[...] Η συντριπτική πλειοψηφία των κυβερνήσεων είναι φορείς της ιδεολογίας της «ανάπτυξης» και προωθούν το συγκεκριμένο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο που μας έχει φέρει μέχρι εδώ. Άρα δεν θα πρέπει να περιμένουμε και πολλά πράγματα από τους «από πάνω», εκτός και αν πιεσθούν από ένα παγκόσμιο κοινωνικό κίνημα . Από μια στρατηγική συμμαχία των «από κάτω» ενάντια στη Μόλυνση, στον Καπιταλισμό και την Κλιματική Αλλαγή. Αυτή η στροφή θα εξασφαλισθεί μόνο αν οι «από κάτω» αποφασίσουν να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους.
 
[...] Η επιστροφή στην αγροτο-οικο-γεωργία, θα μας εξασφάλιζε και την ικανοποιητική παραγωγή τροφίμων και την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής. Χρειάζεται να γίνει στροφή, να απορριφθεί το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο των πολυεθνικών και να επιλέξουμε τη λεγόμενη «αγροτική» γεωργία και το τελικό επακόλουθό της την οικο-γεωργία(το οικο- όχι μόνο με την έννοια του οικολογικού, αλλά και με την αρχαιοελληνική έννοια του «οίκου» που εξασφάλιζε το «ζειν») [...]
 
Πριν τη βιομηχανοποιημένη γεωργία, η παραγωγή τροφίμων στηριζόταν στην ανθρώπινη βιοενέργεια-μεγάλο μέρος των πληθυσμών ήταν αγρότες και ζωοεκτροφείς και πολλοί άνθρωποι εργαζόντουσαν πολύ στον τομέα της γεωργίας-καθώς και στην βιοενέργεια των ζώων που χρησιμοποιούνταν βοηθητικά στις αγροτικές εργασίες.
 
Στη βιομηχανική περίοδο μειώθηκε η χρήση της βιοενέργειας -μειώθηκαν οι αγρότες και η χρήση των ζώων στις εργασίες- και αυξήθηκε στο έπακρο η χρήση των μηχανών και των ορυκτών καυσίμων που τα κινούσαν. Η φθηνή ενέργεια από τα ορυκτά καύσιμα έκαναν τη χρήση των γεωργικών μηχανημάτων(τρακτέρ κλπ.) οικονομικά συμφέρουσα σε σχέση με τα ανθρώπινα χέρια.
 
Η μηχανοποίηση της γεωργίας με τη σειρά της πολλαπλασίασε την παραγωγικότητα των ανθρώπων(ένας αγρότης π.χ. μπορούσε να αποδώσει «πολλαπλασιαστικά», όσο εκατοντάδες στο παρελθόν). Έτσι αυξήθηκε κατακόρυφα η παραγωγή φθηνών τροφίμων, ενώ μειώθηκε ο αγροτικός πληθυσμός παντού όπου υπήρξε βιομηχανοποίηση. Στα πλαίσια όμως αυτού του κόσμου «δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα»!
 
Μειώθηκε η προσφορά βιοενέργειας; Αντικαταστάθηκε από την αύξηση της κατανάλωσης των άλλων μορφών ενέργειας κύρια της φθηνής των ορυκτών καυσίμων. Έχουμε μάλιστα υπερκατανάλωσή της, αφού στην μηχανοποιημένη παραγωγική διαδικασία της τροφής καταναλώνονται κατά μέσο όρο περισσότερες μονάδες ορυκτής ενέργειας για να παραχθεί μία μονάδα διατροφικής ενέργειας. Αυτό μπορούσε να γίνεται όσο υπήρχαν φθηνά ορυκτά καύσιμα και σε μεγάλες ποσότητες.
 
Σήμερα όμως υπάρχει μια αντιπαραγωγικότητα στη βιομηχανοποιημένη γεωργία. Και αυτό για 3 λόγους:
 
1.   Τα αποθέματα των ορυκτών καυσίμων αρχίζουν να μειώνονται παγκοσμίως. Η εξόρυξη πετρελαίου π.χ. ξεπέρασε το κορυφαίο σημείο(Pick oil). Οι εταιρείες εξόρυξης συνεχίζουν σε δυσπρόσιτες περιοχές και σε μεγάλα βάθη ή χρησιμοποιούν καταστροφικές τεχνικές όπως το Fracking για το λιθοσφαιρικό αέριο, γιατί το εύκολο να εξορυχθεί πετρέλαιο –άρα και το φθηνό-έχει τελειώσει. Έτσι θα αναγκασθούν να δαπανήσουν πολλά περισσότερα σε χρήματα και φυσικούς πόρους για να παραχθεί ένα βαρέλι πετρελαίου. Κάποια στιγμή η δαπάνη αυτή των πόρων για να εξαχθεί ένα βαρέλι, θα ξεπεράσει την αξία της απόδοσης ενός βαρελιού πετρελαίου, άρα η εξόρυξη θα γίνει αντιπαραγωγική.
 
2.   Έχουμε εξάντληση των αποθεμάτων νερού και ως γνωστόν το νερό είναι απαραίτητο για την γεωργία. Μετά το 1980 κυρίως και με τις σύγχρονες μεθόδους ποτίσματος βασικά από τους μεγαλοαγρότες (αυτόματη άρδευση με μπεκ και μέρα μεσημέρι με αποτέλεσμα την εξάτμιση μεγάλου μέρους του νερού), υπήρξε ανεύθυνη χρήση του νερού στη γεωργία. Υπήρξε επίσης έλλειψη προνοητικότητας από τα κράτη και κυρίως από τις εταιρείες ύδρευσης των πόλων που δεν επισκευάζουν τα τρύπια δίκτυα ύδρευσης με αποτέλεσμα να υπάρχουν μεγάλες απώλειες νερού-μέχρι και 40% ή και 50% σε κάποιες περιπτώσεις. Παράλληλα η επιλογή υδροβόρων καλλιεργειών απαίτησαν γεωτρήσεις παντού(πχ. στον κάμπο της Θεσσαλίας μέχρι και 400 μέτρα βάθος) με συνέπεια την υποχώρηση, την υφαλμύρωση ή  και την στέρευση πολύτιμων υδροφόρων οριζόντων. Από την άλλη η μέθοδος Fracking για την εξόρυξη του φυσικού αερίου από τα ίδια εδάφη που καλλιεργούνται δηλητηριάζει τον υδροφόρο ορίζοντα, με τα χημικά που χρησιμοποιούνται, ενώ καταναλώνει τεράστιες ποσότητες νερού και προκαλεί απόγνωση στους γειτονικούς αγρότες - με αρκετούς κερδοσκόπους να βλέπουν ευκαιρίες, από την εκμετάλλευση των αναγκών καθαρού νερού. Εξάλλου η κλιματική αλλαγή θα μειώσει τη χιονόπτωση με αποτέλεσμα να μειωθεί και η τροφοδοσία των υπαρχόντων πηγών νερού( οι αυξημένες καταρρακτώδεις βροχές δεν θα εμπλουτίζουν τις πηγές, γιατί το νερό τους με τους χειμάρους και τα ποτάμια καταλήγουν στη θάλασσα και όχι στον υδροφόρο ορίζοντα). Όλο και περισσότερες πηγές θα στερεύουν λοιπόν στο μέλλον με επίπτωση και στην παραγωγικότητα της γεωργίας.
 
3.   Μειώνεται η δυνατότητα των οικοσυστημάτων για απορρόφηση των αυξημένων εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και των άλλων καυσαερίων και απόβλητων της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτό έχει διαπιστωθεί από πολλές επιστημονικές μελέτες. Το αποτέλεσμα είναι ήδη εδώ. Η περίσσεια αυτών των αερίων που δε μπορούν να απορροφηθούν από τη βιόσφαιρα και τους ωκεανούς καταλήγουν στην ατμόσφαιρα. Εδώ έχουμε αύξηση της περιεκτικότητάς τους(έφθασαν σε ύψος ρεκόρ το 2013 του «ισοδύναμου» διοξειδίου του άνθρακα( βλέπε: http://www.topikopoiisi.com/902rhothetarhoalpha/-wmo-2013) με αποτέλεσμα την αποσταθεροποίηση του κλίματος. Οι ενδείξεις για επικείμενη κλιματική αλλαγή υπάρχουν ήδη εδώ και κάποια χρόνια. Και φαίνεται ήδη η μείωση της παραγωγικότητας της γεωργίας λόγω επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
 
Ένας επιπλέον λόγος, ο οποίος όμως δεν αφορά μόνο τη βιομηχανική γεωργία, αλλά και την εναλλακτική γεωργία που αρχίζει να αναπτύσσεται, είναι ότι αρχίζουν να μειώνονται οι μέλισσες παντού. Αυτές δεν παράγουν μόνο μέλι, αλλά επεικονιάζουν το 90% των φυτών, όντας μια τεράστια εργατική δύναμη, που θα είναι αδύνατο να αντικατασταθεί από την ανθρώπινη. Αν εκλείψουν όπως αρχίζει να συμβαίνει ήδη στις ΗΠΑ(μέχρι και 60%-70% μείωση στα σμήνη τους) και στην Ευρώπη[1](έχει ανησυχήσει και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), τότε θα υπάρξει σίγουρα μείωση των συγκομιδών στο 90% των καλλιεργειών τουλάχιστον.
 
