχή ανάπτυξη των ριζών. Μπορεί να γίνει ψεκασμός με εκχυλίσματα φυκιών για να προληφθούν τροφοπενίες. Ανάλυση εδάφους μπορεί να μας καθοδηγήσει για το τι πρέπει να προσθέσουμε στο έδαφός μας.

Κιτρίνισμα των παλαιότερων φύλλων. Τα φυτά δεν αναπτύσσονται: Ελλειψη αζώτου, έδαφος που δεν στραγγίζει.

Τα συμπτώματα υποχωρούν μετά από ψεκασμό των φύλλων και ριζοπότισμα με ιχθυογαλακτώματα ή εκχυλίσματα ιχθυάλευρων.

Η καλλιέργεια του καρότου πρέπει να γίνεται σε εδάφη που στραγγίζουν καλά. Φροντίζουμε με το πότισμα να κρατάμε το έδαφος υγρό αλλά όχι σε σημείο κορεσμού (να μην δημιουργούνται συνθήκες ασφυξίας).

Ιχθυογαλκτώματα

Πολύ καλό υγρό λίπασμα είναι τα ιχθυογαλακτώματα. Φτιάχνεται από υπολείμματα επεξεργασίας ψαριών. Δεν είναι απόλυτα ισορροπημένα λιπάσμα­τα, έχουν μικρή περιεκτικότητα σε ασβέστιο και υψηλή σε άζωτο συγκρινόμενο με το Κόμποστ. Αν το καλλιεργούμενο έδαφος έχει χαμηλή περιεκτικό­τητα σε ασβέστιο ή εκτεταμένη χρήση του ιχθυογα- λακτώματος μπορεί να οδηγήσει σε εμφάνιση φυσιολογικών ασθενειών όπως είναι η “ξηρή κορυ­φή” στην πιπεριά και ντομάτα. Αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε διαλύσεις ισχυρότερες από μια κουταλιά ανά 4 lit νερού. Επίσης δε χρησιμοποιούμε ιχθυογαλακτώματα κοντά στην ημερομηνία συγκομι­δής γιατί μπορεί να προσδώσουν γεύση ψαριού. Ακόμη αποφεύγουμε τη χρήση στις νεαρές ριζώδεις καλλιέργειες.
Ας έχουμε υπόψη μας ότι η μυρουδιά αυτή προσελκύει τους σκύλους...

Εχθροί του καρότου.

Μύγα του καρότου (Psila rosae)
Στην ενήλικη μορφή του, το έντομο αυτό είναι μια μύγα με λιγότερο από 5 mm μήκος, μαύρη ή πράσι­νη με κίτρινο κεφάλι και φτερά. Οι λάρβες (σκουλή­κια) έχουν κιτρινόλευκο χρώμα και μήκος 8 mm.

Παρουσιάζει 2 με 3 γενιές το χρόνο και διαχειμά­ζει σαν πούπα στο έδαφος. Τα ενήλικα αναδύονται από τις διαχειμάζουσες πούπες νωρίς το Μάη και σύντομα αποθέτουν μικρά λευκά αβγά. Η λάρβα αναπτύσσεται πλήρως σε 3-4 βδομάδες και στη συνέχεια εγκαταλείπει τη ρίζα του καρότου και αλλάζει στο έδαφος. Τα ενήλικα της β’ γενιάς εμφανίζονται από νωρίς τον Ιούλιο μέχρι αργά τον Αύγουστο. Σε μερικές περιοχές εμφανίζεται και γ’ γενιά και τα ενήλικα αναπτύσσονται τον Σεμπτέμβρη.

Εντονότερες προσβολές παρατηρούνται τον Μάιο και Ιούνιο. Οι λάρβες διεισδύουν στις ρίζες αφήνο­ντας καφέ - κόκκινα απορρίμματα στις στοές που ανοίγουν. Τα προσβεβλημένα καρότα δεν αναπτύσ­σονται και συχνά προσβάλλονται δευτερογενώς από βακτήρια που προκαλούν μαλακή σήψη. Οι πρώιμες σπορές υφίστανται μεγαλύτερες ζημιές.

Από τη στιγμή που οι μύγες θ’ αφήσουν τ’ αβγά τους στη στεφάνη των φυτών, πολύ λίγα μπορεί να κάνει ο καλλιεργητής. Επιβάλλεται η καταστροφή των προσβεβλημένων φυτών. Η καλλιέργεια μπορεί να προστατευτεί με εντομοστεγανή δίχτυα και η εφαρμογή της αμειψισποράς συγκρατεί την ανάπτυ­ξη μεγάλων πληθυσμών. Σε σοβαρές προσβολές επιβάλλεται 7 ετής αμειψισπορά. Επίσης βαθύ όργωμα το φθινόπωρο ή την Ανοιξη καταστρέφει τις πούπες και μειώνει τον πληθυσμό.

Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι το σκόρπισμα φωσφορικών πετρωμάτων γύρω από τη βάση των φυτών βοηθά στον φυσικό έλεγχο.

Σε κάθε περίπτωση, παρατηρείστε τις ημερομη­νίες εμφάνισης των γενιών στην περιοχή σας και προγραμματίστε τις σπορές σας έτσι ώστε ν’ απο­φύγετε τις περιόδους των μεγάλων πληθυσμών.

Νηματώδες (Meloidogyne spp, Heterodera carote)

Αν τα καρότα δεν αναπτύσσονται και τα φύλλα κιτρινιάζουν, πιθανόν τα φυτά να έχουν προσβληθεί από νηματώδεις. Οι νηματώδεις ζουν στο έδαφος και προσβάλλουν τις ρίζες του φυτού δημιουργώ­ντας οζίδια στις ρίζες. Για τον έλεγχό τους προτείνεται προσθήκη Κόμποστ από φύλλα σε πάχος 8-10 cm (Στα Κόμποστ υπάρχουν αρπακτικοί μύκητες οι οποίοι παγιδεύουν και ελέγχουν τους πληθυσμούς των νηματωδών). Επίσης βοηθά η λίπανση με ιχθυογαλακτώματα. Ευνοϊκή περίοδος για ν’ αποφύγουμε προσβολές είναι να καλλιεργήσουμε τα καρότα νωρίς.

Σιδηροσκώληκες (Agriotes Spp)

Οι σιδηροσκώληκες έχουν μήκος από 8 mm έως 3 cm, χρώμα σκούρο καφέ ή κιτρινωπό και σκληρό κυλινδρικό σώμα. Προσβάλλουν τις ρίζες πολλών φυτών με αποτέλεσμα τα φυτά να μαραίνονται και να πεθαίνουν. Γ ια την αντιμετώπισή τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν πατάτες, σαν παγίδες.

Θάβουμε σε βάθος 5-10 cm πατάτες και σε μεταξύ τους απόσταση 0,5-1 m. Στην κάθε μία καρφώνουμε από ένα καλάμι που εξέχει από το έδαφος για σημάδι. Ξεθάβουμε όσο το δυνατόν συχνότερα τις πατάτες (2-3 φορές τη βδομάδα) και τις αντικαθιστούμε με φρέσκιες.

Ασθένειες του καρότου

Θάνατοι φυταρίων: Τήξη φυταρίων.

Εκδηλώνεται με μαλακή σήψη στο λαιμό των νεαρών φυτών.

Προτείνεται η απομάκρυνση και καταστροφή των προσβεβλημένων φυτών. Προληπτικά μουλιάζουμε τους σπόρους σε άλμη (1 κούπα αλάτι σε 1 Ι νερό) ή διάλυμα ασβέστου και στάχτης (1 κούπα σβησμένη άσβεστο και στάχτη σε 1 Ι νερό). Το έδαφος όπου θα γίνει η σπορά πρέπει να στραγγίζει καλά και να έχει κατάλληλη θερμοκρασία.

Φύλλα με σκουροκίτρινα περιφερειακά στίγματα: Κερκοσπορίαση, Αλτεναρίωση, Βακτηριώσεις.

Απομακρύνουμε τα προσβεβλημένα φυτά και ψεκάζουμε με ιχθυογαλακτώματα για να ευνοήσου­με την καινούρια ανάπτυξη. Αν η αρρώστια συνεχίζει ψεκάζουμε με θειάφι. Προληπτικά μουλιάζουμε τους σπόρους σε νερό με θερμοκρασία 50 βαθμών C για 20 λεπτά πριν τους σπείρουμε. Οι βακτηριώσεις προκα- λούν σκοτεινές καφέ ραβδώσεις στους μίσχους. Σ’ αυτή την περίπτωση καταστρέφουμε τα φυτά και ψεκάζουμε με χαλκό κυρίως, αν είχαμε την αρρώ­στια και στο παρελθόν.

Το καρότο επίσης προσβάλλεται από μύκητες εδάφους όπως ριζοκτόνια, πύθιο, σκληρωτίνια, σκληρωτικό, φυτόφθορα. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις προτείνεται 3ετής αμειψισπορά όπου έχει καλλιερ­γηθεί καρότο ή μαϊντανός για ν’ αποφύγουμε τη συσσώρευση παθογόνων. Ακόμη μπορούμε να κάνουμε ηλιακή απολύμανση.

Φυσιολογικές παθήσεις

Κοντόχοντρα, κοντά και παραμορφωμένα καρότα: Συμπιεσμένο έδαφος.

Εκτός από την επιλογή ποικιλίας με κατάλληλο μήκος και την προετοιμασία χαλαρού εδάφους, υπάρχει ένα τέχνασμα που μπορεί να βοηθήσει στην παραγωγή ελκυστικών καρότων.

Σπέρνουμε τους σπόρους επιφανειακά 5 mm και τους καλύπτουμε με άλλα 5 mm οργανικής ύλης. Διατηρούμε την κλίνη υγρή μέχρι να φυτρώσουν. Οταν τα νεαρά φυτά φτάσουν στο ύψος των 2 cm και οι ρίζες τους είναι σαν κλωστές σταματούμε το πότισμα μέχρι τα φυτά να παρουσιάσουν σημάδια μάρανσης. Επαναλαμβάνουμε το κανονικό πότισμα μέχρι τη συγκομιδή. Αυτή η πρακτική βοηθά την ανάπτυξη της ρίζας σε βάθος.

Σπόροι που δε φυτρώνουν:

Εδαφος που έχει σχηματίσει κρούστα.

Μερικές φορές σχηματίζεται κρούστα στο επιφα­νειακό στρώμα του εδάφους με αποτέλεσμα τα νεαρά φυτά να μην μπορούν να τη διαπεράσουν. Ενας εύκολος τρόπος να σπάσει η κρούστα είναι να ανακατέψουμε σπόρους ραδικιού και καρότου και να τους σπείρουμε μαζί.

Τα ραδίκια φυτρώνουν γρήγορα και σπάζουν την κρούστα σε λίγες μέρες προετοιμάζοντας το δρόμο για τα τα καρότα. Σε 3 βδομάδες τα ραδίκια θα είναι έτοιμα για συγκομιδή. Αν πριν απ’ αυτό το διάστημα είναι πολύ πυκνά και εμποδίζουν την ανάπτυξη των νεαρών καρότων τα αραιώνουμε.

Παραμορφωμένα καρότα: Βαρύ έδαφος

Αν τα καρότα είναι παραμορφωμένα πιθανόν να οφείλεται στο ότι το έδαφος είναι πολύ βαρύ. Προσθέτουμε άμμο στο χώρο που πρόκειται να καλλιεργηθούν. Ακόμη και σε σχετικά βαρύ έδαφος μπορούμε να βελτιώσουμε το σχήμα και το μήκος των καρότων διαμορφώνοντας σαμάρια.

Οταν η Φθινοπωρινή καλλιέργεια δεν προκόβει.

Τα καρότα προτιμούν δροσερό κλίμα, γι’ αυτό αν τα έχουμε σπείρει το καλοκαίρι για να τα συγκομί­σουμε το Φθινόπωρο και δούμε ότι δεν προκόβουν είναι γιατί έχουν εκτεθεί σε πολύ ζέστη και φως. Προστατεύουμε τα φυτά με δίχτυα σκιάσεως για τον πρώτο μήνα περίπου.

Τριχωτά, τραχιά καρότα: Ελλειψη νερού.

Οταν το έδαφος δεν κρατά αρκετή υγρασία, η κύρια ρίζα αναπτύσσει πολλές μικρές “τροφούς” ρίζες για ν’ απορροφήσουν όση υγρασία μπορούν. Ταυτόχρονα οι ρίζες σχηματίζουν επιπλέον ιστό για να διακινούν το νερό και έτσι γίνονται τραχείες.

Για τραγανά, άτριχα καρότα ποτίστε άφθονα, μόλις τα 10 cm επιφανειακού εδάφους έχει ξεραθεί.

Προτάσεις για συγκαλλιέργεια

Μοιρασιά θρεπτικών συστατικών. Στον κήπο ένας συνδυασμός όπως ο εικονιζόμενος δεν ανταγωνίζεται για θρεπτικά συστατικά. Ο αρακάς αποταμιεύει άζωτο στο έδαφος καλοδεχούμενο δώρο για το μπρόκολο. Το λιτοδίαιτο καρότο δε θα έρθει σε αντίθεση με τις θρεπτικές απαιτήσεις του μπρόκολου.

Τα καρότα μπορούν να συγκαλλιεργηθούν με τα μαρούλια και τα ραδίκια. Μια άλλη πρόταση είναι με σέσκουλα και κοκκινογούλια. Επίσης ταιριάζουν πολύ με τα πράσα. Παραδοσιακά για προστασία από έντομα, η συγκαλλιέργεια περιλαμβάνει κρεμ­μύδι, σκόρδο ή πράσο, δεντρολίβανο και φασκόμη­λο.

Συντροφικά φυτά (ενθαρρύνουν την ανάπτυξη):

Αρακάς (προσθέτει θρεπτικά συστατικά)

Κρεμμύδι (απωθεί τη μύγα του καρότου)

Δενδρολίβανο (απωθεί έντομα)

Φασκόμηλο (απωθεί έντομα)

Λάχανο (απωθεί έντομα)

Δεν ταιριάζει με τον άνηθο

Ριζώδη και αναρριχώμενα λαχανικά μπορούν να καλλιεργηθούν στον κενό χώρο κάτω από οπωρο­φόρα.

Προτάσεις για διαδοχική σπορά

Μπορεί να γίνει σπορά καρότου μετά από καλ­λιέργεια πρώιμης ποικιλίας καλαμποκιού. Νοτιότερα οι καλλιεργητές μπορούν να δοκιμάσουν διαδοχικά σπορά κολοκυθιού, φασολιού και κατόπιν καρότου. Σε λαχανόκηπους με μικρή διάρκεια τα καρότα μπορούν να διαδεχθούν πρώιμα μπιζέλια, μαρούλια, σπανάκια ή κινέζικο λάχανο.

Συγκομιδή και αποθήκευση -

Διατήρηση καρότων στον κήπο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Με τον ερχομό της πρώτης παγωνιάς καλύπτουμε την καλλιέργεια του καρότου με ένα παχύ στρώμα οργανικών υλικών. Για επιπλέον προστασία σε πολύ ψυχρά μέρη τα σκεπάζουμε και με ένα ψυχρό σπορείο. Οπότε χρειαστούμε ξεθάβουμε όσα χρειαζόμαστε.