Για τους παραπάνω λόγους, όταν γίνουν αυτοί αντιληπτοί από τους κάθε είδους «επενδυτές» του αγροδιατροφικού συστήματος, θα έχουμε και την όξυνση της αγροδιατροφικής κρίσης. Θα έχουμε ένα πραγματικό κραχ, που μπροστά του θα ωχριά το πρόσφατο χρηματοπιστωτικό κραχ. Θα πάψουν να υπάρχουν φθηνά τρόφιμα, γιατί θα αυξηθούν στο έπακρο τα κόστη της καλλιέργειας-εκτροφής, της συγκομιδής, της αποθήκευσης, της συντήρησης, της ψύξης, των μεταφορών και της διανομής.
 
Τα πρώτα δείγματα αυτής της κρίσης τα βλέπουμε ήδη:
 
• Ενώ η παγκόσμια προσφορά τροφίμων-προς το παρόν- είναι παραπάνω από επαρκής, ταυτόχρονα 1 δισ. ανθρώπων υποσιτίζεται
 
• Οι κλιματικές αλλαγές οδηγούν σε μείωση και καταστροφή παραγωγής
 
• Αύξηση ζήτησης στην ΝΑ Ασία- άνοδος πολυπληθών μεσαίων τάξεων και αλλαγή διατροφικού μοντέλου(αύξηση της ζήτησης και εδώ σε ζωικά προϊόντα).
 
• Κερδοσκοπία στις τιμές στο χρηματιστήριο των δημητριακών
 
• Το 30% της παραγόμενης τροφής πάει στα σκουπίδια.
 
Σύμφωνα με τον FAO, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων: 1,3 δισεκατ. τόνοι τροφίμων καταλήγουν κάθε χρόνο στα σκουπίδια και τις χωματερές, χωρίς να καταναλωθούν. Για να παραχθεί όλη αυτή η πεταμένη τροφή καλλιεργούνται κάθε χρόνο από τους αγρότες 14 δισεκ. στρέμματα, δηλαδή το 28% των συνολικών καλλιεργούμενων εδαφών.
 
• Έλεγχος παραγωγής-διανομής τροφής από μεγάλες πολυεθνικές: π.χ. 5 πολυεθνικές ελέγχουν το 75% των σιτηρών, 2 το 50% της παραγωγής μπανάνας, 3 τη παγκόσμια παραγωγή τσαγιού, ενώ 30 πολυεθνικές ελέγχουν το 1/3 των επεξεργασμένων τροφών.
 
• Οι γεωργοί βασικά είναι παραγωγοί πρώτων υλών για τη βιομηχανία και όχι για τον εαυτό τους , τις κοινότητές τους και τις τοπικές αγορές.
 
• Οι καταναλωτές είναι εξαρτημένοι πλήρως από την αγορά μέσω των αλυσίδων. Πληρώνουν μέχρι και 4-6 φορές παραπάνω από την τιμή παραγωγού.
 
• Έχουμε παρακμή υπαίθρου, μείωση αγροτικού πληθυσμού, συρρίκνωση αγροτικών κοινοτήτων και εσωτερικούς-εξωτερικούς μετανάστες.
 
Μεγάλες εκτάσεις χρησιμοποιούνται για ζωοτροφή με απώλεια αρχικής ενέργειας κατά 65-90%: στα βιομηχανοποιημένα συστήματα καταναλώνονται 300 μονάδες πόρων, για να παραχθούν 100. Η βιομηχανική γεωργία να είναι πλέον αντιπαραγωγική, ενώ η καλλιέργεια ενεργειακών φυτών για αγροκαύσιμα διεκδικεί μεγάλες εκτάσεις υπέρ του «οδηγού» και εις βάρος του «υποσιτισμένου».
 
• Έχουμε πατεντοποίηση των σπόρων και των ποικιλιών  με «βιοπειρατεία» των γενετικών πόρων από τις εταιρείες.
 
• Το συνολικό παγκόσμιο αγροτοδιατροφικό σύστημα(παραγωγή, συντήρηση, συσκευασία, ψύξη, μεταφορές γεωργ. προϊόντων, διανομή στα σουπερμάρκετς κ.λπ.) είναι υπεύθυνο σχεδόν για το 50% του φαινομένου του «θερμοκηπίου».  
 
Ποια θα μπορούσε να είναι η απάντηση στην επερχόμενη αυτή κρίση;
 
Η επιστροφή στην αγροτο-οικο-γεωργία, θα μας εξασφάλιζε και την ικανοποιητική παραγωγή τροφίμων και την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής.
 
Χρειάζεται να γίνει στροφή, να απορριφθεί το παγκόσμιο εμπορικό μοντέλο των πολυεθνικών και να επιλέξουμε τη λεγόμενη «αγροτική»  γεωργία και το τελικό επακόλουθό της την οικο-γεωργία( το οικο- όχι μόνο με την έννοια του οικολογικού, αλλά και με την αρχαιοελληνική έννοια του «οίκου» που εξασφάλιζε το «ζειν»)
 
Τι σημαίνει αυτό;
 
Σημαίνει στροφή στη γεωργία που θα στοχεύει στην όλο και μεγαλύτερη αυτοδυναμία της αλυσίδας: αγρότης - κοινότητα - περιοχή - επικράτεια. Για τους αγρότες σημαίνει ότι θα παράγουν πρώτα για τις ανάγκες τις δικές τους (τουλάχιστον να παράγουν ένα μέρος της τροφής τους) και στη συνέχεια να παράγουν για τις ανάγκες της περιοχής τους και της χώρας.
 
Από ανάγκη πρέπει να εφαρμόσουν αυτό που λέγεται «πολυλειτουργικότητα». Η δραστηριότητά τους να έχει πολλές πλευρές: οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική. Η δουλειά τους θα έχει και κάποια πλευρά μη άμεσα κερδοφόρα, όπως π.χ. για την αποκατάσταση της ισορροπίας στην περιοχή. Θα παράγουν, θα μεταποιούν οι ίδιοι το προϊόν τους και θα το διακινούν δημιουργώντας θέσεις εργασίας. Θα προστατεύουν το περιβάλλον, θα αποκτούν σχέσεις με την τοπική κοινωνία και θα γίνονται παράγοντες ζωής της κοινότητας, προωθώντας την κοινοτίστικη αντίληψη και βοηθώντας να κρατηθεί ζωντανή η περιοχή τους και γενικότερα η κοινωνία της υπαίθρου.
 
Ξεφεύγοντας απ’ τη νοοτροπία της απλής εμπορευματικής διαδικασίας, όπου ο αγρότης παράγει για να παραδώσει στον έμπορο ή το βιομήχανο και στη συνέχεια να εισπράξει και να τρέφεται ο ίδιος και η οικογένειά του απ’ το σούπερ μάρκετ, θα εμπλουτίσει με τέτοια στοιχεία τη ζωή του, που θα την κάνει επιθυμητή και για τα παιδιά του, ώστε να μη φεύγουν απ’ τον τόπο τους.
 
Αποφεύγοντας σε μεγάλο βαθμό τους μεσάζοντες, θα παίρνει σωστές και δίκαιες τιμές. Απ’ την άλλη, τη στιγμή που ο πολυλειτουργικός αγρότης θα παράγει και για τον εαυτό του, είναι φανερό ότι θα μπει πιο εύκολα στη λογική της υγιεινής τροφής, γιατί δεν θα θέλει να τρώει τα δηλητήρια, που πριν με ελαφριά καρδιά χρησιμοποιούσε, επειδή παρήγαγε για την απρόσωπη αγορά.
 