Τα Φθινοπωρινά καρότα είναι πιο νόστιμα από τα Ανοιξιάτικα. Συγκομίζονται πριν η διάμετρός τους ξεπεράσει τα 2,5 -3,5 cm (όταν σχηματίσουν “ώ­μους”). Η περίοδος συγκομιδής διαρκεί περίπου 6 με 8 βδομάδες. Τα Φθινοπωρινά καρότα αποκτούν καλύτερη γεύση όταν πέσει μια καλή παγωνιά.

24 m2 καλλιέργεια καρότου αποδίδουν 12 με 20 κιλά.

7 gr σπόροι αρκούν για γραμμική σπορά 33 μέτρων με απόδοση 30 κιλά.

Καλύτερη μέθοδος για σύντομη αποθήκευση είναι να κόψουμε τις άκρες του καρότου, να τα πλύνουμε και να τα βάλουμε σε πλαστικές σακούλες στο ψυγείο. Ετσι μπορούν να συντηρηθούν για 2-4 βδομάδες.

Καλύτερη μέθοδος για μεγάλης διάρκειας αποθή­κευση είναι να πλύνουμε τα καρότα, να κόψουμε τις κορυφές 2-5 cm και κατόπιν να τα θάψουμε σε στεγνό πριονίδι ή στεγνό άχυρο ή υγρή άμμο ή υγρή τύρφη σε μέρος με θερμοκρασία 0 C - 8 C και σχετική υγρασία 90-95%.

Διατηρούνται έτσι για 6 μήνες. Επίσης μπορούν να παραμείνουν στον κήπο κάτω από ένα παχύ χαλαρό στρώμα οργανικής ύλης (φύλλα, άχυρα κ.λ.π.)

Μια άλλη μέθοδος είναι να τα καταψύξουμε. Προτιμούμε τα νεαρά καρότα. Τα πλένουμε καλά. Αφήνουμε τα μικρά ολόκληρα ενώ τα μεγαλύτερα τα κόβουμε σε κομμάτια. Τα ζεματίζουμε για 4 λεπτά, τα βάζουμε σε σακουλάκια και στη συνέχεια στην κατάψυξη. Διατηρούνται έτσι για 8 μήνες. Για να μαγειρέψουμε κατεψυγμένα καρότα τα βράζουμε για 8 λεπτά.

Βιβλιογραφία:

High - Yield GARDENIG Hunt and Bortz

GARDEN PROBLEM SOLVER Ball Jet

Χατζηπαναγιώτου Μένη Τεχν. Γεωπονίας Φυτ. Παραγωγής.


Φυσιολογικές Ιδιότητες και χρήση του καρότου

Χρησιμοποιούμενα μέρη: Σάρκα, χυμός, φύλλα, σπόροι. Κύρια, γνωστά συστατικά: Βιταμίνες Α (εξαιρετι­κά πλούσιο), Β, C, προβιταμίνη Α (καροτίνη), σάκχα- ρα (3-7%) λεβουλόζη και δεξτρόζη απ’ ευθείας αφομοιώσιμα. Πολύτιμα μεταλλικά άλατα και ιχνο­στοιχεία όπως σίδηρο (έως και 7%), φώσφορο, ασβέστιο, νάτριο, κάλιο, μαγνήσιο, αρσενικό, μαγγά­νιο, θείο, χαλκό, βρόμιο, αιθέριο έλαιο (καροτίνη), ασπαραγγίνη και δαυκίνη.

Ιδιότητες: Το καρότο έχει πληθώρα από θερα­πευτικές ιδιότητες οι οποίες το καθιστούν εξαιρετική τροφή αλλά και φάρμακο για πολλές ασθένειες. Παραθέτουμε κάποιες από τις περιπτώσεις που μπορεί να χρησιμοποιηθεί.

Ενδείξεις:

α) Εσωτερική χρήση:

Αδυναμίες.

Προβλήματα ανάπτυξης, έλλειψης μετάλλων, ραχιτισμός, τερηδόνα των δοντιών.

Αναιμίες.

Κάποιες ανεπάρκειες της οπτικής οξύτητας, καταρράκτης.

Εντεροκολίτιδα, εντερικές μολύνσεις.

Προβλήματα κύστης.

Διάρροιες παιδιών και ενηλίκων.

Κολοβακτηρίωση.

Ελκη στομάχου και δωδεκαδάκτυλου.

Δυσκοιλιότητα.

Πνευμονικές παθήσεις (φυματίωση, χρόνιες βρογχίτιδες, άσθμα).

Αλλεργική καταρροή.

Χοιράδωση (χρόνια αδενίτιδα).

Ρευματισμοί, αρθριτικά, νεφρίτιδα.

Αρτηριοσκλήρωση.

Κιρσοί.

Ηπατο-χολικές ανεπάρκειες.

Διαβήτης.

Ικτεροι.

Ανεπάρκεια γάλακτος στις λεχούσες

Δερματίτιδες, μολυσματικό κηρίο.

Εντερικά παράσιτα (ταινία).

Πρόληψη μολυσματικών και εκφυλιστικών ασθενειών.

Πρόληψη γήρανσης και ρυτίδων.

β) Εξωτερική χρήση:

Πληγές, έλκη, εγκαύματα, δοθιήνες.

Δερματικά (εκζέματα, έρπητες, λειχήνες προ­σώπου).

Χιονίστρες, ραγάδες (σκασίματα).

Αποστήματα και καρκίνος του μαστού (παράλλη­λη θεραπεία).

Επιθηλιώματα (παράλληλη θεραπεία).

Σύμφωνα με την Αγιουρβέδικη ιατρική* είναι θρε­πτικό, ορεκτικό, εμμηναγωγό, ανθελμηνικό και ακόμη το συστήνει για αιμορροΐδες, αναιμία και οξύτητα του πεπτικού συστήματος. Οταν κάνουμε θεραπεία με χυμό καρότου, πρέπει να αρχίζουμε με μικρή ποσότητα (1/4 του ποτηριού) την οποία θα αυξάνουμε σιγά - σιγά. Ο χυμός καρότου πρέπει πάντοτε να πίνεται αργά.

Τρόπος χρήσης:

Εσωτερική γρήση:

Χυμός καρότου ωμού: Από 50 έως 500 γρ την ημέρα (μετά την έγερση και πριν από τον βραδινό ύπνο). Μια σωστή μέση δόση είναι ένα ποτήρι την ημέρα, νηστικός.
Για τα μωρά, αραιωμένος με νερό όπως το γάλα.
Σκέτο ή με γάλα, εξαιρετικό αποχρεμπτικό (πνευμονικές παθήσεις, άσθμα, απώλεια φωνής).
Κατά της δυσκοιλιότητας: Σούπα φτιαγμένη από ένα κιλό καρότα βρασμένα για δύο ώρες σε ένα λίτρο νερό και περασμένα στον χειρόμυλο.
Παιδική διάρροια: Σούπα από καρότα. Ξύνουμε μισό κιλό καρότα και κόβουμε κομματάκια. Τα βράζομε σε ένα λίτρο νερό μέχρι να μαλακώσουν πολύ καλά. Τα περνάμε στη μηχανή του πουρέ. Προσθέτουμε ζουμί μέχρι να γίνει ένα κιλό και ένα κουταλάκι του καφέ αλάτι θαλασσινό. Τη διατηρού­με στο ψυγείο. Λαμβάνεται ολόκληρο το εικοσιτε­τράωρο για δύο ή τρεις ημέρες. Μπορεί να δοθεί με το μπιμπερό, το δεν παχύρρευστο μέρος της, με το κουταλάκι. Επανερχόμαστε σταδιακά στο γάλα μέσα σε πέντε ή έξι ημέρες, ελαττώνοντας την ποσότητα των χρησιμοποιουμένων καρότων από 500 σε 300 γραμμάρια για ένα λίτρο νερό.
Για τα μωρά, των οποίων το έντερο είναι τρυφε­ρό, σταματήστε το γάλα, με καροτόσουπα φτιαγμέ­νη με 200 γραμμάρια σε ένα λίτρο νερό. Δίνετε ένα μέρος σούπας για κάθε μέρος γάλακτος μέχρι τριών μηνών και στη συνέχεια ένα μέρος για κάθε δύο μέρη γάλακτος μετά από αυτή την ηλικία.
Μπορούμε στα μωρά που έχουν διάρροια να δώσουμε χυμό ωμών αντί για καροτόσουπα. Θα αραιώσουμε με νερό τον χυμό των καρότων, ακρι­βώς όπως κάνουμε με το γάλα και δε θα επανέλθου- με στη χρήση τροφής που περιέχει γάλα παρά μόνο όταν θα έχουν εξαφανιστεί τα προβλήματα των εντέρων (γενικά μετά από δύο με τρεις ημέρες).
Για καλύτερη τροφοδότηση των μωρών και των παιδιών με μέταλλα, ετοιμάστε βραστά λαχανικά μαζί με φύλλα από καρότα, τα οποία είναι πολύ πλούσια σε μεταλλικά άλατα.

Σπόροι: Εγχυμα, με μια κουταλιά του καφέ σπόρους για μια κούπα βραστό νερό: είναι διεγερτι­κό, ορεκτικό, διουρητικό, εμμηναγωγό, γαλακταγω­γό.
Σε δόση 1 έως 5 γραμμάρια, οι σπόροι είναι αντίφυσοι (διαλύουν τα αέρια της κοιλιάς).

Εξωτερική γρήση:
Αφέψημα καρότου ή επιθέματα ξυσμένου καρό- του ή καταπλάσματα από λιωμένα φρέσκα φύλλα: Για αποστήματα, καρκίνο του μαστού, πρόσφατες πληγές ή άτονα έλκη της κνήμης, εγκαύματα, δοθιήνες, έρπητα, λειχήνες.

Αφεψήμα φύλλων του καρότου σε γαργαρισμό:
Γ ια άφθες, απόστημα στο στόμα - Σε μπάνια ή πλύσεις: Για χιονίστρες, ραγάδες.

Λοσιόν από χυμό καρότων: Για τη φροντίδα του προσώπου και του λαιμού (όπως το αγγούρι, η ντομάτα, η φράουλα). Δίνει πλαστικότητα και δροσιά, αντιτίθεται στη φθορά των ρυτίδων.

Σημαντικές σημειώσεις:

Μην ξεφλουδίζεται ποτέ τα καρότα αλλά να τα ξύνετε ή να τα βουρτσίζετε σε τρεχούμενο νερό.

Γ ια να ευνοήσετε την οδοντοφυΐα στα μωρά, δώστε τους να δαγκώνουν ένα ωμό καρότο.

Εδώ και μερικά χρόνια οι Ρώσσοι έβγαλαν από το καρότο μια νέα ουσία τη δαυκαρίνη. Αυτή είναι στοιχείο με ισχυρή ικανότητα διαστολής των αρτη­ριών, ιδιαίτερα των στεφανιαίων.

Σύμφωνα με κάποιους συγγραφείς, περιέχει επιπλέον οιστρογόνα, που του επιτρέπουν να δρα ευεργετικά στα θηλυκά γεννητικά όργανα.

Οι οπαδοί της σουποφαγίας όλων των εποχών είχαν δίκιο. Κοντά στο πράσο, το κρεμμύδι, το σκόρδο, το θυμάρι, το δεντρολίβανο, το μαϊντανό, το γογγύλι, το γαρίφαλο, τη δάφνη, το σέλινο, το πετροσέλινο που χρησιμοποιούσαν στο ίδιο παρα­σκεύασμα ή σύμφωνα με κάποιες ιδιαίτερες συντα­γές, ποτέ δεν ξεχνούσαν το καρότο και τα φυλλαρά­κια του.

Τονωτικές, πλούσιες σε μεταλλικά άλατα, αποτο- ξινωτικές, εξισορροπιστικές αυτές οι σούπες, υπέρο­χα φυτικά αφεψήματα, προτείνονται ζωηρά ακόμη και στους παχύσαρκους ή στις γυναίκες που φοβού­νται μήπως παχύνουν. Είναι στην πραγματικότητα διουρητικές, γεμάτες χρήσιμες ιδιότητες για το κυκλοφορικό. Η δραστικότητά τους εκδηλώνεται ομοίως και στο επίπεδο των ενδοκρινών αδένων.

Είναι προφανές στην περίπτωση αυτού του λαχα- νικού όπως και για πολλά άλλα, ότι από τα σφάλμα­τα πολλών συγχρόνων “καλλιεργητών”, που χρησι­μοποιούν υπερβολικά χημικά λιπάσματα και ιδιαίτε­ρα ζιζανιοκτόνα, φθάνουν στην αγορά προϊόντα τα οποία αντί για τρόφιμα καταλήγουν να είναι δηλητή­ρια.

Ετσι, συμβουλεύουμε τους καταναλωτές να προμηθεύονται τα προϊόντα τους όχι από κοινά καταστήματα ούτε ακόμη και από τυχαία “καταστή­ματα υγιεινών τροφών” όπου δυστυχώς τα λαχανικά δεν είναι πάντοτε “υγιεινά”, αλλά από καταστήματα υγιεινών τροφών και αγρότες απολύτου εμπιστοσύ­νης τους, η οποία καλό θα είναι να βασίζεται σε προσωπική τους σχέση.

Πως κρατούμε τους σπόρους:

Προσεχτικά φυλάξτε τις καλύτερα αναπτυγμένες ρίζες με μέσης ανάπτυξης υπέργειο μέρος, κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Φυτέψτε τις έξω τον Μάρτιο, σε απόσταση τριάντα με πενήντα εκατοστά μεταξύ τους, ανάλογα με την ποικιλία. Οι καλλιεργητικές φροντίδες είναι κυρίως καλό ξεχορτάριασμα και επιφανειακή καλλιέργεια του εδάφους ή τσάπισμα.

Η συλλογή των σπόρων δεν πρέπει να γίνεται βιαστικά, κόβουμε τα ώριμα σκιάδια, τα ξεραίνουμε στη σκιά και τρίβουμε τους σπόρους με τα χέρια. Η διατήρηση σπόρων έχει νόημα, μόνο όταν ο κήπος δεν περιβάλλεται από λιβάδι, μια και το άγριο καρότο, διασταυρώνεται με το ήμερο.

Πόσο κρατούν οι σπόροι:

Οι σπόροι του καρότου διατηρούν τη βλαστικότητά τους για 3 χρόνια.

Πως συντηρούνται τα καρότα:

Κονσερβοποίηση

Πλένουμε καλά τα καρότα. Τα μικρά τα αφήνου­με ολόκληρα ενώ τα μεγαλύτερα τα κόβουμε σε κομμάτια... Τα βράζουμε για 10’ σε αλατισμένο νερό. Επειτα τα ξεπλένουμε και τα αφήνουμε να στραγγίσουν. Στη συνέχεια τα τοποθετούμε σε γυάλινα βάζα και τα σκεπάζουμε πάλι με αλατισμένο νερό (10 γραμ / λίτρο) βρασμένο. (Αν θέλουμε προσθέτουμε και μια τσιμπιά ζάχαρη). Αποστειρώ­νουμε για 1 1/2 ώρα. Και πάλι προσοχή! τα καρότα πρέπει να είναι καλλιεργημένα χωρίς χημικά. Τα
ζιζανιοκτόνα συγκεντρώνο­νται σε μεγαλύτερες ποσότη­τες στη ρίζα του καρότου απ’ ότι σε οποιοδήποτε άλλο λαχανικά.

Ξήρανση

Τα πλένουμε και τα βάζου­με σε αλατόνερο. Τα ρίχνου­με σε μια κατσαρόλα με βραστό αλατισμένο νερό όπου τα αφήνουμε να πά­ρουν μια βράση. Τα βγάζου­με, τα σουρώνουμε και τα βάζουμε στα τελάρα. Τοπο­θετούμε τα τελάρα στον ήλιο ή μπροστά σε ανοιχτό φούρνο σε θερμοκρασία 50 βαθμ. ή επάνω στο μάτι ή στη σόμπα (θερμοκρασία πάντα περίπου 50 βαθμοί).