Έτσι θα στραφεί πιο εύκολα προς την Οικολογική γεωργία (με τη μορφή των βιοκαλλιεργειών, της βιοδυναμικής καλλιέργειας ή της φυσικής και περμακουλτούρας). Επίσης πιο εύκολα θα αναδιαρθρώσει τις ανάγκες του και θα ξεφύγει απ’ τον καταναλωτισμό και τις εξωτερικές εισροές. Θα αναγκασθεί να επανέλθει σε είδη και ποικιλίες που δεν θα χρειάζονται χημική υποστήριξη, αλλά θα είναι δοκιμασμένες στην περιοχή, δηλ. στις ξεχασμένες ντόπιες ποικιλίες και ράτσες και θα ξεφύγει απ’ τα υβρίδια και απ’ τα γενετικά τροποποιημένα.
 
Και δεν θα παράγει μόνο αρκετά και υγιεινά προϊόντα με τον τρόπο που θα καλλιεργεί και θα αντιμετωπίζει το έδαφος και τα άλλα είδη ζωής. ‘Οντας αναγκασμένος να εξυγιάνει πρώτα -πρώτα το έδαφος και να φροντίζει να έχει όλο και περισσότερη οργανική ουσία, που είναι απαραίτητη για την παραγωγή του, θα συμβάλει αντικειμενικά και στη λύση για την αποφυγή της κλιματικής αλλαγής. Το πώς το εξηγούμε στο κείμενό μας: Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή στο: http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/13
 
Η αειφόρος μικρής κλίμακας οικογενειακή γεωργία είναι εντάσεως εργασίας (άρα δημιουργεί πολύ περισσότερες θέσεις εργασίας από την μηχανοποιημένη γεωργία) και απαιτεί λίγα καύσιμα, αυτή θα συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό και στην «ψύξη» της γης.
 
Μια τέτοια ριζική αλλαγή των μεθόδων καλλιέργειας και εκτροφής καθώς και του τρόπου διατροφής μας θα απαιτήσει σαφώς θεμελιώδεις αλλαγές.  Οι τρέχουσες πολιτικές κατά των αγροτογεωργών, όπως οι νόμοι που ευνοούν την ιδιωτικοποίηση και την μονοπώληση των σπόρων και οι κανονισμοί για την προστασία των εταιρειών, οι οποίοι έχουν εξοντώσει τα παραδοσιακά συστήματα τροφίμων, θα έπρεπε να καταργηθούν. Οι υπάρχουσες τάσεις για αυξημένη συγκέντρωση της γης και για επέκταση της βιομηχανικής γεωργίας θα πρέπει να αντιστραφούν:
 
·  Εκατομμύρια γεωργών -αγροτικών κοινοτήτων θα πρέπει να αποκτήσουν τη δυνατότητα να κάνουν τις απαραίτητες αμειψισπορές, να οργανώνουν την αγρανάπαυση και να δημιουργούν βοσκότοπους, ώστε να μπορούν να επιστρέφουν στο έδαφος πάνω από 7 δισεκατομμύρια τόνους οργανικής ουσίας κάθε χρόνο.
 
·  Προώθηση υγιούς και βιώσιμης ενεργειακής πολιτικής. Αυτό περιλαμβάνει κατανάλωση λιγότερης ενέργειας, παραγωγή βιοαερίου και ηλιακής ενέργειας στα αγροκτήματα - και όχι σε μεγάλο βαθμό προώθηση της παραγωγής βιοντίζελ, όπως συμβαίνει σήμερα.
 
·  Εφαρμογή γεωργικών και εμπορικών πολιτικών σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο για την υποστήριξη της τοπικής παραγωγής- διανομής-αγοράς-κατανάλωσης τροφίμων με στόχο την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτοδυναμία -αυτάρκεια. Αυτό περιλαμβάνει την απαγόρευση των επιδοτήσεων που οδηγούν σε ντάμπινγκ των φτηνών τροφίμων στις αγορές.
 
·  «Από-ανάπτυξη» στη παραγωγή κρέατος για μια ζωοεκτροφή στα πλαίσια ολοκληρωμένων αγροκτημάτων.
 
·  Εκπαίδευση αντίστοιχη των πολυλειτουργικών αγροτών και των νέων γενιών μέσα από την αντίστοιχη στροφή του εκπαιδευτικού συστήματος
 
Όλα τα προηγούμενα απαραίτητα μέτρα -με τα υφιστάμενα καθεστώτα διακυβέρνησης- θα χρειασθεί να παρθούν από τις κυβερνήσεις παντού.
 
Όμως η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των κυβερνήσεων είναι φορείς της ιδεολογίας της «ανάπτυξης» και προωθούν το συγκεκριμένο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο που μας έχει φέρει μέχρι εδώ. Άρα δεν θα πρέπει να περιμένουμε και πολλά πράγματα από τους «από πάνω», εκτός και αν πιεσθούν από ένα παγκόσμιο κοινωνικό κίνημα . Από μια στρατηγική συμμαχία των «από κάτω» ενάντια στη Μόλυνση, στον Καπιταλισμό και την Κλιματική Αλλαγή. Αυτή η στροφή θα εξασφαλισθεί μόνο αν οι «από κάτω» αποφασίσουν να πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους.
 
Με ποιο τρόπο; Αυτό είναι το ερώτημα που θα χρειασθεί να απαντηθεί στο επόμενο –όσο γίνεται πιο άμεσο-διάστημα.
 
Για τη χώρα μας, που το ζοφερό αύριο το βιώνουμε ήδη, μπορούμε να διατυπώσουμε πιο συγκεκριμένα βήματα για να αντιμετωπίσουμε την επερχόμενη διατροφική κρίση:
 
• Η «Αγροτική» γεωργία, οικο-γεωργία που θα ικανοποιεί τις βιοτικές ανάγκες της αλυσίδας: αγρότης-κοινότητα-δήμος-περιοχή-χώρα.
 
• Ο «Πολυλειτουργικός» αγρότης με ολοκληρωμένα αγροκτήματα με πολλά διαφορετικά είδη ζωντανών-ζωϊκών,φυτικών, με βελτιωμένο έδαφος και περιβάλλον, με ντόπια βιοποικιλότητα, με μεταποίηση-διάθεση προϊόντων με κοινοτίστικη αντίληψη για αναζωογόνηση της υπαίθρου και όχι για τις επιδοτήσεις.
 
• Η μετατροπή της χώρας σε ζώνη οικο-καλλιέργειας, ελεύθερης από μεταλλαγμένα, με πέρασμα από το χημικό τρόπο παραγωγής σε βιολογικό, βιοδυναμικό ή φυσικό τρόπο παραγωγής καθώς και της αεικαλλιέργειας (permacalture). Τα με τέτοιο τρόπο παραγόμενα προϊόντα θα έχουν συγκριτικά πλεονεκτήματα και για τις εξαγωγές τους.
 
• Η λογική της υγιεινής τροφής(παραγωγή και για τον ίδιο και για την τοπική αγορά και όχι για την απρόσωπη αγορά).
 
• Αποφυγή των μεσαζόντων- σωστές και δίκαιες τιμές, με βιώσιμη παραγωγή της εγγύτητας για ικανοποίηση βιοτικών αναγκών μέσω της διανομής της εγγύτητας(μικρές διαδρομές από την παραγωγή στην κατανάλωση).
 
• Αναδιάρθρωση αναγκών- αντικαταναλωτισμός - μείωση εξωτερικών εισροών-ανθεκτικές ντόπιες ποικιλίες και ράτσες(ΠΟΠ, ΠΓΕ, κ.λ.π.). Αποκατάσταση του μεσογειακού διατροφικού μοντέλου με μείωση της κατανάλωσης κρέατος.
 
• Μεταποίηση των γεωργικών σε προϊόντα διατροφής και ένδυσης(π.χ. ανασύσταση κλωστοϋφαντουργείων, που σήμερα έχουν μετακομίσει σε γειτονικές χώρες χαμηλού εργατικού κόστους,  ανασύσταση της βιομηχανίας ζάχαρης).
 
• Εξοικονόμιση και αυτοπαραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ εγκαθιστώντας στα υπόστεγα, στις αποθήκες, στα σπίτια κ.λπ. μικρά αποκεντρωμένα συστήματα.
 
• Αγροτουρισμός(ταυτόχρονα ξενοδόχοι, μάγειροι, κ.λ.π). Κατάργηση λεηλασίας θάλασσας από τα μεγάλα αλιευτικά, αναζωογόνηση με την παράκτια αλιεία.
 