Τρόπος μαγειρέματος: Τα βάζουμε από την προηγού­μενη στο νερό για να ανα­ζωογονηθούν και στη συνέ­χεια τα μαγειρεύουμε όπως τα φρέσκα καρότα.

Άγριο Καρότο( Daucus carota)
Να μερικά χαρακτηριστικά του για να το αναγνωρίζουμε και να μην το συγχέουμε με τα άλλα σκιαδανθή και ιδιαίτερα με την οικογένεια του κωνείου της οποίας όλα τα μέλη είναι τοξικά.

Τα άνθη του είναι διατεταγμένα σε σχήμα ανεστραμμένης ομπρέλας. Είναι όλα άσπρα εκτός απ’ τα κεντρι­κά που είναι κόκκινο σκούρο σχεδόν μαύρο. Οι ομπρέλες όταν μαραθούν κλείνουν και σχηματίζουν καλαθάκι.

Τα φύλλα του, που έχουν τρίχες ακόμη και στα νεαρά φυτά (ενώ σε όλα τα άλλα σκιαδανθή δεν έχουν)

και κυρίως η ρίζα, θυμίζουν στην οσμή τόσο το ήμερο καρότο, που δεν μπορεί να κάνουμε λάθος.

Αν το συλλέξουμε την κατάλληλη στιγμή, η ρίζα που είναι άσπρη (καμιά φορά και βιολέ), μακριά και εύκαμ­πτη, είναι ακόμα τρυφερή. Είναι πολύ αρωματική και γλυκιά.

Η ρίζα του τρώγεται βραστή, αφού την πλύνουμε και την κόψουμε σε μικρά κομμάτια, όπως και τα φύλλα του που τα μαζεύουμε κατά προτίμη­ση πριν την άνθηση. Μπορούμε όμως να το μαγειρέψουμε γενικά, όπως και το ήμερο καρότο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
-’’Traitement des maladies par des legumes, les fruits et les cereales” Dr. J. Valnet ed. Maloine S.A. 1975.

-    “Le guide de l’anticonsommateur” ed. Seghers, Paris 1975

-    “Food from your garden” Readers Digest, London 1977

-    “Les plantes sauvages comestibles” Fr. Couplan, “Sang de la terre” ISBN 2869850557

Δημήτρης Πατσίλιας - Σάντρα Ορφανουδάκη


*Η Αγιουρβέδα είναι ένα πλήρες θεραπευτικό σύστημα (προληπτικής και θεραπευτικής ιατρικής της αρχαίας Ινδίας που εφαρμόζεται και σήμερα στην Ινδία με επιτυχία. Βασίζεται στη διατροφή, νηστεία, επιθέματα ελαίων, υποκλυσμούς, εφίδρωση, μασάζ, στάσεις γιόγκα...

Το τελευταίο διάστημα αυξάνονται τα κρούσματα παρότρυνσης των νέων Ελλήνων να ασχοληθούν με την αγροτική οικονομία και να στραφούν στην αγροτική ζωή. Ολοένα και περισσότερο βλέπουμε τηλεοπτικές εκπομπές, όπου εμφανίζονται περιχαρείς νέοι που ανακοινώνουν την απόφασή τους για «επιστροφή στην φύση» και την «ενεργοποίησή» τους σε αγροτικού τύπου οικονομικές δραστηριότητες.

Μακρύς ο κατάλογος των προς απασχόληση εργασιών, στον οποίο η σαλιγκαροτροφία, οι βιολογικές καλλιέργειες και οι δενδροκαλλιέργειες κατέχουν τις πρώτες θέσεις. Η εικόνες που βομβαρδίζουν τους «ενδιαφερόμενους», είναι ειδυλλιακές. Τα ποσά που αναφέρονται «κολάζουν» και τους πλέον οκνηρούς. Η… αγροτική εργασία ομοιάζει με διασκέδαση που μπορεί να συμμετάσχει ο καθένας… Όμως, είναι έτσι -όπως εμφανίζεται στους νέους- η αγροτική ζωή ή μπροστά στα μάτια όλων μας εξυφαίνεται μία μεγάλη απάτη, που αποσκοπεί στο να μοιράσει φρούδες ελπίδες και να εισπράξει «ζεστό χρήμα» για τους έξυπνους από όσους αποφασίσουν να πούνε το μεγάλο «ναι»; Πόσο πραγματική είναι άραγε η εικόνα ενός αγρότη, ο οποίος μπορεί περιχαρής να δουλεύει πίσω από υπολογιστές, διάφορα συστήματα αυτοματισμού και άλλα τεχνολογικά επιτεύγματα, χωρίς να χρειάζεται να ιδρώνει για την παραγωγή, να αγχώνεται για την πώλησή της και να τρέμει την ημερομηνία πληρωμών, τις καιρικές αλλαγές ή και καταστροφές...;

Προφανώς –για τους γνωρίζοντες- η αγροτική ζωή δεν είναι εύκολη και δυστυχώς οι αγροτικές εργασίες την κάνουν ακόμη πιο δύσκολη. Για όσους έχουν γνωρίσει αγρότες (όχι τους μεγαλοκτηματίες των χιλιάδων στρεμμάτων, που κυκλοφορούν με Ferrari), είναι γνωστό πως η αγροτική οικογένεια είναι άκρως εξαρτώμενη οικονομικά από πολλούς παράγοντες (κυρίως από την οικονομική κυβερνητική πολιτική, τις τράπεζες, τους γεωπόνους, αλλά και από τις καιρικές συνθήκες) και στις ημέρες μας βρίσκεται σε κατάσταση «προθανάτιου ρόγχου», αφού η οικονομική πολιτική της τροϊκανής κυβέρνησης δεν επιθυμεί την ισχυρή Ελληνική γεωργία και προσανατολίζεται στην τροφική εξάρτηση της χώρας από το εξωτερικό. Έτσι, οι συνεχείς αυξήσεις σε καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια, σπόρους και λιπάσματα, αλλά και η αύξηση της φορολόγησης (μέσω αυθαίρετων αντικειμενικών κριτηρίων) και της αύξησης των ασφαλίστρων (υπέρ ΕΛΓΑ), τείνουν να μειώνουν το αγροτικό παραγόμενο προϊόν και την εν γένει αγροτική οικονομία της Ελλάδας. Ίσως, αυτά θα ήταν τα πρώτα στα οποία θα έπρεπε να εστιάσουν όσοι νέοι θέλουν να ασχοληθούν με τις αγροτικές καλλιέργειες, αφού κύριο μέλημα είναι η εξασφάλιση ικανών εσόδων που θα εξασφαλίζουν την διαβίωσή τους.

Ας δούμε, όμως, μερικά παραδείγματα, για να γίνει πιο κατανοητό το grande colpo που στήνεται με την προώθηση των νέων στην γεωργία (χωρίς αυτό να σημαίνει πως είμαστε ενάντιοι στον συγκεκριμένο επαγγελματικό προσανατολισμό, ο οποίος όμως θα πρέπει να στηριχθεί με συγκεκριμένα κυβερνητικά μέτρα οικονομικής φύσεως προκειμένου να καταστεί… βιώσιμος).

Ξεκινώντας από την δενδροκαλλιέργεια, πρέπει να τονίσουμε πως πρόκειται για μία σημαντική οικονομική επένδυση, αφού απαιτεί αγορά δενδρυλλίων, δημιουργία συστήματος ποτίσματος, συνεχή μέριμνα με καθαρισμό ζιζανίων (γενικά αγριόχορτων), κλαδεμάτων και γενικότερα μίας υποδομής που πέρα από την αρχική επένδυση απαιτεί συνεχή οικονομική στήριξη για σειρά ετών (τουλάχιστον 4-5) μέχρις ότου αρχίσει η καρποφορία και τα έσοδα για τον δενδροκαλλιεργητή. Απαιτείται, επίσης, η δημιουργία γεώτρησης και σύνδεση παροχής ηλεκτροδότησης (πάγια μηνιαία τέλη). Γενικά, για την καλύτερη περίπτωση (μη ασθένειας των δενδρυλλίων) απαιτούνται αρκετές χιλιάδες ευρώ ανά στρέμμα για τα πρώτα χρόνια. Χρήματα τα οποία θα επιστραφούν αργά στον νέο αγρότη – επενδυτή, αφού θα πρέπει στη συνέχεια να εισπράττει ικανό χρηματικό ποσό για την διαβίωσή του, ευελπιστώντας ταυτόχρονα σε «περίσσευμα» το οποίο θα επιστρέφει ως απομείωση του αρχικού του κεφαλαίου… Το εγχείρημα φαντάζει μάλλον πολύ δύσκολο, αφού πέρα από το όλο κεφάλαιο ο νέος αγρότης θα πρέπει να συνυπολογίσει όλα τα χρήματα που θα χρειαστεί για να επιβιώσει στα χρόνια αναμονής της πρώτης πραγματικής παραγωγής.

Μεταφερόμενοι στις βιολογικές καλλιέργειες, το πρώτο εμπόδιο που συναντά ο νέος αγρότης – επενδυτής, είναι η στρεμματική επάρκεια. Δυστυχώς, απαιτούνται πολύ μεγάλες στρεμματικές εκτάσεις και η αγορά τους είναι σχεδόν αδύνατη. Εάν όμως υποθέσουμε πως γίνεται η αγορά της γης, τότε θα πρέπει να υπολογίσουμε και μία νεκρή παραγωγική περίοδο, αφού ο νόμος απαιτεί την «κάθαρση» του εδάφους από κάθε υποψία πρόσθετων χημικών. Εάν ο νέος αγρότης αποφασίσει να ενοικιάσει την προς καλλιέργεια γη, τότε θα διαπιστώσει πως -όταν θα αρχίσει να εισπράττει από τις παραγωγές- τα έσοδα δεν του επιτρέπουν καν να ζήσει, αφού σε αυτά θα πρέπει να προσθέσει και την αγορά ή ενοικίαση των αγροτικών μηχανημάτων που απαιτούνται για την παραγωγή (παράγοντας που ισχύει για όλους τους τύπους και είδη καλλιεργειών). Το δέλεαρ των αυξημένων σε τιμές πώλησης αγροτικών προϊόντων ίσως να είναι αρκετά ισχυρό, αλλά… μπορεί ένας (μη φτωχός νέος) να αφιερώσει τουλάχιστον μία πενταετία για να περιμένει την «ημέρα σύγκρισης», όταν δηλαδή θα εισπράξει από την βιολογική του παραγωγή και θα συγκρίνει με όσα αυτή του έχει κοστίσει; Εάν ναι, θα πρέπει να έχει αρκετά μεγάλη οικονομική επιφάνεια πριν ασχοληθεί με την βιολογική καλλιέργεια. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να ασχοληθεί κανείς νέος σήμερα -με τις βιολογικές καλλιέργειες- ο οποίος δεν διαθέτει 200 ή 300 χιλιάδες ευρώ!!!

Η περίφημη σαλιγκαροτροφία, είναι ένας κλάδος που συναρπάζει πολλούς, αφού δίνει την εντύπωση μίας αγροτικής ζωής παρόμοιας με αυτής του σαλιγκαριού, δηλαδή αρκούντος νωχελική. Δυστυχώς, όμως, και σε αυτήν την περίπτωση απαιτείται στρεμματική έκταση –προϋπολογισμένης επαρκούς οικονομικής ανταπόδοσης- η οποία θα πρέπει να περιφραχθεί, να σπαρθεί με κατάλληλο χόρτο –τροφή του τύπου προς εκτροφή σαλιγκαριών-, να δημιουργηθεί σύστημα ποτίσματος (με όλα τα απαιτητά γι αυτό π.χ. γεώτρηση και ηλεκτροδότηση), συνεχής παρακολούθηση για περίπτωση ασθένειας (απαιτείται η άμεση αντιμετώπιση για να μην καταστραφεί ολόκληρη ετήσια «σοδειά»).
Σε κάθε περίπτωση υπάρχει περίοδος αναμονής τουλάχιστον δύο ετών, ενώ απαιτείται η συνεχής παρακολούθηση από ειδικούς (λόγω της ευαισθησίας του «προϊόντος» παραγωγής).
Τονίζουμε πως είναι πολύ εύκολη η απώλεια «σοδειάς» λόγω ασθένειας του εδάφους ή των σαλιγκαριών, ενώ η στρεμματική επένδυση υπολογίζεται γύρω στα 3.000 – 5.000 ευρώ, μέσα στα οποία υπολογίζεται και η αρχική αγορά σε «μάνες», η οποία και επαναλαμβάνεται κατ’ έτος.

Όλα τα παραπάνω ισχύουν και φυσικά συμπεριλαμβάνουν έναν μόνιμο παράγοντα κινδύνου, τις καιρικές συνθήκες. Εάν, λοιπόν, δεν συμβούν ακραίες καιρικές συνθήκες και δεν καταστραφεί ολόκληρη οικονομική χρονιά (οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ σε καμία περίπτωση δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική ζημία και ως εκ τούτου θεωρούνται απολύτως τυπικές και γίνονται προκειμένου να δικαιολογούν την «ασφαλιστική κάλυψη» - είσπραξη που είναι απαιτητή – εκβιαστική και σε περίπτωση μη καταβολής της ο αγρότης δεν μπορεί να πουλήσει την παραγωγή του…) και αφού έχει καταβληθεί συνεχής εργασία πλέον του γνωστού φυσιολογικού ωραρίου, τότε ο αγρότης θα μπορεί να εισπράξει ένα ποσό που έχει προϋπολογίσει, πάντα με βάση την αρχική του επένδυση.
Επίσης, μέσα στα γενικά και μόνιμα έξοδα οι υποψήφιοι αγρότες θα πρέπει να συνυπολογίσουν τις συνεισφορές στον ΟΓΑ, προκειμένου να έχουν ιατροφαρμακευτική κάλυψη για τους ίδιους και τα μέλη των οικογενειών τους.
Τέλος, καλό θα είναι οι προϋπολογισμοί να γίνονται με βάση τις χειρότερες συνθήκες, προκειμένου να μην υπάρξουν δυσάρεστες εκπλήξεις στους… «επενδυτές».

Στο κείμενό μας χρησιμοποιήσαμε μόνο αγροτικές και όχι κτηνοτροφικές καλλιέργειες κι αυτό επειδή η κτηνοτροφία (η έναρξη αλλά και η λειτουργία της) είναι κατά πολύ ακριβότερη και ως εκ τούτου απαιτούνται πολύ μεγαλύτερα αρχικά κεφάλαια (για εγκαταστάσεις, αγορά πρωταρχικού ζωϊκού κεφαλαίου, τροφές κ.α.). Σημειώνουμε, επίσης, πως στις ανωτέρω προσεγγίσεις δεν συνυπολογίσαμε τον παράγοντα «χρήση εργατών» οι οποίοι είναι απαιτητοί σε αρκετά στάδια της αγροτικής οικονομίας και φυσικά είναι πρόσθετα οικονομικά βάρη για τον επενδυτή αγρότη.
Όπως όλοι αντιλαμβανόμαστε, η ενασχόληση με την αγροτική είναι κατά πολύ πιο δύσκολη από την ειδυλλιακή εικόνα που θέλουν να μας δείχνουν στις τηλεοπτικές οθόνες. Αν κανείς αναρωτηθεί «γιατί συμβαίνει αυτό;» τότε η απάντηση βρίσκεται στα ποσά των χρημάτων που απαιτούνται για την είσοδο στην αγροτική ζωή. Και αφού αυτά τα ποσά δεν είναι μικρά (και με πολύ μικρές εγγυήσεις επιστροφής τους), όλοι καταλαβαίνουμε πως στην πραγματικότητα το κράτος βρήκε έναν ακόμη τρόπο να αδειάσει τις τσέπες των αφελών. Γιατί, μόνο αφελής μπορεί να είναι κάποιος νέος που χωρίς να έχει ήδη αγροτική γη και χωρίς να διαθέτει μηχανήματα, αρκούμενος μόνο σε ένα –κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητο- ποσό, θα αποφασίσει να γίνει αγρότης, έχοντας απέναντί του ένα κράτος το οποίο έχει προγράψει την Ελληνική αγροτική καλλιέργεια.