• Αναβλάστηση δασών, σταμάτημα ερημοποίησης, αποκατατάσταση άγριας φύσης, ποταμών λιμνών παραλιών, αναζωογόνηση εδαφών αποκαθιστώντας την οργανική ύλη και τον εδαφολογικό άνθρακα, ώστε να απορροφήσουμε τα επόμενα χρόνια τη περίσσια του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας(αιτία για τη κλιματική αλλαγή-καταστροφή που έρχεται αν δεν το κάνουμε).
 
• Ομάδες-συνεταιρισμοί νέας μορφής(με άμεση δημοκρατία στα πλαίσιά τους), κολεκτιβίστικες δομές αγροτικής παραγωγής, «διευρυμένες» οικογένειες, οικοκοινότητες(κοινό ταμείο), εναλλακτικά δίκτυα διανομής, συνεταιρισμοί παραγωγοκαταναλωτών, «καλάθια» και μικρά συνεταιριστικά μαγαζιά, συνεργασία με  κινήματα καταναλωτών για «κοινωνικά στηριζόμενη γεωργία».
 
• Δίκτυα διανομής και ανταλλαγής προϊόντων-υπηρεσιών με τοπικά νομίσματα ή αχρήματα.
 
• Διάθεση δημόσιας και δημοτικής γης σε νέους αγρότες και ομάδες ανέργων για μετεγκατάσταση. Καταλήψεις κρατικής και εκκλησιαστικής γης από κινήματα ανέργων-σε περίπτωση που δεν τους διατίθεται- για προσπάθεια αυτοαξιοποίησης της παραγωγικής τους δυνατότητας-εγκατάσταση σε παρατημένα χωριά.
 
• Καλλιέργεια αστικής και περιαστικής δημοτικής γης –δημοτικοί λαχανόκηποι από κινήματα γειτονιάς, από συνταξιούχους ή «καλλιεργητές του σαβατοκύριακου» και του «ελεύθερου χρόνου».
 
• Εσωτερική αντίστροφη μετανάστευση(όχι εξωτερική στην οποία στρέφονται πολλοί άνεργοι νέοι σήμερα) με συλλογικές μετεγκαταστάσεις ανέργων νέων των πόλεων στην περιφέρεια, σε χώρους αυτοπαραγωγής και αυτοδιαχείρισης.
 
• Το σημερινό 9-10% των ελλήνων αγροτών δεν μπορούν να θρέψουν το υπόλοιπο 90% με υγιεινά προϊόντα διατροφής. Για την αυτάρκεια θα χρειασθεί να ασχοληθούν περισσότεροι με τη γεωργία. Περισσότερα για την επιστροφή στη γεωργία στο: http://www.topikopoiisi.com/3/post/2012/09/34.html
 
Κοινωνικοποίηση –τοπικοποίηση του αγροτοδιατροφικού τομέα, και όχι εταιριοποίησή του(πράγμα που επιδιώκεται από την Ε.Ε). Μόνο τότε ο τομέας θα αναδειχθεί σαν κινητήρας που θα βγάλει τη χώρα από το σημερινό αδιέξοδο.
 
Όλες οι προηγούμενες προτάσεις δε θα πρέπει να περιμένουμε να τις υλοποιήσουν οι σημερινές κυβερνήσεις των «μνημονίων», ούτε της αριστεράς. Μπορούν να υλοποιηθούν από τώρα, από τους «από κάτω» της ελληνικής κοινωνίας, αρκεί να αποφασίσουν να παρατήσουν την «γκρίνια», να βγουν από την σημερινή τους «απάθεια» και να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση.
 
Τα 3000 κοινοτικά εγχειρήματα της κοινωνικής και αλληλέγγυας συνεργατικής οικονομίας που έχουν δημιουργηθεί τελευταία στη χώρα, δείχνουν ότι κάτι άρχισε να κινείται. Αυτά πρέπει να στηριχθούν από όλους και ιδίως από τους νέους και άνεργους –που δεν θα πρέπει να επιλέγουν τη φυγή προς το εξωτερικό-και να επεκταθούν σε όλα τα επίπεδα.

Μας ήρθε λοιπόν και το 3ο Μνημόνιο, το οποίο καλείται να εφαρμόσει η κυβέρνηση Τσίπρα και οι Ευρωπαίοι πολιτικοί-βλέπε δηλώσεις Σουλτς- ελπίζουν να το φέρει καλύτερα σε πέρας.

Όχι όλοι βέβαια, ιδίως κάποιοι κύκλοι και λόμπυ από τα κόμματα CDU, SPD και CSU, που συμμετέχουν στη γερμανική κυβέρνηση και που δεν έχουν πεισθεί ακόμα για την ειλικρίνεια του έλληνα πρωθυπουργού. Αυτοί οι κύκλοι –με προεξάρχοντα τον Σόυμπλε-θέλουν έτσι και αλλιώς την έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη,  σαν παράδειγμα «τιμωρίας» και αποφυγής για τους νοτιοευρωπαίους «ναυαγούς» των δημοσιονομικών χρεών.

Το ίδιο συμβαίνει όμως και με διάφορους οικονομικούς κύκλους. Σημαντικά γερμανικά «Think tank”, αλλά και διεθνείς οικονομολόγοι, όπως ο Γκρούγκμαν και ο Στίγκλιτζ, θεωρούν ότι η Ευρωζώνη υποφέρει από τις στρεβλώσεις των εσωτερικών συναλλαγματικών ισοτιμιών. Αυτό είναι και η αιτία για τις μακροοικονομικές ανισορροπίες, στα πλαίσιά της.

Έτσι για την Ελλάδα θεωρούν σαν λύση την έξοδο από την Ευρωζώνη και την επαναφορά της δραχμής, όχι σαν τιμωρία, αλλά σαν διέξοδο. 

Δικαιολογούν την άποψή τους ως εξής:

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Γερμανίας πηγαίνει από ρεκόρ σε ρεκόρ. Αυτό οδηγεί σε παραπέρα «μακροοικονομικές ανισορροπίες». Το «επιχειρηματικό μοντέλο» της Γερμανίας έχει επικεντρωθεί στις εξαγωγές και ακολουθεί πολιτικές σκληρού περιορισμού των μισθών.

Και επειδή είναι η κυρίαρχη οικονομία στην Ευρώπη, επιβάλει σχεδόν στις χώρες της κρίσης ελλείμματα στο εξωτερικό τους εμπόριο και με αυτόν τον τρόπο τις βλάπτει ουσιαστικά.

Οι εμπορικές ανισορροπίες στη ζώνη του ευρώ έχουν να κάνουν ουσιαστικά με τις βασικές στρεβλώσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Λόγω της ανάπτυξης διαφορετικών ανταγωνιστικών δυνατοτήτων, οι πραγματικές συναλλαγματικές ισοτιμίες μεταξύ των χωρών του ευρώ έχουν αποκλίνει. Αυτό είναι ένα από τα βασικότερα προβλήματα: για τις ελλειμματικές χώρες το ευρώ αποτιμάται πολύ ψηλά και για τις χώρες με πλεονάσματα σε χαμηλά επίπεδα. Έχουμε για παράδειγμα:υπερτιμημένο ελληνικό ευρώ και υποτιμημένο γερμανικό ευρώ!

Πραγματικά, η Ελλάδα έχει μια ανάγκη υποτίμησης, ενώ αντίθετα, η Γερμανία έχει ανάγκη από μια τέτοια υπερτίμηση.

Όλες οι άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ βρίσκονται στο ενδιάμεσο: η Μάλτα, η Πορτογαλία, η Ισπανία και η Κύπρος θα χρειαστεί να υποτιμήσουν αρκετά, η Σλοβενία​​, η Σλοβακία και η Ιταλία με την Ιρλανδία. Ανάγκη για υπερτίμηση έχουν Βέλγιο, Εσθονία, Φινλανδία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία και Αυστρία.

Η ζώνη του ευρώ είναι, κατά συνέπεια, μια περιοχή εσωτερικά ευθυγραμμισμένων συναλλαγματικών ισοτιμιών. Εδώ βρίσκεται στην ουσία η βάση για την εξήγηση, όχι μόνο των αποκλινόντων ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών, αλλά και των άλλων στρεβλώσεων στην κατανομή των πόρων της ζώνης του ευρώ.

Γιατί, κάθε υπερτίμηση του νομίσματος μιας χώρας λειτουργεί σαν τροχοπέδη για τις εξαγωγές και σαν έμμεση επιδότηση του συνόλου των εισαγωγών, με αποτέλεσμα η χώρα να εξάγει πολύ λίγο και εισάγει πάρα πολύ, ώστε να έχει υπερβολικό πλεόνασμα των εισαγωγών.

Αυτό σημαίνει ότι η παραγωγική δομή της χώρας παραμορφώνεται: οι εξαγωγές και τομείς υποκατάστασης των εισαγωγών υποαναπτύσσονται, ενώ ο εισαγωγικός τομέας υπερμεγενθύνεται. Έτσι η σημερινή υπερτίμηση για την Ελλάδα λειτουργεί σαν τροχοπέδη για τις εξαγωγές και σαν επιδότηση για τις εισαγωγές.

Η υποτίμηση ενός νομίσματος αντανακλά αναλόγως στρεβλωτικές επιπτώσεις: έμμεση επιδότηση της εγχώριας παραγωγής που προορίζεται για εξαγωγή, με συνέπεια έναν υπερμεγέθη τομέα εξαγωγών, στον οποίο μπορούν και ευδοκιμούν, έστω και οριακά, προμηθευτές οι οποίοι θα είχαν εξαλειφθεί σαν ασύμφοροι, αν επικρατούσε ισότιμο νόμισμα.

Την ίδια στιγμή επιδοτεί τους ξένους αγοραστές, ενώ λειτουργεί και σαν εμπόδιο για τις εισαγωγές, με αποτέλεσμα τα υπερβολικά εξωτερικά πλεονάσματα, τα οποία δείχνουν ότι η γερμανική κοινωνία π.χ. χρησιμοποιεί λιγότερο εθνικό προϊόν από ό, τι δημιούργησε, και κατά συνέπεια εξάγει αντίστοιχο κεφάλαιο. Αυτή είναι η σημερινή κατάσταση στη Γερμανία, που προκαλεί τέτοια έντονη κριτική στη ζώνη του ευρώ .

Σταθερές εσωτερικές συναλλαγματικές ισοτιμίες ένα προς ένα του ευρώ, τα οποίο δεν είναι πλέον σε ισορροπία, δίνουν λάθος δεδομένα της αγοράς στους παραγωγούς-πωλητές, που οδηγούν σε άνιση κατανομή των πόρων σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

Η προβλεπόμενη από την εσωτερική ολοκλήρωση της αγοράς επιθυμητή αλληλοδιείσδυση των αγορών με βάση το συγκριτικό πλεονέκτημα, παρακωλύεται σε σημαντικό βαθμό εντός της ζώνης του ευρώ από τις άνισες συναλλαγματικές ισοτιμίες. Έτσι η ζώνη του ευρώ, σαν μια περιοχή επένδυσης, χάνει το πλεονέκτημά της στο διεθνή ανταγωνισμό.

Τι πρέπει να γίνει; Σύμφωνα με τον κανόνα: δεν είναι ο υγιής που χρειάζεται θεραπεία, αλλά ο ασθενής, θα πρέπει να τεθούν στο επίκεντρο κύρια οι ελλειμματικές χώρες, διότι η ανάγκη υποτίμησης οφείλεται κατά κύριο λόγο στην έλλειψη ανταγωνιστικότητάς τους. Έτσι μπαίνει στην ημερήσια διάταξη των ελλειμματικών χωρών η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας μέσω ανάπτυξης πολιτικών ενθάρρυνσης των πλευρών προσφοράς, προκειμένου να αυξηθεί η συναλλαγματική ισοτιμία τους, και έτσι να πετύχουν τιμές ισορροπίας.

Μια τέτοια όμως στρατηγική μπορεί να πετύχει σε χώρες των οποίων η ανάγκη για υποτίμηση δεν είναι πολύ υψηλή. Για την Ελλάδα, που έχει εξαιρετικά υψηλή ανάγκη υποτίμησης, η στρατηγική αυτή δεν είναι ρεαλιστική, διότι την συγκλονίζει η συντριπτική υπερτίμηση του ευρώ. Για αυτό η Ελλάδα πρέπει να βαδίσει τον δρόμο της κατανομής του βάρους της προσαρμογής: εσωτερική διέγερση της ανάπτυξης και ταυτόχρονα να βάλει «όπισθεν» στην υπερτίμηση. Το τελευταίο συνεπάγεται την απόσυρση της Ελλάδας από το ευρώ και την επανεισαγωγή της δραχμής.

Γιατί η έξοδος από το ευρώ θα αύξαινε την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Εάν η Ελλάδα εγκαταλείψει την ζώνη του ευρώ, μπορεί και θα τα καταφέρει να εξαλείψει-μέσω μιας ισχυρής υποτίμησης της δραχμής- την κακή κατανομή της παραγωγικής δομής της: όχι ξαφνικά, αλλά σταδιακά με μια χρονική επιμήκυνση της διαδικασίας προσαρμογής. 

Αυτή η ρεαλιστική ανάλυση, η οποία στη γενική θεωρία και την πολιτική της συναλλαγματικής ισοτιμίας είναι πραγματικά κοινή λογική, έρχεται έντονα σε αντίθεση με όσους επιχειρηματολογούν ενάντια στην αποχώρηση της Ελλάδας, που υποστηρίζουν ότι μια υποτίμηση δεν θα βοηθούσε τη χώρα, αλλά μάλλον κακό θα της έκανε, διότι η εξαγωγική της βάση (κυρίως τουρισμός, πλοία- ναυτιλία και γεωργία) είναι πολύ μικρή και η υποτίμηση θα έχει μόνο μια αρνητική επίδραση στην αγοραστική δύναμη για προϊόντα εισαγωγής.

Το ότι η υποτίμηση μπορεί να διευρύνει την εξαγωγική βάση με νέα αγαθά, που λόγω του υπερτιμημένου ευρώ δεν παράγονταν στην Ελλάδα στο παρελθόν, το ότι δηλαδή το χαρτοφυλάκιο των εξαγωγών μπορεί να διευρυνθεί και να υπάρξει διαφορετική κατανομή των πόρων και της δράσης, δεν αναγνωρίζεται ως μια λογική δυνατότητα σε αυτή την οπτική. Η έξοδος από το ευρώ θα βελτίωνε, μέσω της υποτίμησης, το σύνολο της εγχώριας παραγωγικής δομής, όχι μόνο με κριτήριο τον προσανατολισμό προς την αγορά, αλλά επίσης και θα την διεύρυνε και θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Το ουσιαστικότερο όμως δεν αφορά στη νομισματική πολιτική. Το ουσιαστικότερο είναι οι πολιτικές αλλαγής του μέχρι τώρα παραγωγικού μοντέλου και της αναδιάρθρωσής του προς τη κατεύθυνση της αυτάρκειας και του συγκριτικού πλεονεκτήματος.

Αυτό δε μπορεί να φέρει σε πέρας καμιά «φιλοσοφία διάσωσης», όπως προπαγανδίζεται σήμερα με όλο και νέες ακριβές παραλλαγές και προωθείται σε πολιτικό επίπεδο. Πακέτα διάσωσης διατηρούν τις στρεβλώσεις στη ζώνη του ευρώ, αντί να τις σπάσουν. "Αγορά χρόνου» είναι το σύνθημα, αλλά οι «διασώσεις» περνάνε λάθος μηνύματα κατά τη διάρκεια του «αγορασμένου χρόνου», επειδή συνεχίζουν να χρηματοδοτούν υφιστάμενα εξωτερικά εμπορικά ελλείμματα, αντί να τα διορθώνουν.

Από τη μεριά μας: τα παραπάνω εκτιμούν γερμανοί και διεθνείς οικονομολόγοι, πιθανά όχι ανιδιοτελώς. Όμως αυτά λέει και η κοινή λογική. Η καπιταλιστική κοινή λογική βεβαίως, που στηρίζεται στην οικονομία της αγοράς.

Για μια οικονομία των κοινωνικών αναγκών, της αλληλεγγύης των «από κάτω», καθώς και της αλληλεγγύης προς τις επερχόμενες ελληνικές γενιές, δεν θα πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η έξοδος από την ευρωζώνη είναι επιθυμητή και «μονόδρομος». Έπρεπε να είχε γίνει καλύτερα από το 2009, δεν θα είχαμε χάσει τόσο χρόνο και πόρους που πέρασαν στους τοκογλύφους.

Αλλά ποτέ δεν είναι αργά, αρκεί ο ελληνικός λαός να μη συνεχίσει να θεωρεί «τιμωρία» την έξοδο.

Να καταλάβουμε ότι η «σωτηρία» που μας προσφέρει η ευρωζώνη είναι η κοινωνική, ψυχολογική και η οικολογική μας κατάρρευση.