Αυτό που εμείς συμβουλεύουμε (κι επειδή δεν είμαστε -και ούτε θα γίνουμε ποτέ- ειδικοί ήπαντογνώστες) σε όσους σήμερα σκέφτονται να γίνουν αγρότες: Επισκεφθείτε αγροτικές περιοχές και μιλήστε ανοιχτά και ειλικρινά με αγρότες, ζητήστε τους να σας πούνε τις δυσκολίες που οι ίδιοι περνάνε, κάντε τους ερωτήσεις για όλα, κρατήστε σημειώσεις και τέλος, αποφασίστε, αφού πρώτα αποκτήσετε σφαιρική πληροφόρηση για το μεγάλο βήμα που πρόκειται να κάνετε στην ζωή σας. Γιατί, ενδέχεται να είναι ένα βήμα στο κενό, για το οποίο κανείς δεν θα δεχτεί να αναλάβει την ευθύνη στην περίπτωση που καταστραφείτε… τουναντίον, ενδέχεται να ακούσετε και την φράση "ας πρόσεχαν" ή ακόμη και το "δεν ήξεραν... δεν ρώταγαν;"!

http://antikleidi.com/2012/04/05/agro-2/

Σχόλιο: η πρότασή μας είναι διαφορετική από αυτήν των τηλεοπτικώνεκπομπών που αναφέρεται στην αρχή του κειμένου. Οι δυσκολίες που αναφέρονται στη συνέχεια ισχύουν γενικά, αλλά έχουν να κάνουν με τον τρόπο που θα εγκατασταθεί κάποιος στην περιφέρεια σαν ατομικός αγρότης ή καλύτερα σαν επιχειρηματίας αγρότης που θα επιλέξει μια συγκεκριμένη καλλιέργεια ή εκτροφή. Μπορεί -πραγματικά- αφήνοντας πίσω τη μιζέρια της πόλης να πέσει σε μεγαλύτερη ακόμα μιζέρια στην επαρχίας. Ο καλύτερος τρόπος θα είναι να εγκατασταθεί σαν πολυλειτουργικός αγρότης επιλέγοντας τη μορφή της πολυκαλλιέργειας και ταυτόχρονης εκτροφής αποβλέποντας στην ικανοποίηση των αναγκών της αλυσίδας: αγρότης-κοινότητα-τοπική αγορά-επικράτεια. Ο πολύ καλύτερος θα ήταν να ενισχυθεί η εσωτερική μετανάστευση με συλλογικές -ομαδικές μετεγκαταστάσεις ανέργων νέων των πόλεων στην περιφέρεια, σε χώρους αυτοπαραγωγής και αυτοδιαχείρισης(σαν ομάδα παραγωγών), απαιτώντας τη στήριξή της από κεντρικούς ή τοπικούς πόρους(π.χ. για νέους ακτήμονες αγρότες διάθεση δημόσιας ή δημοτικής γης). Για το θέμα διαβάστε τις αναρτήσεις μας: http://www.topikopoiisi.com/2/post/2012/09/20.html
http://www.topikopoiisi.com/3/post/2012/09/34.html
http://www.topikopoiisi.com/3/post/2012/09/16.html

Ινστιτούτο Σιτηρών, ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ»

Ευάγγελος Κορπέτης

Μεγάλη αναστάτωση παρατηρείται τους τελευταίους μήνες σχετικά με την καλλιέργεια της «Ζέας» ή «Ζειάς». Πολλά έχουν γραφεί και αναρτηθεί ιδιαίτερα στο διαδίκτυο, ανώνυμα και επώνυμα. Σήμερα, η κυρίαρχη άποψη που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο είναι ότι η Ζέα, το δημητριακά που καλλιεργούνταν στην αρχαία Ελλάδα, δεν είναι άλλο από το Triticum dicoccum, από το οποίο μάλιστα απουσιάζει η γλουτένη. Η σύγχυση πολλαπλασιάζεται όταν σε πολλές αναρτήσεις δίνονται ως συνώνυμα της Ζειάς, η βρίζα, η όλυρα, το emmer, το dinkel.

Σύμφωνα με τη βοτανική κατάταξη των ειδών του γένους Triticum, στα διπλοειδή σιτάρια ανήκει το Τ. monococcum (einkorn, engrain, μονόκοκκο σιτάρι με μοναδικό εκπρόσωπο στην Ελλάδα τον «Καπλουτζά»), στα τετραπλοειδή ανήκει το Τ. dicoccum (emmer, farro, amidonnier, δίκοκκο σιτάρι, χωρίς παρουσία στην Ελλάδα) και στα εξαπλοειδή το Τ. spelta (spelt, spelz, dinkel, epautre, χωρίς παρουσία στην Ελλάδα). Από τα δύο καλλιεργούμενα και ευρέως διαδεδομένα σιτάρια, το μαλακό σιτάρι [Τ. aestivum L. Em. Thell) είναι εξαπλοειδές και το σκληρό σιτάρι (Τ. turgidum var. durum) τετραπλοειδές.

Το μονόκοκκο σιτάρι έχει λέπυρα κίτρινα προς ελαφρό κόκκινο και λαμπερό. Η ράχη του σπάει κατά τον αλωνισμό, όπως και του δικόκκου. Μόνο ένα άνθος είναι συνήθως γόνιμο ανά σταχύδιο. 0 στάχυς έχει άγανα και το μήκος του είναι περί τα 5 εκατοστά. Έχει μεγάλη αντοχή στο ψύχος και τις σκωριάσεις (Παπαδάκης, 1929).

Το δίκοκκο σιτάρι έχει αγανοφόρους στάχεις, με δύο ως τέσσερα άνθη ανά σταχύδιο, παράγει όμως μόνο δύο κόκκους. Στον αλωνισμό οι σπόροι συγκροτούν τα λέπυρα και μέρος της ράχης. Επομένως, κι αυτό είναι «ντυμένο», όπως και το προηγούμενο (Χρηστίδης, 1963).

Στο τρίτο «ντυμένο» είδος, το Τ. spelta, το κομμάτι της ράχης μένει στο πάνω μέρος του κόκκου και ανήκει στο προηγούμενο σταχύδιο, ενώ στα δύο πρώτα η ράχη βρίσκεται στο κάτω μέρος. Τα στάχυα μπορεί να έχουν ή να μην έχουν άγανα. Τα σταχύδια είναι αραιά και κυρτωμένα προς την εσωτερική τους πλευρά.

Σχηματίζουν τρία με τέσσερα άνθη και δυο συνήθως κόκκους (ή και τρεις). Είναι ανθεκτικό στο ψύχος, στο δαυλίτη, τον άνθρακα και τις σκωριάσεις (Χρηστίδης, 1963). Ο Gaston Bonnier (1911) crco «Flore complète illustrée de France, Suisse et Belgique», ως συνώνυμο του T. spelta δίνει το Triticum zea Host.

Ανατρέχοντας σε παλαιότερα συγνράμματα φαίνεται να υπάρχει σύγχυση σχετικά με ποιο φυτό είναι η «Ζέα» ή «Ζειά». Ο κάθε συγγραφέας, μελετώντας με

τη σειρά του κείμενα που μπορεί φτάνουν μέχρι και την αρχαιότητα, βγάζει τα δικά του συμπεράσματα.

Σχεδόν πάντα στα αρχαία κείμενα συναντάται στον πληθυντικό αριθμό. Ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης αναφέρουν δυο διαφορετικά σιτηρά, τη Ζειά και την όλυρα, τα οποία καλλιεργούνταν από τους αρχαίους Έλληνες.

Ο Όμηρος στην Ιλιάδα, σε δύο σημεία αναμιγνύει την όλυρα με λευκό κριθάρι για τη διατροφή των αλόγων. Στην Οδύσσεια όμως, αντί της όλυρας χρησιμοποιεί τη Ζειά, η οποία καλλιεργούνταν στη Λακωνία για τον ίδιο ακριβώς σκοπό.

Ο Ηρόδοτος διαβεβαιώνει για την ταυτοσημία της Ζειάς με την όλυρα, λέγοντας ότι οι Αιγύπτιοι παρασκεύαζαν άρτο από όλυρα, που μεταγενέστερα την ονόμαζαν Ζειά.

Σύμφωνα με τον Ησύχιο, η Ζειά είναι είτε είδος σιταριού, είτε όλυρα, ενώ ο Γαληνός αναφέρει ότι οι αρχαίο Έλληνες είχαν κάποιο γυμνοκρίθαρο, το οποίο ήταν ανάμεσα σε Ζέα και σιτάρι.

Ο Πλίνιος ενώ δίνει στην όλυρα τα ονόματα far, alica και zea, σε κάποιο άλλο σημείο τα διαφοροποιεί. Alica ονομάζει το σπόρο της όλυρας, ενώ alica fit e zea το αλεύρι της.

Το 1833, ο Γρηγόριος Παλαιολόγος γράφει ότι ούτε η Ζειά, ούτε η όλυρα, υπάρχουν, ούτε σαν ονόματα, αλλά ούτε και σαν φυτά την εποχή εκείνη. Σύμφωνα με το συγγραφέα του πρώτου γεωπονικού πονήματος στη νεότερη Ελλάδα, η Ζειά είναι το Τ. spelta, το οποίο στη Γαλλία ονομάζεται epautre και ο κόκκος του είναι κολλημένος σε διπλή φλούδα, έχει μεγάλο και βαρύ κόκκο, ενώ το αλεύρι του είναι πολύ άσπρο και πολύ καλό για αρτοποίηση. Τότε το φυτό αυτό καλλιεργούνταν στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στη Γερμανία.

Το 1957, ο Αλέξανδρος Λέτσας, στηριζόμενος στον Ηρόδοτο, ταυτίζει τη Ζειά με την όλυρα και γράφει ότι είναι ένα από τα τέσσερα γένη δημητριακών που καλλιεργούσαν οι αρχαίοι Έλληνες. Τα άλλα τρία ήταν ο πυρός (σιτάρι), η κριθή (κριθάρι) και ο κέγχρος (κεχρί). Πιθανολογεί ότι είναι το ασπροσίτι, ο φάρος (far στα λατινικά). Περιγράφει τον κόκκο της Ζέας ως επιμήκη, τριγωνικό, αιχμηρό, με ευθύ αυλάκι, που μοιάζει πολύ με τον κόκκο που εικονίζεται στα νομίσματα της Κύμης. Γράφει επίσης ότι, σύμφωνα με τον άγιο Ιερώνυμο (4ος μ.Χ. αι.), η Ζειά είναι το Τ. spelta, to οποίο στην Αίγυπτο και στην Ιταλία έδινε αλεύρι πολύ καλύτερο από τα

σκληρά σιτάρια για πολλά χρόνια και του οποίου η καλλιέργεια εγκαταλείφθηκε όταν δημιουργήθηκαν καλύτερα αμυλώδη σιτάρια.

Ο Παναγιώτης Γεννάδιος, στο φυτολογικό Λεξικό που πρωτοεκδόθηκε το 1914, διαχωρίζει τη Ζειά από την όλυρα και αναφέρει ότι οι άλλοι συγγραφείς ερμηνεύοντας τους αρχαιότερους οδηγούνται στο ότι η Ζειά ή Ζέα ταυτίζεται με το Τ. spelta, ενώ η όλυρα με το Τ. monococcum ή τη βρίζα, δηλαδή τη σίκαλη (Secale cereale). Ο ίδιος γράφει ότι το Τ. spelta δεν ευδοκιμεί, ούτε καλλιεργείται σε περιοχές τόσο θερμές όσο η Αίγυπτος και η Αραβία. Ο Στράβωνας αναφέρει ότι με Ζειά τρέφονταν οι Ρωμαίοι στην πορεία τους από Λευκή Κώμη σε Νέγρανα. Στον άνυδρο αυτό τόπο, όπως γράφει ο Π. Γεννάδιος δε φυτρώνει άλλο σιτηρό εκτός του σόργου [Sorghum). Είδος σόργου γράφει ότι ήταν και η Ζειά που αναφέρει ο Στράβωνας ότι χρησιμοποιούσαν για αρτοποιία και καλλιεργούσαν επί διετία στα γόνιμα χωράφια της κεντρικής Ιταλίας. Ενισχύει την άποψή του αυτή με την ομοιότητα που παρατηρείται μεταξύ των σανσκριτικών και νεοινδικών ονομάτων των σόργων (Juar, Joar και Jowari) και του ελληνικού Ζειά.

Κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν ότι η λέξη Ζειά προέρχεται από τα σανσκριτικά και καθορίζει τα πρώτα γνωστά δημητριακά. Σύμφωνα με το Γ. Μπαμπινιώτη (2002) συνδέεται ετυμολογικά με τις σανσκριτικές λέξεις yava, yavai που σημαίνουν σιτάρι. Από εδώ μάλλον προέρχεται και το όνομα της θεάς Δήμητρας (Δημήτηρ), αλλά και το συνώνυμό του Δηώ, όπως και το ομηρικό επίθετο «ζείδωρος».

Σαν συμπέρασμα όλων αυτών προκύπτει ότι η Ζέα ή Ζειά, φυτό που καλλιεργούνταν στην αρχαία Ελλάδα, δεν έχει καμία σχέση με το Τ. dicoccum, όπως πολλοί υποστηρίζουν. Πιθανόν με το όνομα Ζέα ή Ζειά, στην αρχαία Ελλάδα να καλούσαν την όλυρα ή το σόργο ή ίσως τα «ντυμένα» σιτάρια.

Φυσικά, η Ζέα δεν έχει καμία σχέση με το καλαμπόκι, το οποίο ήρθε στην Ελλάδα το 1600. Το μόνο κοινό μεταξύ τους είναι ή λέξη Ζέα μια και το επιστημονικό όνομα του καλαμποκιού είναι Zea mays L. Αυτό όμως είναι αρκετό, ώστε σύμφωνα με τους κανονισμούς ονοματοδοσίας ποικιλιών σιτηρών να μην μπορεί να δοθεί το όνομα Ζέα σε ποικιλία οποιουδήποτε σιτηρού.

Σχετικά με την καλλιέργεια του δίκοκκου σιταριού στην Ελλάδα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτό απούσιαζε από τα ελληνικά εδάφη τουλάχιστον για τα τελευταία εκατό χρόνια όπως προκύπτει από τους μελετητές των σιτηρών.