Να αντιληφθούμε ότι η μακροπρόθεσμη λύση για μας είναι η απόρριψη όλων αυτών των πολιτικών και η στροφή προς την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία των αναγκών, των αναγκών που θα διαμορφώσουμε κατά τη διάρκεια της μετάβασης προς μια μετακαπιταλιστική κοινωνία.

Για τα πρώτα βήματα αυτής της μετάβασης δείτε:http://www.topikopoiisi.com/902rhothetarhoalpha/m-3

Και: http://topikopoiisi.blogspot.gr/p/blog-page_10.html

Το επόμενο βήμα για την ελληνική κοινωνία: Αποανάπτυξη-Τοπικοποίηση- Κοινωνικοποίηση-Kοινοτισμός-Άμεση Δημοκρατία

Οι «από κάτω» της ελληνικής κοινωνίας, τις δύο προηγούμενες βδομάδες, προ του δημοψηφίσματος και μετά, ένιωσαν σε ένα βαθμό ότι τους δίνεται η δυνατότητα να μπουν στο προσκήνιο της πολιτικής. Μετά από πολλές δεκαετίες «ανάθεσης» της λύσης των προβλημάτων τους στο αποτυχημένο αντιπροσωπευτικό πολιτικό προσωπικό-η τελευταία  ανάθεση μέσω των κοινοβουλευτικών εκλογών το Γενάρη ήταν στη συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ-επιτέλους ρωτήθηκαν απευθείας οι ίδιοι για το αν δέχονται τη παραπέρα φτωχοποίησή τους από την ευρωπαϊκή οικονομική ελίτ. Με το συντριπτικό τους ΟΧΙ, παρόλο που έγινε από διαφορετικές οπτικές γωνίες, εντάχθηκαν σε μια «κοινότητα αγώνα». Μια «κοινότητα κινδύνου», απέναντι στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια χρηματοπιστωτική ελίτ. Συμπαρατασσόμενοι  στην απάντηση του ΟΧΙ, αποτέλεσαν καταρχήν την «κοινότητα του ΟΧΙ», αφού σαν πολίτες προέρχονται από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και τάξεις (είχαμε ακόμα και στοιχεία της αστικής τάξης, που εκφράζονται από τους ΑΝΕΛ και δεν ταυτίζονται με τον "Μερκελισμό" της ευρωπαϊκής ελίτ, που αντικατέστησαν στοιχεία της εργατικής τάξης, τα οποία εκφράσθηκαν από τον κρατικό και εργοδοτικό συνδικαλισμό της ΓΕΣΕΕ και τάχθηκαν με το μέρος του ΝΑΙ, εκλιπαρώντας για μια θέση εργασίας).  

Σήμερα στα ερείπια του καταρρέοντος δυτικού "αναπτυξιακού" προτάγματος, αναδύεται το πρόταγμα της Αποανάπτυξης-Τοπικοποίησης με  Κοινωνικοποίηση, Kοινοτισμό και Άμεση Δημοκρατία, σαν νέο πολιτισμικό ρεύμα σε παγκόσμιο επίπεδο. Ανακαλύπτεται πάλι το κοινοτικό πνεύμα, μέσα από τη συλλογική υπόσταση των «κοινοτήτων του αγώνα» και των «κοινοτήτων του κινδύνου» καταρχήν. Μεταξύ των κοινωνικών δυνάμεων που αποτελούν αυτές τις κοινότητες, οι πιο σημαντικές είναι οι άνεργοι και οι φτωχοί εργαζόμενοι, τα ανειδίκευτα τμήματα της εργατικής τάξης και της νεολαίας (όχι η εργατική ειδικευμένη ελίτ και τα υπάρχοντα συνδικάτα που παρακαλούν να μη χάσουν τη θέση τους, ακόμα και αν αυτή η θέση έχει να κάνει με τοξική, ρυπογόνα και μιλιταριστική δραστηριότητα), τα εκτοπισμένα από την τεχνολογία στρώματα, οι νέοι με το αμφίβολο μέλλον (που θα είναι η πλειοψηφία σε σχέση με τα μελλοντικά «γκόλντεν μπόις») και οι ηλικιωμένοι με τα αβέβαια γηρατειά, οι φθίνοντες μικρομεσαίοι αγρότες, οι μικροεπιχειρηματίες, τα γυναικεία κινήματα και γενικά οι γυναίκες, που είναι το βασικότερο στοιχείο αυτών των κοινοτήτων, τα οικολογικά κινήματα, τα κινήματα των αυτοχθόνων και των μειονοτήτων, οι κάθε είδους μετανάστες και γενικώς εκείνοι που θα μπορούσαμε να τους κατατάξουμε στην κοινωνία «των από κάτω», που βρίσκονται σε κίνδυνο και είναι τα θύματα της παγκοσμιοποίησης

Στη χώρα μας που αποδείχθηκε περίτρανα ότι είναι ο ναυαγός της καπιταλιστικής ανάπτυξης είναι πιο εύκολο οι «από κάτω» και τα φτωχοποιημένα πολυπληθή μεσοστρώματά της να αποφασίσουν ότι η διέξοδος δεν είναι η επιστροφή στη χίμαιρα της «αέναης ανάπτυξης», που σε ένα πεπερασμένων δυνατοτήτων πλανήτη είναι αδύνατη, αλλά η στροφή σε αυτό που έχει ονομασθεί –για να είναι πιο κατανοητή η απομυθοποίηση της χίμαιρας-σαν «από-ανάπτυξη».:

1. Με λίγα λόγια αυτό σημαίνει: αφού σημερινή κρίση των δημοσιονομικών χρεών λυθεί υπέρ των κοινωνιών και όχι για άλλη μια φορά υπέρ των «από πάνω». (Οι ιδιώτες επενδυτές-αγοραστές των κρατικών ομολόγων και οι παγκόσμιοι παίκτες, έπαιξαν και έχασαν και δεν τους πληρώνουμε με τίποτα), να στηριχθούμε –όσο γίνεται περισσότερο-στις τοπικές οικονομίες, στην αυτοδυναμία και αυτάρκεια των περιοχών, στις δίκαιες ανταλλαγές μεταξύ τους. Να επαναπροσδιορίσουμε τις βασικές μας ανάγκες και τον τρόπο ικανοποίησή τους, όσο γίνεται λιγότερο μέσω των αγορών και με μικρότερο κοινωνικό και οικολογικό αποτύπωμα. Να επιδιώξουμε την ευημερία-καλύτερα την ευζωία μέσω της «ατομικής εγκράτειας» και της «συλλογικής αφθονίας», μέσω δηλαδή της επάρκειας των συλλογικών και κοινωνικών αγαθών, αρκεί να υπάρχει ισότητα στην κατανομή τους. 

2. Να επιλέξουμε την Τοπικοποίηση σαν μια στρατηγική για στροφή σε μια αποκεντρωμένη, επανατοπικοποιημένη, αυτοδιαχειριζόμενη, οικολογική και αταξική κοινωνία της ισοκατανομής πόρων και εξουσιών.

3. Η Κοινωνικοποίηση των συλλογικών φυσικών αγαθών θα είναι η βάση και η προϋπόθεση για την κατάργηση: του σημερινού «κομματιάσματος της γης» και των «περιφράξεων» από την ιδιοκτησία, της σημερινής ιδιωτικοποίηση των φυσικών-συλλογικών-κοινωνικών αγαθών, του ατομικισμού-ανταγωμισμού και των κοινωνικών ανισοτήτων, της εκμετάλλευσης ανθρώπων, οικοσυστημάτων και φύσης, της μόλυνσης-ρύπανσης του περιβάλλοντος, της αποσταθεροποίησης του κλίματος κ.λπ. Να κοινωνικοποιήσουμε την οικονομία, τη γνώση και την επιστήμη, την παιδεία, την υγεία κ.λπ.