Ο Μ. Δαμανάκης (1983) στον «Κατάλογο των Αγρωστωδών της Ελλάδας» δεν το αναφέρει, παρόλο που στο γένος Triticum περιλαμβάνει 17 είδη. Ο I. Παπαδάκης (1929), ιδρυτής του σημερινού Ινστιτούτου Σιτηρών, ενώ περιγράφει όλα τα καλλιεργούμενα κατά την εποχή είδη σιταριού και τις ποικιλίες τους, δεν αναφέρει πουθενά την ποικιλία «Ζέα» ή κάποια ποικιλία ή και είδος σιταριού με παρόμοιο όνομα. Σημειώνει δε ο συγγραφέας, ότι δε συνάντησε ούτε ένα φυτό του Τ. dicoccum στην Ελλάδα.

Το ίδιο βέβαια ισχύει και για το Τ. spelta, το οποίο σύμφωνα με τον I. Παπαδάκη (1929) και το Μ. Δαμανάκη (1983) απουσιάζει από τους ελληνικούς αγρούς.

Ο A. H. R. Buller (1919) γράφει ότι στις αρχές του 20ου αιώνα η καλλιέργεια των «ντυμένων σιταριών» μειώνεται συνέχεια και συνεχίζεται μόνο στα Πυρηναία όρη στην Ισπανία, στη Βαυαρία, στη Σερβία και στην Περσία γιϋί καρπό και στη Ρωσία και ΗΠΑ σαν σανοδοτικά φυτά.

Οι απόψεις που παρουσιάζονται στο διαδίκτυο σχετικά με την περιεκτικότητα των σιτηρών σε γλουτένη προκαλούν μόνο σύγχυση, μια και τις περισσότερες φορές προκύπτουν μετά από ανόμοιες συγκρίσεις (διαφορετικής επεξεργασίας αλεύρια). Τα ελλιπή δεδομένα μπορούν πολύ εύκολα να οδηγήσουν σε λανθασμένα συμπεράσματα. Φρόνιμο θα ήταν να τηρηθεί μια πιο επιφυλακτική στάση, ωσότου οι αρμόδιοι επιστήμονες δημοσιεύσουν διαφωτιστικά αποτελέσματα.

Η γλουτένη στην οποία οφείλεται στο «φούσκωμα» του ζυμαριού του ψωμιού, είναι ενυδατωμένη πρωτεΐνη (αδιάλυτη στο νερό) και αποτελείται κυρίως από δυο πρωτεϊνικά κλάσματα, τη γλοιαδίνη (διαλυτή σε αλκοόλη) και τη γλουτενίνη (αδιάλυτη σε αλκοόλη και διαλυτή σε οξέα και αλκάλια). Έχει την ικανότητα να σχηματίζει κυψελωτό πλέγμα κατά τη διάρκεια της αρτοποίησης και να συγκρατείτα αέρια που παράγονται με την αλκοολική ζύμωση των σακχάρων. Η ικανότητα αυτή εξαρτάται από τις μηχανικές ιδιότητες της γλουτένης (ελαστικότητα και αντοχή στην έκταση). Η ποσότητα και η ποιότητα της γλουτένης προσδιορίζονται με το Glutamatic System. Η γλουτένη μπορεί να δίνει μεγάλο πλεονέκτημα στην αρτοποιία αλλά σε μια ομάδα ανθρώπων προκαλεί την

κοιλιοκάκη (celiac disease), η οποία είναι η δυσανεξία στη γλουτένη. Η αντίδραση του οργανισμού είναι η παραγωγή αντιγλοιαδινικώυ αντισωμάτων, που έχει σαν αποτέλεσμα την καταστροφή του εσωτερικού τοιχώματος του λεπτού εντέρου.

Τα τελευταία εκατό χρόνια η βελτιωτική προσπάθεια των σιταριών είχε στραφεί προς τη δημιουργία ποικιλιών μαλακού (Τ. aestivum L. Em. Thell) και σκληρού σιταριού (Τ. turgidum var. durum) με βελτιωμένη απόδοση, ποιότητα αλλά και προσαρμοστικότητα, σε συνδυασμό με αντοχή σε βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες. Αντίθετα, το διπλοειδές μονόκοκκο σιτάρι, το τετραπλοειδές δίκοκκο και το εξαπλοειδές Τ. spelta δεν ακολούθησαν ανάλογη βελτιωτική πορεία, μια και οι «ντυμένοι» σπόροι τους απαιτούν επιπλέον επεξεργασία yia την απομάκρυνση των λεπύρων. Η επαναφορά τους στην καλλιέργεια ενεργοποιεί εκ νέου το ενδιαφέρον για την καταλληλότητά τους στην ανθρώπινη διατροφή και στρέφει την έρευνα προς νέους στόχους.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Bonnier Gaston, 1911. Flore complète illustrée de France, Suisse et Belgique.

Buller A. H. Reginald, 1919. Essays on wheat. The MacMillan Company. New York.

Carleton Ma rk Alfre d, 1924. The S mall Grai ns. Ed. L. HG. Bailey. The MacMillan Company. New York.

Γεννάδιος Παναγιώτης, 1959. Φυτολογικόν Λεξικόν. Δεύτερη Έκδοση. Αθήνα.

Δαμανάκης Ε. Μιχαήλ, 1983. Κατάλογος των Αγρωστωδών της Ελλάδας. Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, Αθήνα.

Αέτσας Ν. Αλέξανδρος, 1957. Μυθολογία της Γεωργίας. Τόμος III, Θεσσαλονίκη.

Μπαμπινιώτης Γεώργιος, 2002. Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Δεύτερη Έκδοση. Κέντρο Λεξικολογίας ΕΠΕ. Αθήνα.

Παλαιολόγος Γρηγόριος, 1833. Γεωργική και Οικιακή Οικονομία. Τόμος Α. Ναύπλιο.

Παπαδάκης Σ. Ιωάννης, 1929. Ελληνικοί τύποι σίτου. Επιστημονικό Δελτίο του «Ειδικού Σταθμού Καλλιτερεύσεως Φυτών εν Θεσσαλονίκη». Έκδοση με

δαπάνη της Γενικής Διεύθυνσης Εποικισμού της Μακεδονίας. Θεσσαλονίκη. Χρηστίδης Βασίλειος, 1963. Χειμωνιάτικα σιτηρά. Δεύτερη Έκδοση. Θεσσαλονίκη.

  Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του κράτους. Για τη διαφύλαξή του το κράτος έχει υποχρέωση να παίρνει ιδιαίτερα προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας (24 Σ). Οι σπόροι καλλιεργούμενων φυτών (“πολλαπλασιαστικό υλικό”) αποτελούν ανεκτίμητο φυσικό πλούτο , αφού εξασφαλίζουν την γενετική και φυτική ποικιλότητα των γεωργικών καλλιεργειών. Έτσι, σύμφωνα με την Ελληνική νομοθεσία τα εγχώρια αβελτίωτα καλλιεργούμενα φυτικά και εκτρεφόμενα ζωικά είδη, οι φυλές, οι ποικιλίες και οι τύποι τους, που έχουν διαμορφωθεί και σταθεροποιηθεί στο χώρο και το χρόνο χωρίς επέμβαση της γενετικής επιστήμης, οι αντίστοιχες άγριες μορφές των ειδών αυτών και οι βιότοποι αναπαραγωγής τους αποτελούν πολύτιμα στοιχεία του περιβάλλοντος και προστατεύονται από το κράτος με μέριμνα των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Γεωργίας (άρθρο 14 § 1 Ν. 1564/1985).

Ταυτόχρονα, το πολλαπλασιαστικό υλικό καλλιεργούμενων φυτών αποτελεί αγαθό ιδιαίτερα μεγάλης αξίας για τον πρωτογενή γεωργικό τομέα της οικονομίας και για τον λόγο αυτό γίνεται αντικείμενο εκτεταμένης εμπορίας. Έτσι, με σκοπό αφενός την προστασία της δημόσιας υγείας και αφετέρου την δημιουργία οικονομικών κινήτρων για την ανάπτυξη νέων ποικιλιών έχει διαμορφωθεί μία εκτενής διεθνής, Κοινοτική και Ελληνική νομοθεσία, που ρυθμίζει διεξοδικά την κατοχύρωση, παραγωγή και εμπορία βελτιωμένων ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτών. Το δε Κοινοτικό πλαίσιο, που αποτελείται από δώδεκα (12) επιμέρους Οδηγίες, πρόκειται να αναθεωρηθεί και να αντικατασταθεί από έναν ενιαίο Κοινοτικό Κανονισμό, ο οποίος και θα είναι άμεσα εφαρμοστέος στα κράτη – μέλη.

Η Ελληνική γεωργία μπαίνει σε τροχιά επαναδραστηριοποίησης λόγω κρίσης. Η νομοθεσία περί σπόρων αφορά έντονα τους νέους αγρότες και επιχειρηματίες του κλάδου. Ακολουθεί μία σύνοψη αυτής, που επιχειρεί να συμβάλλει στην πληροφόρησή των κοινωνικών αυτών ομάδων αλλά και, γενικότερα, του κοινού.

Ορισμοί

Ως ποικιλία ορίζεται στον νόμο κάθε ομάδα φυτών εντός μιας βοτανικής ταξινομικής μονάδας της κατώτερης γνωστής κατηγορίας που μπορεί αθροιστικά (άρθρο 2 § 1 Ν. 1564/1985) :

• Να οριστεί από την εκδήλωση των χαρακτηριστικών που προκύπτουν από ένα συγκεκριμένο γονότυπο ή συνδυασμό γονοτύπων.
• Να τη διακρίνει από κάθε άλλη ομάδα φυτών η εκδήλωση ενός τουλάχιστον από τα εν λόγω χαρακτηριστικά.
• Να θεωρείται ως μονάδα σε σχέση με την καταλληλότητά της να αναπαράγεται χωρίς μεταβολές.

Η ομάδα φυτών αποτελείται από ολόκληρα φυτά ή από μέρη φυτών, εφόσον τα μέρη αυτά είναι ικανά να παραγάγουν ολόκληρα φυτά.

Ντόπια αβελτίωτη ποικιλία είναι ένα σύνολο πληθυσμών η κλώνων ενός φυτικού είδους οι οποίοι προσαρμόζονται φυσικά στις περιβαλλοντικές συνθήκες της περιοχής τους (άρθρο 3 γ ΥΑ 134599/2011).

Πολλαπλασιαστικό υλικό φυτικών ειδών είναι οι σπόροι, οι κόνδυλοι και οι βολβοί, τα ριζώματα, τα σποροφυτάρια, τα υποκείμενα και τα εμβόλια, καθώς και κάθε τμήμα φυτού που προορίζεται για την αναπαραγωγή του (άρθρο 2 § 2 Ν. 1564/1985).

Μείγμα πολλαπλασιαστικού υλικού φυτικών ειδών ή μείγμα είναι το πολλαπλασιαστικό υλικό που αποτελείται από πρόσμιξη σπόρων, κονδύλων, βολβών ή ριζωμάτων από δύο ή περισσότερα είδη ή ποικιλίες, εφόσον το συνολικό βάρος των άλλων ποικιλιών, εκτός εκείνης που εφαρμόζεται σε μεγαλύτερη αναλογία, υπερβαίνει το ποσοστό επτά τοις εκατό (7%) του συνολικού βάρους όλων των ποικιλιών (άρθρο 2 § 3 Ν. 1564/1985).

Δημιουργός ποικιλίας φυτικού είδους είναι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο ανακαλύπτει ή δημιουργεί μια, οποιαδήποτε φυσικής ή τεχνικής προέλευσης ποικιλία φυτικού είδους, η οποία είναι νέα, πρωτότυπη, ομοιογενής και σταθερή (άρθρο 8 § 1 Ν. 1564/1985).

Διατηρητής  ποικιλίας φυτικού είδους είναι δημόσια υπηρεσία, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, που διατηρεί κάτω από τον έλεγχο του Υπουργείου Γεωργίας, την ποικιλία  με  τα  χαρακτηριστικά,  με τα οποία έχει γραφεί στον εθνικό κατάλογο ποικιλιών καλλιεργουμένων φυτικών ειδών και παράγει υλικό καλλιτερευτού. Διατηρητής ποικιλίας μπορεί να είναι ο δημιουργός της ή ο αντιπρόσωπός του (άρθρο 10 Ν. 1564/1985).

Το Διεθνές Δίκαιο των Φυτικών Ποικιλιών

Στις 02.12.1961 τέθηκε σε ισχύ η Διεθνής Σύμβαση για την Προστασία των Νέων Ποικιλιών των Φυτών (International Convention for the Protection of New Varieties of Plant).

Με τη διακρατική αυτή σύμβαση εγκαθιδρύθηκε ένα διεθνές σύστημα προστασίας εθνικών ποικιλιών φυτών και αναγνωρίστηκαν για πρώτη φορά δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας σε διεθνές επίπεδο υπέρ των δημιουργών ποικιλιών. Επιπλέον, με την ίδια συνθήκη ιδρύθηκε ένας νέος διεθνής οργανισμός, η Διεθνής Ένωση για την Προστασία των Νέων Ποικιλιών των Φυτών (International Union for the Protection of New Varieties of Plant – UPOV), με έδρα την Γενεύη της Ελβετίας, αντικείμενο την προστασία των ποικιλιών φυτών και σκοπό την ανάπτυξη νέων ποικιλιών για το κοινό καλό.

Σύμφωνα με τη Σύμβαση ως δημιουργός φυτικής ποικιλίας ορίζεται το πρόσωπο, που δημιουργεί, ανακαλύπτει ή αναπτύσσει μία ποικιλία (άρθρο 1 § iv της Σύμβασης). Ο δημιουργός μίας φυτικής ποικιλίας δύναται, κατόπιν αίτησης στον διεθνή οργανισμό UPOV, να αποκτά σε όλα τα κράτη – μέλη της Συνθήκης τα αποκλειστικά δικαιώματα της παραγωγής / αναπαραγωγής, επεξεργασίας, προσφοράς / πώλησης, εισαγωγής / εξαγωγής και αποθήκευσης αυτής (άρθρο 14 της Σύμβασης). Για να γίνει αντικείμενο κατοχύρωσης, η φυτική ποικιλία πρέπει αφενός να είναι διακριτή, ομοιογενής, σταθερή και νέα και αφετέρου να κατατίθεται προς κατοχύρωση με ονομασία που δεν προσκρούει σε ήδη κατοχυρωμένες ονομασίες φυτικών ποικιλιών και δεν προκαλεί σύγχυση ως προς τα χαρακτηριστικά, την αξία ή την ταυτότητα της ποικιλίας ή του δημιουργού (άρθρα 5 - 9 και 20 της Σύμβασης). Η διάρκεια των δικαιωμάτων εκτείνεται κατ' ελάχιστο σε 20 έτη, πλην των δικαιωμάτων σε ποικιλίες αμπέλου και δένδρων που εκτείνεται κατ' ελάχιστο σε 25 έτη (άρθρο 19 της Σύμβασης).

Τα αποκλειστικά διεθνή δικαιώματα επί φυτικών ποικιλιών εξαντλούνται με την πρώτη πράξη διάθεσης εντός οποιουδήποτε κράτους - μέλους και, επομένως, η μεταπώλησή του εκάστοτε προϊόντος/σπόρου δεν δύναται να περιορίζεται από τον κάτοχο των δικαιωμάτων επί αυτού (άρθρο 16 της Σύμβασης). Επιπλέον και κατ' εξαίρεση με τον απόλυτο χαρακτήρα της προστασίας, τα κοινοτικά δικαιώματα επί φυτικών ποικιλιών δεν εκτείνονται σε χρήσεις αυτών (άρθρα 15 και 17 της Σύμβασης) :

• για μη εμπορικούς σκοπούς,
• για πειραματικούς σκοπούς,
• για σκοπούς δημιουργίας, ανακάλυψης και ανάπτυξης άλλων ποικιλιών
• από αγρότες για τη χρήση πολλαπλασιαστικού υλικού που προήλθε από εσοδεία προστατευόμενης ποικιλίας στις γαίες τους,
• που περιορίζονται από το κράτος – μέλος για λόγους δημοσίου συμφέροντος, εφόσον καταβάλλεται στον δημιουργό εύλογη αποζημίωση.