4. Και όλα αυτά πως θα γίνουν και από ποιους;

Ο κοινοβουλευτισμός και το κομματικό σύστημα διαμεσολάβησης και διακυβέρνησης έχει αποτύχει, έχει απομυθοποιηθεί στα μάτια των νέων γενιών του «αναπτυγμένου» κόσμου, ιδίως στους «αδύνατους κρίκους», όπως η Ελλάδα. Μια κοινωνία σε κίνηση και μετάβαση μπορεί να εφεύρει διαδικασίες και θεσμούς που σήμερα δε μπορούμε ούτε να φαντασθούμε. Μπορεί να διατυπωθεί και να υλοποιηθεί «από τα κάτω»  και από τους «αποκάτω» ένα « πρόγραμμα μετάβασης» για την ελληνική κοινωνία. Ο ευνοϊκότερος χώρος για τη δημιουργία αυτής της νέας πολιτικής, των νέων θεσμών, του νέου ανθρωπολογικού τύπου και πολιτισμικού προτύπου, είναι οι τοπικές κοινωνίες: 

Εδώ θα είναι πιο εύκολη η δημιουργία ενός συνειδητού μαζικού πολιτικού κινήματος της άμεσης δημοκρατίας που θα διαμόρφωνε ένα πρόγραμμα μετάβασης «από τα κάτω» με αμεσοδημοκρατικές κινηματικές διαδικασίες του τύπου συνελεύσεων γειτονιών- «πλατειών» των πόλεων, των χώρων εργασίας και εκπαίδευσης, των αγροτικών κοινοτήτων, των κοινοτήτων ενδιαφερόντων κ.λπ., που συνδεόμενες σε δίκτυα και λειτουργώντας σε ομοσπονδιακή βάση με εντολοδόχους, θα κατέληγαν στην καταρχήν διατύπωση αυτού του προγράμματος . 

Η διαμόρφωση και η υλοποίησή του θα προωθούνταν καλύτερα με τη δημιουργία τοπικών ριζοσπαστικών κινήσεων πολιτών που θα παρέμβαιναν στις τοπικές κοινωνίες και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση (Τ.Α.)και θα πίεζαν από τη μια να προωθήσει τα αιτήματα προς το κεντρικό κράτος, από την άλλη θα απαιτούσαν από τα όργανά της να καλούν συνελεύσεις δημοτικών διαμερισμάτων, δήμων και των περιφερειών, για τη θεσμοθέτηση ενός συμμετοχικού προϋπολογισμού με βάση τη δικαιοσύνη, τους τοπικούς πόρους και το μικρότερο οικολογικό αποτύπωμα.

Αυτή η διαδικασία θα οδηγούσε όχι μόνο μακροπρόθεσμα, αλλά και μεσοπρόθεσμα να αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων στους θεσμούς της Τ.Α. και να αντικατασταθεί η εξουσία τους από τους εντολοδόχους των συνελεύσεων των πολιτών.

Όταν γίνει αυτό σε αρκετούς δήμους, τότε θα είναι δυνατόν να τεθεί επί τάπητος το ζήτημα ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου και η έκφρασή του σε ένα νέο σύνταγμα που δε θα στηρίζεται στην κοινοβουλευτική δημοκρατία και το σημερινό κομματικό σύστημα, αλλά σε όσο γίνεται πιο αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς, με κύτταρο τις κάθε είδους κοινότητες και με τη μορφή ίσως της ομοσπονδίας δήμων και συνομοσπονδίας των περιφερειών (Περισσότερα στο :http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf.html)

Η παρούσα κυβέρνηση, ενώ ισχυριζόταν ότι θέλει να αλλάξει τα μέχρι τώρα δεδομένα, τους έξι μήνες που «κυβερνά» δεν έχει δώσει δείγματα για μια ώθηση των πολιτών προς την αυτοοργάνωση.  Αντίθετα εγκλωβισμένη στη διαπραγμάτευση με τους γύπες της χρηματοπιστωτικής ευρωπαϊκής ελίτ, υποχωρεί στις ορέξεις τους θέλοντας να υπογράψει και αυτή-όπως και οι προηγούμενες κυβερνήσεις-νέο δάνειο και νέο μνημόνιο, μετατρέποντας με το «έτσι θέλω» το ΟΧΙ σε ΝΑΙ. Από την Κοινότητα του ΟΧΙ υπήρξε η ελπίδα ότι αυτή η Κυβέρνηση –όπως το είχε δηλώσει πολλές φορές ο Τσίπρας-θα «πρωτοτυπήσει» και θα κρατήσει τις προεκλογικές υποσχέσεις της και μετά τις εκλογές και μετά το δημοψήφισμα. Αυτό όμως δεν συνέβη και θα χρειασθεί να το πάρει απόφαση ότι από δω και πέρα δεν γίνεται τίποτα με την «ανάθεση σε σωτήρες» και να νιώσει ότι αποτελεί μια κοινότητα που μπορεί να πάρει στα χέρια της τη ζωή της πλειοψηφίας των «από κάτω», προχωρώντας στην αυτοοργάνωση. 

 i) H περίπτωση του νερού

1.       Το καλύτερο νερό είναι αυτό που τρώμε και όχι αυτό που πίνουμε

Ο ρόλος του νερού για το ανθρώπινο σώμα είναι σημαντικός όσο και απλός. Όταν τα κύτταρά μας δεν είναι αρκούντως ενυδατωμένα , αρχίζουν να εκφυλίζονται, να παθαίνουν φθορές και να μη μπορούν να λειτουργήσουν στο ανώτατο επίπεδο που μπορούν. Οι φθορές των κυττάρων-ενώ τα ίδια τα κύτταρα μπορούν να τα οδηγούν και στο θάνατο- έχουν σαν αποτέλεσμα τη φθορά των ιστών και αυτό που αποκαλούμε γήρανση του οργανισμού. Έτσι έχουμε –πριν τον οριστικό θάνατο του ίδιου του οργανισμού, που κάποτε θα συμβεί έτσι και αλλιώς-την εμφάνιση της ασθένειας, του πόνου, της κόπωσης, της δυσκαμψίας, των ρυτίδων γήρανσης, της απώλειας της πνευματικής διαύγειας κ.λπ. Η απώλεια κυτταρικού νερού είναι μια από τις αιτίες να μη μπορεί ο οργανισμός να διατηρεί σε καλή κατάσταση το ανοσιοποιητικό του σύστημα και να αυτοθεραπεύεται.

Πως εξασφαλίζουμε λοιπόν την επάρκεια του κυτταρικού νερού;

Το νερό που πίνουμε μπορεί να μην είναι αρκετό, αν τα κύτταρά μας-λόγω φθοράς- δε μπορούν να το συγκρατήσουν, όπως αναφέραμε πιο πάνω. Η ενυδάτωση έχει να κάνει με το νερό που κρατάνε τα κύτταρά μας και όχι με αυτό που πίνουμε. Το σώμα μας μπορεί να είναι γεμάτο από το εξωκυτταρικό νερό και όμως να είναι αφυδατωμένο.

Η Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ θεωρεί ότι: «Η κατάλληλη ποσότητα νερού για τους ενήλικες είναι 2,5 λίτρα στις περισσότερες περιπτώσεις. Ένα γενικό όριο για κάθε άνθρωπο είναι 1 ml ανά θερμίδα τροφής. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ποσότητας περιέχεται στο φαγητό». Αλλά αυτό που έχει μείνει στα ΜΜΕ από αυτή τη θεώρηση και προπαγανδίζουν συνέχεια, είναι τα 2,5 λίτρα την ημέρα. Ξεχνούν το ότι τα 2,5 αυτά λίτρα μπορεί να τα εξασφαλίζουμε από τη διατροφή μας, σα συστατικό κυρίως των φρούτων και λαχανικών.

Για παράδειγμα το καρπούζι και το αγγούρι είναι 97% νερό, οι ντομάτες και τα κολοκύθια είναι 95%, η αγκινάρα 92%, τα καρότα 88% και τα ροδάκινα 87%. Αυτό το νερό των φρούτων και λαχανικών, αλλά και των άλλων τροφών  έχει την καλύτερη δομή και άρα είναι «ενεργό» νερό, με μικρά κλούστερ. Αρκεί βέβαια να μην έχουν καλλιεργηθεί με επιβλαβή χημικά λιπάσματα και φυτοφάρμακα.

Τα φυτικά τρόφιμα είναι η καλύτερη πηγή νερού υψηλής ποιότητας. Γιατί συμπυκνώνουν στο νερό τους θρεπτικά συστατικά και το δομούν με τέτοιο τρόπο, ώστε να παίρνει την καλύτερη μορφή για τα κύτταρά μας. Έτσι παραμένει αρκετά στο εσωτερικό των κυττάρων, ώστε να το αξιοποιούν όπως το χρειάζονται. Καλύτερα λοιπόν να τρώμε  το νερό μας, παρά να το πίνουμε. Αλλά βέβαια αυτό που πίνουμε καλύτερα να είναι τρεχούμενο και απαλλαγμένο από αρνητικές επιδράσεις, παρά από φιάλες ή μπιτόνια.