Η Ελλάδα δεν έχει υπογράψει την Διεθνή Σύμβαση για την Προστασία των Νέων Ποικιλιών των Φυτών, συμμετέχει όμως ως παρατηρητής στις εργασίες του διεθνούς οργανισμού. Εντούτοις, η διεθνής αυτή σύμβαση δεσμεύει εμμέσως και τη χώρα μας, αφού έχει υπογραφεί στις 29.07.2005 από την Ευρωπαϊκή Ένωση και, επομένως, έχει ενσωματωθεί στο Κοινοτικό δίκαιο.

Κοινοτικό Δίκαιο

Με τον Κανονισμό 2100/94 της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής ο “Κανονισμός”) εγκαθιδρύθηκε ένα σύστημα κατοχύρωσης δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας πάνω σε ποικιλίες φυτών με ισχύ σε όλα τα κράτη – μέλη, το οποίο είναι εφάμιλλο αυτού της UPOV, ενώ ιδρύθηκε και το Κοινοτικό Γραφείο Φυτικών Ποικιλιών (Community Plant Variety Office - CPVO) για την εποπτεία του συστήματος αυτού.  Διευκρινίζεται ότι οι Κοινοτικοί Κανονισμοί έχουν άμεση εφαρμογή στο δίκαιο των κρατών – μελών και δη στο Ελληνικό χωρίς καμία περαιτέρω νομοθετική ή διοικητική έγκριση, προσθήκη ή διατύπωση.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό ο “δημιουργός” μίας φυτικής ποικιλίας δύναται, κατόπιν αίτησης στο CPVO, να αποκτά σε πανευρωπαϊκό επίπεδο τα αποκλειστικά δικαιώματα της παραγωγής/αναπαραγωγής, επεξεργασίας, προσφοράς/πώλησης, εισαγωγής/εξαγωγής και αποθήκευσης αυτής καθώς και της αφαίρεσης των προϊόντων, που προέρχονται από τους σπόρους αυτής, αν καλλιεργήθηκαν χωρίς την άδειά του (άρθρο 13 του Κανονισμού). Για να γίνει αντικείμενο κατοχύρωσης, η φυτική ποικιλία πρέπει αφενός να είναι διακριτή, ομοιογενής, σταθερή και νέα και αφετέρου να κατατίθεται προς κατοχύρωση με ονομασία που δεν προσκρούει σε δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας τρίτων μερών (άρθρα 6 και 63 του Κανονισμού). Αν ο “δημιουργός” είναι μισθωτός, το κοινοτικό δικαίωμα επί φυτικής ποικιλίας αποκτάται σύμφωνα με το εκάστοτε εθνικό δίκαιο, που ισχύει για τη σχέση εργασίας στα πλαίσια της οποίας δημιουργήθηκε ή ανακαλύφθηκε και αναπτύχθηκε η ποικιλία (άρθρο 11 § 4 του Κανονισμού). Στο Ελληνικό δίκαιο θα πρέπει να κριθεί ότι και σε σχέση με τη δημιουργία φυτικών ποικιλιών εφαρμόζεται κατ' αναλογία το άρθρο 6 του Ν. 1733/1987, που προβλέπει ότι εφεύρεση που πραγματοποιείται από εργαζόμενο ανήκει σε αυτόν (ελεύθερη εφεύρεση), εκτός αν πρόκειται είτε για υπηρεσιακή εφεύρεση, οπότε ανήκει εξ ολοκλήρου, στον εργοδότη, είτε για εξαρτημένη εφεύρεση, οπότε ανήκει κατά 40% στον εργοδότη και κατά 60% στον εργαζόμενο. Η διάρκεια των δικαιωμάτων εκτείνεται σε 25 έτη, πλην των δικαιωμάτων σε ποικιλίες αμπέλου και δένδρων που εκτείνεται σε 30 έτη (άρθρο 19 του Κανονισμού).

Τα αποκλειστικά κοινοτικά δικαιώματα επί φυτικών ποικιλιών εξαντλούνται με την πρώτη πράξη διάθεσης εντός της Κοινότητας και, επομένως, η ενδοκοινοτική μεταπώλησή του εκάστοτε προϊόντος/σπόρου δεν δύναται να περιορίζεται από τον κάτοχο των δικαιωμάτων επί αυτού (άρθρο 16 του Κανονισμού). Επιπλέον και κατ' εξαίρεση με τον απόλυτο χαρακτήρα της προστασίας, τα κοινοτικά δικαιώματα επί φυτικών ποικιλιών δεν εκτείνονται σε χρήσεις αυτών (άρθρο 15 του Κανονισμού) :

• για μη εμπορικούς σκοπούς,
• για πειραματικούς σκοπούς,
• για σκοπούς δημιουργίας, ανακάλυψης και ανάπτυξης άλλων ποικιλιών
• σε σχέση με άλλες προστατευόμενες ποικιλίες,
• η απαγόρευση των οποίων παραβιάζει τη δημόσια ηθική, τη δημόσια τάξη και ασφάλεια, την προστασία της υγείας και της ζωής των ανθρώπων, των ζώων ή των φυτών, καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος, την προστασία της βιομηχανικής ή εμπορικής ιδιοκτησίας ή την προάσπιση του ανταγωνισμού, του εμπορίου ή της γεωργικής παραγωγής.

Το Κοινοτικό σύστημα προστασίας δικαιωμάτων σε ποικιλίες φυτών συμπληρώνεται από τον Κανονισμό 1383/2003 για τα τελωνειακά μέτρα, τον εκτελεστικό αυτού Κανονισμό 1891/2004 και την Οδηγία 2004/48/ΕΚ για τη επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας.

Η Ελληνική Νομοθεσία για τους Σπόρους και το Πολλαπλασιαστικό Υλικό

Ο βασικός εγχώριος νόμος για τους σπόρους είναι ο Νόμος 1564/1985 «Οργάνωση παραγωγής και εμπορίας του πολλαπλασιαστικού υλικού φυτικών ειδών»  (ΦΕΚ 164/Α/26-09-1985). Ο νόμος αυτός συμπληρώνεται από υπουργικές αποφάσεις, οι πιο σημαντικές από τις οποίες είναι η ΥΑ 320698/24-07/21-08-1987 «Απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας φυτωριακής επιχείρησης και υποχρεώσεις των δικαιούχων» (ΦΕΚ 446/Β/1987) και η ΥΑ 303206/1997 (ΦΕΚ 461/Β/06-06-1997) "Προϋποθέσεις χορήγησης αδειών επιχείρησης εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού".

Sui Generis Δικαιώματα Διανοητικής Ιδιοκτησίας σε Σπόρους

Με τον Ν. 1564/1985 εγκαθιδρύθηκε το εγχώριο σύστημα κατοχύρωσης δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας πάνω σε ποικιλίες φυτών. Με βάση το σύστημα αυτό ο δημιουργός μίας φυτικής ποικιλίας δύναται, κατόπιν αίτησης στο Υπουργείο Γεωργίας, να αποκτά αποκλειστικά δικαιώματα επί αυτής εντός της Ελληνικής επικράτειας. Ο δημιουργός έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να (άρθρο 8 § 2 Ν. 1564/1985) :

1. Να παράγει το πολλαπλασιαστικό υλικό της ποικιλίας του και να το διαθέτει.
2. Να εκμεταλλεύεται ή να μεταβιβάζει τα δικαιώματά του για την παραγωγή και εμπορία.

Ο δημιουργός (ή τυχόν διάδοχός του) αποκτά το παραπάνω δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας, εφόσον αποκτήσει σχετικό πιστοποιητικό φυτικής δημιουργίας, το οποίο εκδίδεται από τον Υπουργό Γεωργίας κατόπιν αίτησης (άρθρο 8 § 3 και 4 Ν. 1564/1985). Η διάρκεια του δικαιώματος είναι δεκαοκτώ (18) ετών προκειμένου για αμπέλια καθώς και για οπωροφόρα και διακοσμητικά δένδρα και μέχρι και δεκαπέντε (15) ετών προκειμένου για όλα τα άλλα γένη και είδη φυτών, από την ημερομηνία χορήγησης του πιστοποιητικού φυτικής δημιουργίας (άρθρο 8 § 7 Ν. 1564/1985).

Περαιτέρω, το εγχώριο σύστημα κατοχύρωσης δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε ποικιλίες φυτών διέπεται από την αρχή της δημοσιότητας. Έτσι, κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να πληροφορείται για τα ήδη κατοχυρωμένη γένη και είδη φυτών καθώς και τους αντίστοιχους δημιουργούς από τον σχετικό ειδικό πίνακα και μητρώο δικαιωμάτων, που τηρούνται στο Υπουργείο Γεωργίας. Το μητρώο δικαιωμάτων δημιουργού αποτελεί μέσο δημοσιότητας για κάθε τρίτο, ο οποίος τεκμαίρεται ότι γνωρίζει όλα τα στοιχεία του (άρθρο 8 § 6 Ν. 1564/1985).

Για την θέση σε ισχύ του συστήματος προβλέπεται η έκδοση προεδρικών διαταγμάτων, που θα εξειδικεύουν ειδικότερα θέματα της λειτουργίας του (άρθρα 29 και 30 Ν. 1564/1985). Μέχρι όμως σήμερα, 25 δηλαδή έτη μετά την ψήφιση του νόμου, τα προεδρικά αυτά διατάγματα δεν έχουν εκδοθεί, με αποτέλεσμα ο εν λόγω νόμος να έχει υποπέσει σε ανενέργεια.

Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας (Πατέντες) σε Σπόρους

Δίπλωμα ευρεσιτεχνίας σε ποικιλίες φυτών ή βιολογικές μεθόδους παραγωγής τους χορηγείται, αν η δυνατότητα τεχνικής εφαρμογής της εφεύρεσης δεν περιορίζεται σε ορισμένη φυτική ποικιλία ή φυλή ζώου. Επίσης, χορηγείται σε μικροβιολογικές μεθόδους και προϊόντα που παράγονται με αυτές τις μεθόδους (άρθρο 5 § 8β Ν. 1733/1987, άρθρο 3 § 3 ΠΔ 321/2001).

Εγγραφή στον Εθνικό Κατάλογο Ποικιλιών Φυτικών Ειδών

Η παραγωγή και εμπορία ποικιλίας φυτικών ειδών εντός της Ελληνικής επικράτειας επιτρέπεται μόνο εφόσον η προς παραγωγή/εμπορία ποικιλία έχει εγγραφεί στον Ελληνικό εθνικό κατάλογο ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτικών ειδών ή στους κοινούς καταλόγους ποικιλιών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή στον εθνικό κατάλογο τρίτου κράτους (άρθρο 4 § 1 Ν. 1564/1985).

Ο «εθνικός κατάλογος ποικιλιών καλλιεργουμένων φυτικών ειδών» τηρείται από το Ινστιτούτο Ελέγχου Ποικιλιών Καλλιεργούμενων Φυτών, ελεγκτική υπηρεσία του Υπουργείου Γεωργίας, στην οποία καταχωρούνται το όνομα των ποικιλιών κάθε φυτικού είδους που γίνονται δεκτές για πιστοποίηση και εμπορία, το έτος εγγραφής τους στον κατάλογο αυτόν, το όνομα του δημιουργού και του διατηρητή τους (άρθρο 6 § 1 Ν. 1564/1985). Η εγγραφή ποικιλίας στον κατάλογο γίνεται, κατόπιν αίτησης στο Ινστιτούτο, με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας. Την αίτηση πρέπει να συνοδεύει η κατάθεση επισήμου δείγματος αναφοράς Επίσημο δείγμα αναφοράς της προς εγγραφή ποικιλίας για τη διενέργεια των προβλεπομένων δοκιμών πριν την εγγραφή (άρθρο 1 ΥΑ 217265/2004, ΦΕΚ 203/Β/04-02-2004). Το δείγμα αυτό χορηγείται από τον αιτούντα την εγγραφή της ποικιλίας σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις για την εγγραφή. Κατά της απορριπτικής της αίτησης απόφασης χωρεί ενώπιον του Υπουργού Γεωργίας προσφυγή μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης που προσβάλλεται (άρθρο 6 § 2 Ν. 1564/1985).

Ο διατηρητής της εγγεγραμμένης ποικιλίας πρέπει να διαθέτει εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό ή να συνεργάζεται με Ερευνητικά Ιδρύματα ή Πανεπιστήμια και να εξασφαλίζει τις απαραίτητες εκτάσεις και εγκαταστάσεις για τον αμιγή αναπολλαπλασιασμό των ποικιλιών και την διατήρηση ασφαλιστικών αποθεμάτων. Οι ειδικότερες υποχρεώσεις των διατηρητών αναφέρονται στην Υπουργική Απόφαση 217265/2004 (ΦΕΚ 203/Β/04-02-2004).

Η εγγραφή ποικιλίας στον Εθνικό Κατάλογο έχει δεκαετή ισχύ για τα φυτά μεγάλης καλλιέργειας, τα κηπευτικά και την πατάτα, και τριακονταετή ισχύ για δενδρώδη και αμπέλια. Ο κάτοχος του δικαιώματος έχει δικαίωμα να ζητήσει την ανανέωση παραμονής της ποικιλίας το αργότερο δύο χρόνια πριν τη λήξη της ισχύος της εγγραφής της ποικιλίας .

Το Νομικό Πλαίσιο για τις Ντόπιες Αβελτίωτες Ποικιλίες

Η διατήρηση, παραγωγή και εμπορία των ντόπιων αβελτίωτων ποικιλιών της χώρας ρυθμίζεται από τις διατάξεις της Υπουργική Απόφαση 134599/2011 (ΦΕΚ 194/Β/11-02-2011), με την οποία ενσωματώθηκε στο Ελληνικό δίκαιο η Οδηγία 2009/145/ΕΚ.

Η εν λόγω Υπουργική Απόφαση εισάγει ένα καθεστώς για τις ντόπιες αβελτίωτες ποικιλίες, το οποίο τελεί σε παρέκκλιση σε σχέση με αυτό των βελτιωμένων ποικιλιών και έχει ως σκοπό την διευκόλυνση της διατήρησης τέτοιων ποικιλιών για την προστασία από τη γενετική διάβρωση (άρθρο 1 της ΥΑ). Συγκεκριμένα, μία ντόπια αβελτίωτη ποικιλία, που παρουσιάζει ενδιαφέρον για την διατήρηση των φυτογενετικών πόρων, δύναται να εγγράφεται στον εθνικό κατάλογο χωρίς επίσημη εξέταση με αίτηση κάθε ενδιαφερόμενου, που θα περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία (άρθρα 5 και 6 ΥΑ):

• περιγραφή της ποικιλίας προς διατήρηση και ονομασία της.
• αποτελέσματα ανεπίσημων εξετάσεων.
• γνώση που αποκτήθηκε από την πρακτική εμπειρία κατά την διάρκεια καλλιέργειας, αναπαραγωγής και χρήσης.
• λοιπές πληροφορίες για την “περιοχή καταγωγής”.

Όταν γίνεται αποδεκτή μία ντόπια αβελτίωτη ποικιλία για διατήρηση, προσδιορίζεται ο τόπος ή οι τόποι, η περιοχή ή οι περιοχές όπου η ποικιλία καλλιεργούνταν ιστορικά και στην οποία είναι φυσικά προσαρμοσμένη, εφεξής αναφερομένη σαν «περιοχή καταγωγής». Όταν η περιοχή καταγωγής επιπρόσθετα προς την χώρα βρίσκεται και σε άλλο ή σε άλλα Κράτη Μέλη, αυτή προσδιορίζεται από όλα τα Κράτη Μέλη με κοινή συμφωνία. Ο προσδιορισμός της περιοχής κοινοποιείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (άρθρο 9 ΥΑ).

Η εγγραφή μίας ντόπιας αβελτίωτης ποικιλίας ως διατηρητέας δίνει το δικαίωμα σε κάθε ενδιαφερόμενο για την παραγωγή και εμπορία της υπό λιγότερο επαχθείς όρους και προϋποθέσεις σε σχέση με τις βελτιωμένες ποικιλίες. Εντούτοις, η παραγωγή σπόρων τέτοιων ποικιλιών υπόκειται σε ποσοτικούς περιορισμούς  (άρθρο 16 ΥΑ). Περαιτέρω, η εμπορία τους είναι επιτρεπτή μόνον εάν τηρούνται οι παρακάτω όροι (άρθρο 15 § 1 ΥΑ) :

α) οι σπόροι έχουν παραχθεί στην περιοχή καταγωγής τους

β) η εμπορία πραγματοποιείται στην περιοχή της καταγωγής τους.

Αντίστοιχες προϋποθέσεις θέτει η ΥΑ για την εγγραφή, διατήρηση, παραγωγή και εμπορία ντόπιων αβελτίωτων ποικιλιών, που δεν έχουν πραγματική αξία για εμπορική φυτική παραγωγή αλλά έχουν αναπτυχθεί για καλλιέργεια κάτω από ιδιαίτερες γεωργοτεχνικές, κλιματικές ή εδαφολογικές συνθήκες. (άρθρα 22 επ. ΥΑ).

Αδειοδοτικό Καθεστώς για την Παραγωγή Σπόρων

Η επιχείρηση παραγωγής για εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού από φυσικό ή νομικό πρόσωπο επιτρέπεται μόνο εφόσον το τελευταίο (άρθρο 4 § 1 Ν. 1564/1985) :

α)  Έχει άδεια λειτουργίας σποροπαραγωγικής ή φυτωριακής επιχείρησης.

β) Έχει υποβάλει δήλωση για τον έλεγχο και την πιστοποίηση του υπό  αναπαραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού.

Την άδεια λειτουργίας της σποροπαραγωγικής επιχείρησης χορηγεί ο Υπουργός Γεωργίας και της φυτωριακής ο περιφερειακός διευθυντής, στην περιφέρεια του οποίου εδρεύει η επιχείρηση. Η άδεια λειτουργίας σποροπαραγωγικής ή φυτωριακής επιχείρησης ισχύει για πέντε (5) χρόνια και μετά τη λήψη της μπορεί να ανανεώνεται ανά πενταετία (άρθρο 4 § 1 Ν. 1564/1985). Στο Υπουργείο Γεωργίας τηρείται ειδικό μητρώο των σχετικώς αδειοδοτημένων επιχειρήσεων.

Καθορίζονται τρεις επιμέρους τύποι άδειας φυτωριακής επιχείρησης (άρθρα 1 και 2 ΥΑ 320698/1987) :

Τύπου Α: Γενική, πλην πολλαπλασιαστικού υλικού : α) κηπευτικών β) καλλωπιστικών φυτών και ανθέων. Αφορά την παραγωγή προς εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού θαμνωδών και δενδρωδών καλλιεργειών.

Τύπου Β: Αφορά την παραγωγή προς εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού καλλωπιστικών φυτών, ανθέων και κηπευτικών.

Τύπου Γ : Εργαστηρίου ιστοκαλλιέργειας για παραγωγή προς εμπορία φυτικών ειδών.

Στους δικαιούχους των παραπάνω ειδών αδειών μπορεί να χορηγούνται περισσότερες από ενός τύπου άδειες.

Για τη χορήγηση όλων των τύπων άδειας απαιτείται αίτηση των ενδιαφερομένων προς την οικεία Δ/νση Γεωργίας. Στην αίτηση που υποβάλλει ο ενδιαφερόμενος αναφέρεται εκτός των άλλων (θέση - τυχόν εγκαταστάσεις μηχανολογικός εξοπλισμός κ.λ.π.), και ο υπεύθυνος του φυτωρίου. Η άδεια χορηγείται μόλις ολοκληρωθούν οι απαραίτητες αναλύσεις του χώματος και του νερού της έκτασης, στην οποία θα εγκατασταθεί η φυτωριακή επιχείρηση (Εξέταση νηματωδών - αλάτων κλπ.) Η δειγματοληψία και οι αναλύσεις του νερού και του χώματος είναι επίσημες και γίνονται με την επίβλεψη της οικείας Δ/νσης Γεωργίας (άρθρο 4 ΥΑ 320698/1987).

Άδεια δεν απαιτείται για τα ιδρύματα έρευνας του Υπουργείου Γεωργίας ή άλλα ερευνητικά ιδρύματα που τελούν υπό την εποπτεία ή τον έλεγχο του Δημοσίου. Άδεια λειτουργίας φυτωριακής επιχείρησης δεν απαιτείται για τις επιχειρήσεις που παράγουν πολλαπλασιαστικό υλικό των ανθοκομικών ειδών, που καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας, εφόσον το υλικό αυτό δεν διατίθενται σε άλλες ομοειδείς επιχειρήσεις ή παραγωγούς.

Επιπλέον, επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση των διατάξεων του Ν. 1564/1985 η εισαγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού που αναφέρεται στο άρθρο 3 αυτού, χωρίς να απαιτείται άδεια επιχείρησης εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού από :

α) Ιδρύματα έρευνας του Υπουργείου Γεωργίας ή άλλα ερευνητικά ιδρύματα που τελούν υπό την εποπτεία του Δημοσίου, οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, με την προϋπόθεση ότι το υλικό αυτό θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για ίδια χρήση.

β) Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο με την προϋπόθεση ότι το υλικό αυτό θα  χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για πειραματισμό, εκθέσεις η για ανάπλαση του περιβάλλοντος.

Αδειοδοτικό Καθεστώς για την Εμπορία Σπόρων

Η εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού από φυσικό ή νομικό πρόσωπο επιτρέπεται μόνο κατόπιν σχετικής άδειας. Η άδεια χορηγείται από τον Υπουργό Γεωργία ή κατ’ εξουσιοδότηση αυτού από τον περιφερειακό διευθυντή, στην περιφέρεια του οποίου εδρεύει η επιχείρηση. Η άδεια λειτουργίας σποροπαραγωγικής ή φυτωριακής επιχείρησης ισχύει για πέντε (5) χρόνια και μετά τη λήψη της μπορεί να ανανεώνεται ανά πενταετία (άρθρο 15 § 1 Ν. 1564/1985). Στο Υπουργείο Γεωργίας τηρείται ειδικό μητρώο των σχετικώς αδειοδοτημένων επιχειρήσεων (άρθρο 7 ΥΑ 303206/1997).

Καθορίζονται τέσσερις επιμέρους τύποι άδειας φυτωριακής επιχείρησης (άρθρο 1 ΥΑ 303206/1997) :

• Τύπου Α (Εισαγωγές - εξαγωγές, χονδρική - λιανική πώληση, τυποποίηση).
• Τύπου Β (μεταπώληση - λιανική πώληση).
• Τύπου Γ (τυποποίηση, μεταπώληση - λιανική πώληση).
• Τύπου Δ (σποροπαραγωγικές και φυτωριακές επιχειρήσεις).
• Τύπου Δ : Αφορά την σποροπαραγωγικές και φυτωριακές επιχειρήσεις )
• Άδεια Λειτουργίας Φυτωριακής Επιχείρησης Μητρικής Φυτείας Αμπέλου (άρθρο 2 της αριθμ. 361895/2-10-87 ΚΥΑ ‘’Τεχνικός Κανονισμός Ελέγχου και Πιστοποίησης των υλικών αγενούς πολλαπλασιασμού της αμπέλου’’, ΦΕΚ 566/Β’/87).

Οι επιχειρήσεις που κατέχουν άδεια εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού υποχρεούνται να τηρούν τις υποχρεώσεις που καθορίζονται από τους τεχνικούς κανονισμούς εμπορίας πολλαπλασιαστικού υλικού (άρθρο 16 Ν. 1564/1985). Για τον έλεγχο του εισαγόμενου ή παραγόμενου πολλαπλασιαστικού υλικού επιβάλλεται ανταποδοτικό τέλος κατά μονάδα βάρους σπόρων και φυτώριο ή σε ποσοστό επί της  αξίας τους (άρθρο 24 Ν. 1564/1985).

Κατ’ εξαίρεση, η λιανική πώληση πολλαπλασιαστικού υλικού κηπευτικών, (πλην υβριδίων) και καλλωπιστικών ειδών των κατωτέρω περιπτώσεων είναι ελεύθερη (άρθρο 7 ΥΑ 303206/1997) :

α) Σπόρων σποράς κατηγορίας SΤΑΝDΑRD, συσκευασίας μικροσπέρμων ειδών (τομάτα, πιπεριά κλπ.) μέχρι 3 γρ. κοι χονδροσπέρμων ειδών (πατζάρι, ρεπάνι κλπ.) μέχρι 10 γρ.

β) Βολβών, ριζωμότων και κονδύλων συσκευασίας μέχρι 5 kg.

γ) Σποροφυταρίων, μοσχευμάτων αρρίζων ή ερρίζων εμβολιασμένων ή μη, συσκευασίας σε δεμάτια μέχρι 10 τεμαχίων.

δ) Μικρών φυτών σε ατομικά δοχεία (γλάστρες κλπ.).

Έλεγχος & Πιστοποίηση Πολλαπλασιαστικού Υλικού

Η εμπορία πολλαπλασιαστικού υλικού φυτικών ειδών στην Ελλάδα, τόσο του εγχωρίως παραγόμενου όσο και του εισαγόμενου από την αλλοδαπή (ΕΕ και τρίτες χώρες), δεν είναι ελεύθερη αλλά υπόκειται σε ελέγχους για την πιστοποίηση των διαφόρων ειδών. Οι σχετικές προϋποθέσεις και προδιαγραφές για τους ελέγχους αυτούς καθορίζονται σε σχετικούς κανονισμούς που καταρτίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Γεωργίας. Στους κανονισμούς αυτούς καθορίζονται (άρθρο 7 § 3 Ν. 1564/1985):

• Οι διαδικασίες ελέγχου για την πιστοποίηση των διαφόρων ειδών.
• Οι διαδικασίες μετελέγχου και διοικητικής επίλυσης των διαφορών.
• Οι ποιοτικές προδιαγραφές των διαφόρων κατηγοριών και ειδών.
• Ο τύπος και η διαδικασία έκδοσης πιστοποιητικού ελέγχου και πιστοποίησης.
• Οι επιτρεπόμενες συσκευασίες κατά είδος.
• Οι σφραγίσεις των μέσων συσκευασίας.
• Οι επίσημες ετικέττες και οι ετικέττες του παραγωγού της οικείας επιχείρησης.
• Οι επίσημες δειγματοληψίες.
• Οι διαδικασίες μίξης σπορομερίδων.
• Τα τηρούμενα από τις σποροπαραγωγικές και φυτωριακές επιχειρήσεις βιβλία παραγωγής πολλαπλασιαστικού υλικού.
• Οι αριθμοί των σπορομερίδων ή αριθμοί μερίδων πολλαπλασιαστικού υλικού.
• Οι ελάχιστες εκτάσεις των αγροτεμαχίων στα οποία ενεργείται η παραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού, αυτοτελείς ή μη, συνεχόμενες ή μη.
• Οι απομονώσεις των καλλιεργειών πολλαπλασιαστικού υλικού ανάλογα με τα είδη και τις κατηγορίες.
• Κάθε άλλη λεπτομέρεια.

Ο έλεγχος και η πιστοποίηση του πολλαπλασιαστικού υλικού διενεργείται όχι μόνο από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Γεωργίας αλλά και από εποπτευόμενους από το Δημόσιο φορείς γεωργικού ενδιαφέροντος καθώς και από κάθε άλλο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, στα οποία έχουν ανατεθεί αρμοδιότητες ελέγχου και της πιστοποίησης με υπουργική απόφαση(άρθρο 7 § 1 Ν. 1564/1985).

Κυρώσεις
Η παράβαση των διατάξεων των άρθρων 4, 8, 12, 14, 15, 16, 18 και 19 του Ν. 1564/1985 αποτελεί αξιόποινη πράξη, σε βαθμό όμως πταίσματος, που τιμωρείται με τις χρηματικές ποινές (τουλάχιστον 59 €) του άρθρου 458 του Ποινικού Κώδικα (άρθρο 25 Ν. 1564/1985). Το αρμόδιο ποινικό δικαστήριο δύναται, πέραν των ανωτέρω ποινών, να διατάσσει και τη δήμευση του πολλαπλασιαστικού υλικού που προέκυψε από την παραγωγή ή/και εμπορία χωρίς άδεια.

Επιπρόσθετα, με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας δύναται να επιβάλλονται στους τελεσίδικα καταδικαζόμενους και οι παρακάτω διοικητικές κυρώσεις :

α) Για την, κατά παράβαση του νόμου αυτού, παραγωγή, πώληση ή κυκλοφορία πολλαπλασιαστικού υλικού και για παράβαση των διατάξεων ελέγχου και πιστοποίησής του, πρόστιμο δραχμών τριάντα χιλιάδων (30.000) μέχρι τριακόσιες χιλιάδες (300.000).

β) Για παραβάσεις των αποφάσεων της παρ. 1 του άρθρου 12, πρόστιμο δραχμών δέκα χιλιάδων  (10.000) μέχρι εκατό χιλιάδες (100.000).

Νομική Συμβουλή : Σε περίπτωση που προχωρήσετε σε βελτίωση φυτικής ποικιλίας, η κατοχύρωση σχετικών δικαιωμάτων σε Κοινοτικό επίπεδο είναι απαραίτητο βήμα για την κατ' αποκλειστικότητα ή κατόπιν άδειάς σας παραγωγή και εμπορία του σπόρου.

Γράφτηκε από την Antonios Broumas

http://www.lawandtech.eu/nea-eidiseis/i-prostasia-ton-sporon-sti-diethni-koinotiki-kai-elliniki-nomothesia.html

(apo ton Kwsta, sto agrotikabook.gr, 4-4-2013)

Γενικές Πληροφορίες

Διεθνής Ένωση για την Προστασία των Νέων Ποικιλιών των Φυτών.

Κοινοτικό Γραφείο Φυτικών Ποικιλιών.

Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για τις Φυτικές Ποικιλίες Καλλιεργούμενων Φυτών.

Ελληνική Νομοθεσία για τις Φυτικές Ποικιλίες Καλλιεργούμενων Φυτών.

Ινστιτούτο Ελέγχου Ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτών.

Μητρώο Επιχειρήσεων Παραγωγής & Εμπορίας Πολλαπλασιαστικού Υλικού .

(Τσαρισκτσόπουλος Νίκος, Σκάλα Καλλιράχη, 64002 ΘΑΣΟΣ
Τηλ.: 25930 91274, κιν.: 6936 358907)

Όταν μιλάμε για το έδαφος στη βιολογική καλλιέργεια εννοούμε κυρίως τους μικροοργανισμούς που ζουν μέσα στο έδαφος. Το έδαφος αποτελεί έναν πολύ βασικό κρίκο στον κύκλο  της φύσης. Εκτός από το έργο της τροφής των φυτών εκτελεί και το έργο της αποσύνθεσης όλων των νεκρών οργανικών στοιχείων. Οι μικροοργανισμοί δημιουργούν αυτό το τεράστιο έργο και για να εκτελέσουν το έργο τους πρέπει να εφοδιαστούν με οργανική ύλη.

Η σημερινή γεωργία και κηπουρική έχει στραφεί σε μια μορφή καλλιέργειας που δεν λαμβάνει υπόψη το έργο της αποσύνθεσης από τους μικροοργανισμούς του εδάφους. Το χώμα θεωρείται μόνο ως υπόστρωμα στο οποίο στηρίζονται οι ρίζες των φυτών. Τα φυτά τρέφονται με στοιχεία σε μορφή αλάτων (χημικά) για τα οποία το έδαφος αποτελεί απλώς μια αποθήκη. Οι μικροοργανισμοί έχουν εξαφανιστεί από τα εδάφη μας γιατί ο παραγωγός έχει πάψει να τους τρέφει. Την μορφή αυτής της καλλιέργειας δεν πρέπει να την λαμβάνει κανείς υπόψη του!

Το θεμέλιο της βιολογικής γεωργίας είναι η γονιμότητα και η ζωή των μικροοργανισμών του εδάφους. Αυτή μπορεί να δημιουργηθεί μόνο με τη βοήθεια οργανικής ουσίας. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι εφαρμογής οργανικής ουσίας στο χωράφι (π.χ. χρήση κοπριάς, χλωρή λίπανση, εδαφοκάλυψη με χόρτα και άλλες οργανικές ουσίες).

Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος είναι η κατασκευή οργανικού λιπάσματος από διάφορα οργανικά «σκουπίδια» με τη μέθοδο της κομποστοποίησης. Με αυτή τη διαδικασία αποφεύγει κανείς τη μεταφορά ασθενειών και σπόρων από ζιζάνια από τα φυτικά υπολείμματα στον κήπο. Συγχρόνως εφοδιάζει το έδαφος με λίπασμα που περιέχει μικροοργανισμούς, σκουλήκια και άλλες ουσίες που βοηθούν την ανάπτυξη και τη βελτίωση της ζωής του εδάφους. Το κομπόστ είναι ένα μίγμα από διάφορες οργανικές ουσίες που περνούν από μια διαδικασία αποικοδόμησης. Το κομπόστ μπορεί να θεωρηθεί σαν το ιδανικό λίπασμα.

Οι πρώτες ύλες που μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί είναι: κοπριά (αγελάδας, πρόβατου) χωνεμένη, κομμένο γκαζόν, διάφορα άλλα πράσινα μέρη φυτών, άχυρο από όσπρια, υπολείμματα νοικοκυριού (αποφάγια, μάλλινα ρούχα, περιεχόμενο ηλ. σκούπας), υπολείμματα από κήπο (ντοματιές, πατατιές, πιπεριές κλπ), βελόνες πεύκων, φρέσκια κοπριά αγελάδων, φύλλα από δένδρα, άχυρα (από βρώμη, σίκαλη, στάρι, δημητριακών γενικά), φρέσκο & χωνεμένο πριονίδι.

·        Για βελτίωση της επεξεργασίας μπορεί  κανείς να προσθέσει χώμα, ή σκόνη πετρωμάτων (ασβέστη, μαρμαρόσκονη)

·        Για το σωστό αερισμό τοποθετούνται στη βάση χοντρά κλαδιά για να μπορεί ο αέρας να κυκλοφορεί ελεύθερα. Για να επιβοηθηθεί ο αερισμός μπορούν να τοποθετηθούν διάτρητες σωλήνες στη βάση και ενδιάμεσα

 

Πώς παρασκευάζεται ο σωρός του κομπόστ

Διαλέξτε ένα κομμάτι γης στεγνό που να σκιάζεται εν μέρει και να μη βρίσκεται συνεχώς κάτω από τον ήλιο. Θα πρέπει να σκάψετε σε βάθος περίπου 20 εκ. για να φτιάξετε ένα αυλάκι από χώμα γύρω στα 1,2-1,5 μ. πλάτος (το μήκος δεν έχει σημασία, όσο θέλουμε). Οι κατά μήκος πλευρές του πρέπει να βλέπουν προς βορά και νότο, έτσι ώστε να παίρνουν και οι δυο την ίδια ποσότητα ήλιου για να είναι ομοιογενής η ζύμωση. Ο σωρός πρέπει να φτάνει τα 1,2-1,5 μ. ύψος και να στενεύει προς την κορυφή (αυτές τις διαστάσεις χρησιμοποιώ εγώ και είναι αναλογικές 1-1,2 ή 1,5-1,8 μ. κλπ, για όποιον θέλει λιγότερο ή περισσότερο κομπόστ). Κατασκευάζεται σε στρώματα σαν τούρτα.

Το πρώτο στρώμα πρέπει να φτιαχτεί από κλωνάρια διαμέτρου 2-4 εκ. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η καλή αποχέτευση. Μετά ακολουθεί ένα στρώμα 20 εκ. από άχυρα, αγριόχορτα και φρέσκα σκουπίδια κήπου. Στη συνέχεια ένα στρώμα 2-3 εκ.  οποιασδήποτε κοπριάς. Ακολουθεί στρώμα 3-5 εκ. φυτικών υπολειμμάτων. Στη συνέχεια ακολουθεί στρώμα από χώμα που δεν πρέπει να ξεπερνά σε πάχος τα 2,5 εκ. Τα στρώματα από φύλλα και χορτάρια μπορούν να φτάνουν το πολύ 5 εκ. πάχος, διαφορετικά θα κολλήσουν και θα γίνουν ένα στρώμα. Μπορεί να ακολουθήσει ένα στρώμα 10 εκ. από φρέσκια πρασινάδα, κομμένο χορτάρι, αγριόχορτα, απορρίμματα κουζίνας, σαρώματα από το πάτωμα, περιεχόμενα ηλ. σκούπας, παλιά μάλλινα (μόνο) ρούχα. Μετά ένα στρώμα 2-3 εκ. κοπριάς κ.ο.κ.

Όταν ο σωρός φτάσει 1 μ. ύψος, δώστε κλίση στις πλευρές του ώστε η κορφή του να έχει πλάτος 60 εκ. Εάν θέλουμε μπορούμε να προσθέσουμε ασβέστη στο σωρό ή και μαρμαρόσκονη σε μικρή ποσότητα (σαν να βάζουμε άχνη σε τούρτα).

Ο σωρός σκεπάζεται με υλικό που προστατεύει από την ξήρανση, αλλά αφήνει τον αέρα να περάσει (π.χ. αποξηραμένα χόρτα, άχυρο, σε περίπτωση ανάγκης και χώμα). Θέλει τακτικά πότισμα όταν δεν βρέχει για να μπορούν οι μικροοργανισμοί να «δουλεύουν». Ανάλογα με τον καιρό και τις συνθήκες περιβάλλοντος στο σωρό, η διαδικασία της χώνευσης διαρκεί από τρεις έως έξι μήνες.

Κατά την αποσύνθεση των πρώτων υλών δημιουργείται ένας σωρός από διάφορα οργανικά υλικά ο οποίος θερμαίνεται από μόνος του λόγω της εργασίας των μικροοργανισμών. Στην πρώτη φάση αποσύνθεσης με υψηλή θερμοκρασία, σκοτώνονται παθογόνα και σπόροι ζιζανίων. Στις επόμενες φάσεις με χαμηλότερες θερμοκρασίες, δημιουργούνται συσσωματώματα από οργανικά στοιχεία που έχουν χαρακτηριστικά του ιδανικού εδάφους: μεγάλη υδατοϊκανότητα, μεγάλη περιεκτικότητα θρεπτικών στοιχείων με εύκολη πρόσβαση για τις φυτικές ρίζες, μεγάλη αντοχή στη διάβρωση και μεγάλη ποσότητα μικρών πόρων για την κυκλοφορία αέρος.

Μια βοήθεια για τη γρήγορη και αποτελεσματική αποσύνθεση όλων των υλικών είναι το αναποδογύρισμα του σωρού όταν πέφτει η θερμοκρασία του, μετά από μερικές εβδομάδες (βλ. Πίνακα).Εάν οι πρώτες ύλες που βρίσκονται στο εξωτερικό, τοποθετηθούν στη μέση, τότε ο σωρός ξαναθερμαίνεται.

Το κομπόστ μπορεί να χρησιμοποιηθεί μισοχωνεμένο για εδαφοκάλυψη ή έτοιμο, μαύρο και ευκολότριφτο σαν λίπασμα.

ΦΑΣΗ 1: Αποικοδόμηση (δραστηριοποίηση βακτηριδίων, γρήγοροι μεταβολισμοί)

ΦΑΣΗ 2: Μετασχηματισμοί (τώρα αναπτύσσονται διάφοροι μύκητες, τα υλικά μετασχηματίζονται)

ΦΑΣΗ 3: Οικοδόμηση (τώρα αρχίζουν να εισέρχονται σκουλήκια, έντομα κ.α. που μετασχηματίζουν τα υλικά)

ΦΑΣΗ 5: Οικοδόμηση (ο γαιοσκώληκας κάνει τη σύνδεση ορυκτών και οργανικών ουσιών)

Αν μεταξύ 3ης-4ης φάσης αναποδογυρίσουμε το κομπόστ, το χώνεμα επιταχύνεται.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Λάθη που συμβαίνουν                        Διόρθωση

Άσχημη μυρωδιά από κακό αερισμό    Αναποδογύρισμα του σωρού και καλός αερισμός

Άσπρη μούχλα, στεγνά υλικά                  Πότισμα, αναποδογύρισμα

Κομπόστ δε θερμαίνεται,                     Αναποδογύρισμα και πρόσθεση πράσινου υλικού
έχει όμως τη σωστή υγρασία


·        Ο σωρός πρέπει να είναι προστατευμένος από τον ήλιο και την πολλή βροχή (σκεπάστε το σωρό με 2-5 εκ. άχυρα ή χώμα κι ένα κάλυμμα από χοντρό ύφασμα).

·        Ο σωρός θα πρέπει να είναι συνεχώς υγρός, σα βρεγμένο σφουγγάρι, αλλά όχι να έχει τόσο νερό ώστε να τρέχει από παντού ή να μαζεύεται στη βάση του.

·        Ο σωρός πρέπει να είναι φτιαγμένος έτσι ώστε να μπορεί να κυκλοφορεί ανάμεσά του ο αέρας. Η αερόβια ζύμωσή του σημαίνει ότι το οξυγόνο μπορεί να φτάσει σε όλα τα σημεία του κομπόστ.

·        Η δραστηριότητα των μικροοργανισμών έχει σαν αποτέλεσμα διοξείδιο του άνθρακα το οποίο πρέπει να βρίσκει τρόπο να βγαίνει στην ατμόσφαιρα. Όταν η ζύμωση είναι αερόβια, ελάχιστες μύγες θα πλησιάσουν το σωρό κι ακόμα λιγότερο για να αφήσουν τα αυγά τους.

·        Η δοκιμή για να διαπιστωθεί αν το υλικό του σωρού αντιδρά όπως πρέπει, θέλει κάποια προσοχή (όραση, όσφρηση, αφή και έναν κοινό νου).

·        Το κομπόστ που περιέχει πολύ χώμα σπάνια θα ζεσταθεί πολύ. Αυτό που έχει πολλή κοπριά, ιστούς νεαρούς φυτών και σκουπίδια θα φτάσει σε υψηλές θερμοκρασίες. Όσο μεγαλύτερη είναι η υγρασία, τόσο χαμηλότερη είναι η θερμοκρασία. Καλύτερη για το σωρό είναι μια θερμοκρασία 120-140 βαθμών Κελσίου.

·        Αν δείτε το σωρό να χάνει το μισό του όγκο τις πρώτες λίγες μέρες, σημαίνει ότι έχει μπει πολύς αέρας κι έχει καεί. Για να μειώστε τη θερμοκρασία, ανοίξτε τρύπες μ’ ένα λοστό σε όλο το σωρό για να περνά αέρας και να το στεγνώσει.

·        Μια γκριζωπή μούχλα δείχνει ότι η θερμοκρασία είναι πολύ μεγάλη. Για να ψυχραθεί ο σωρός ρίξτε κάμποσο νερό με τη μάνικα ή λάστιχο μέσα στις τρύπες. Ο σωρός ψύχεται σε 15 ως 20 μέρες. Αν αναποδογυρίσετε πάνω κάτω και μέσα έξω, θα ξαναθερμανθεί για άλλες 15-20 μέρες. Αν όμως ο σωρός είναι φτιαγμένος σωστά από την αρχή, δεν πιστεύω ότι χρειάζεται γύρισμα. Τα σκουλήκια είναι σημάδι ότι όλα πάνε καλά.

·        Τρεις φάσεις μεσολαβούν μέχρι να γίνει χούμος ο σωρός: 1η φάση: η αρχική μυρωδιά εξαφανίζεται και δίνει τη θέση της σε μια μυρωδιά ξύλου, 2η φάση: το χρώμα γίνεται παντού σκούρο καφέ, 3η φάση: η αρχική υφή του εξαφανίζεται και ο σωρός μοιάζει με πλούσιο χώμα. Αν το χρησιμοποιήσετε πριν την τρίτη φάση, μην το χώσετε βαθιά, αλλά ανακατέψτε το με το χώμα από την επιφάνεια του εδάφους, για να συνεχίσει να αερίζεται.

·        Ένας δεύτερος σωρός στο ίδιο μέρος έχει καλύτερα αποτελέσματα από τον πρώτο και πολύ περισσότερα σκουλήκια.

·        Το κομπόστ χρησιμοποιείται την άνοιξη και το φθινόπωρο (εγώ στις ελιές το χρησιμοποιώ την άνοιξη αρχές Μαρτίου και φθινόπωρο στον κήπο, περίπου 10 μέρες μετά το σκάψιμό του).

·        Στον κήπο το κομπόστ χρησιμοποιείται στην επιφάνεια του εδάφους (5-10 εκ. βάθος), ή σε σειρές για σπορά, ή στις τρύπες για το φύτεμα. Σε δέντρα (ελιές, πορτοκαλιές κλπ) σκορπίζεται με φτυάρι και στη συνέχεια απλώνεται με τσουγκράνα στο έδαφος.

Εγώ χρησιμοποιώ 1,5-3 τόνους το στρέμμα για ελιές με άριστα αποτελέσματα και περίπου 1 τόνο το στρέμμα για τον κήπο.

Θα χαρώ να πληροφορήσω κάθε φίλο για τα παραπάνω και όχι μόνο. Θα χαρώ να ενημερώσω τους φίλους, αν υπάρχει ενδιαφέρον, για το καλοκαίρι για τους βιολογικούς τρόπους φυτοπροστασίας για την ελιά και την καταπολέμηση διαφόρων ασθενειών με πρώτο σκοπό την αποκατάσταση των βιολογικών ισορροπιών.