2.       Όσον αφορά στο νερό που πίνουμε πρόκειται για ένα κοινωνικό πρόβλημα.

Οι πηγές και τα αποθέματα πόσιμου νερού λιγοστεύουν, λόγω κοινωνικών και οικολογικών εξελίξεων: από την αλόγιστη χρήση, τη αύξηση της ζήτησης στις πόλεις, τη συγκεντροποίηση των πληθυσμών σε μερικές βιομηχανικές περιοχές, τη μόλυνση των επιφανειακών-υπόγειων υδάτων και την μείωση της ποιότητάς του, τη ξηρασία σε κάποιες περιοχές που εντείνεται λόγω κλιματικών αλλαγών, την θερμοκηπιακή θέρμανση και άρα τη μείωση των χιονιών, κ.λπ..

Το πρόβλημα γίνεται κοινωνικό από τη στιγμή που υπάρχει από τη μια αλόγιστη χρήση στις περιοχές που υπάρχουν αποθέματα και από την άλλη αύξηση των αναγκών εκεί που δεν υπάρχουν. Αυτό θα οδηγεί σε κοινωνικές συγκρούσεις και μερικές φορές και σε συγκρούσεις κρατών(μερικοί προβλέπουν και πολέμους με αιτία το νερό).

Κατά τη περίοδο της βιομηχανικής καπιταλιστικής ανάπτυξης, όπου η περιφέρεια συρρικνώθηκε λόγω της μεγάλης συγκέντρωσης των πληθυσμών στις πόλεις, μέσα κυρίως από την κρατική διαχείριση του πόσιμου νερού μέσω δικτύων και τη μεταφορά του σε μεγάλες αποστάσεις για τις ανάγκες των πόλεων, οι κοινότητες έχασαν τη δυνατότητα που είχαν για τη διαχείρισή του . Οι πηγές και τα αποθέματα της περιφέρειας πέρασαν στα χέρια κρατικών ή ιδιωτικών εταιρειών ύδρευσης. Η όλη αυτή διαδικασία μετέτρεψε το νερό από φυσικό και δημόσιο αγαθό σε εμπορικό και αγοραίο και στη συνέχεια του έδωσε το χαρακτηριστικό της σπανιότητας, παρόλο που είναι ίσως ο πιο άφθονος φυσικός πόρος σε αυτό τον πλανήτη.

Προς το παρόν, είτε πρόκειται για διαχείριση από κρατικές εταιρείες νερού, είτε από κεντρικές-περιφερειακές μεγάλες εταιρείες που διαχειρίζονται δίκτυα πόλεων ή το εμφιαλώνουν εφοδιάζοντας τις αγορές νερού, το φυσικό και συλλογικό αυτό αγαθό έχει στην ουσία ιδιωτικοποιηθεί και εξασφαλίζεται μέσω της αγοράς.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, σε έναν άνθρωπο επαρκούν 50 λίτρα ημερησίως για την κάλυψη των αναγκών του(πόση, μαγείρεμα, ντουζ, πλύσιμο ρούχων κ.λπ). Σήμερα ο μέσος Αμερικάνος καταναλώνει 600 λίτρα νερού τη μέρα, ο μέσος Γερμανός 130 λ., ο μέσος Έλληνας 160 λ., ενώ ο Αφρικανός στην υποσαχάρια Αφρική 10 μόνο λίτρα.

3.       Η απαιτούμενη πολιτική διαχείρισης των αποθεμάτων νερού

Σε 10 χρόνια, δηλ. το 2025 ο μισός πλανήτης θα διψάει και δεν θα έχει πρόσβαση στο πόσιμο νερό. Η επίδραση είναι ορατή και στην χώρα μας. Είχαμε μέχρι τώρα το 2ο μεγαλύτερο κατά κεφαλήν αποτύπωμα κατανάλωσης νερού στον κόσμο. Τα αποθέματα των φραγμάτων έχουν μειωθεί κατά 44%( με την ανομβρία και ιδίως με τη μειώση των χιονιών λόγω της κλιματικής αλαγής των τελευταίων χρόνων). Ταυτόχρονα οι απώλειες των δικτύων πόσιμου νερού στις ελληνικές πόλεις ανέρχονται μέχρι και 40-60%. Όλα αυτά καθιστούν επιτακτική την ανάγκη μιας διαφορετικής διαχείρισης των νερών μας, η οποία να εστιάζει στις καταναλωτικές συνήθειες των κατοίκων. Απαιτεί μέτρα εξοικονόμησης νερού, αλλαγές στην τιμολογιακή πολιτική, μείωση των διαρροών με την αντικατάσταση των παλιών δικτύων υδροδότησης, ενημέρωση των πολιτών. Αλλαγή στον τρόπο άρδευσης των αγροτών(π.χ. μέρα μεσημέρι και με τεχνητή βροχή των μπεκ), όπως επίσης και στην επιλογή από τη μεριά τους καλλιεργειών που δεν απαιτούν πολύ νερό(όχι υδροβόρες μονοκαλλιέργειες όπως π.χ. είναι το βαμβάκι. Όταν εξάγουμε το βαμβάκι της Θεσσαλίας, για παράδειγμα, εξάγουμε το νερό από τον υδροφόρο ορίζοντά της με αποτέλεσμα τη μελλοντική ερημοποίησή της)

Σε αυτή τη διαχείριση βοηθά η έννοια του «εικονικού νερού». Το εικονικό ή αόρατο ή κρυμμένο νερό αναφέρεται στην ποσότητα του νερού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας(λέγεται εικονικό ή αόρατο γιατί μετά την παραγωγή ενός προϊόντος, το νερό που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή του δεν εμπεριέχεται πια στο προϊόν αυτό).

Έτσι για παράδειγμα χρειάζονται περίπου: 50 λίτρα(λ) νερού για να παραχθεί 1 πορτοκάλι, 400 λ νερού για ένα φλιτζάνι καφέ, 800 λ.  για να παραχθεί 1 ποτήρι γάλα, 900 λ για 1 κιλό καλαμπόκι, 2.000 λ. για ένα πιάτο κρέας με πατάτες, 2.700 λ. για ένα βαμβακερό μπλουζάκι, 6.000 λ. για ένα παντελόνι τζιν, 16.000 λ. για να παραχθεί 1 κιλό βοδινό κρέας, 20.000 λ. για έναν ηλεκτρ. Υπολογιστή, 400.000 λ. για ένα αυτοκίνητο.

Στη χώρα μας, ιδίως μετά τις πολιτικές του μνημονίου και την «Καλλικρατική» πια Τοπική Αυτοδιοίκηση, υλοποιόταν μέχρι τώρα πλήρως η μετατροπή του «κοινού» αυτού αγαθού σε ιδιωτικό, εμπορεύσιμο και αγοραίο . Η ιδιωτικοποίησή του αυτή έκανε τις τοπικές κοινότητες, στις οποίες ανήκουν οι πηγές και τα αποθέματα, καθώς και τους καταναλωτές των πόλεων, να συνειδητοποιήσουν για πρώτη φορά, ότι ένα φυσικό, δημόσιο και συλλογικό αγαθό, μετατρέπεται σε προϊόν εκμετάλλευσης από τις ιδιωτικές εταιρείες. Για να μη συνεχίζεται αυτό απαιτείται η δημιουργία τέτοιων οικονομικοκοινωνικών δομών, που θα εξασφαλίζει την Κοινωνικοποίηση αυτού του «κοινού» αγαθού. Πράγμα που σημαίνει: συλλογικοποίση –κοινοτικοποίηση-δημοτικοποίησή του σαν εναλλακτική λύση στην κρατικοποίηση ή ιδιωτικοποίησή του.

Η νέα κυβέρνηση στη χώρα, που λέει ότι είναι ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις των δημόσιων αγαθών, για να αποδείξει ότι αυτά που λέει τα εννοεί κιόλας, θα χρειασθεί να υλοποιήσει αυτή την κατεύθυνση κοινωνικοποίησης, προκρίνοντας ακριβώς συλλογικές δομές διαχείρισης των αποθεμάτων νερού σε κάθε περιοχή. Σαν πρώτο βήμα να συσταθεί η υπηρεσία εγγείων βελτιώσεων σε κάθε Δήμο. Στή συνέχεια συνεταιρισμοί διαχείρισης νερού και αποχέτευσης -όπου δεν υπάρχουν- γιατί σε μερικές κοινότητες υπάρχουν από παλιά οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων(ΟΕΒ), που ήταν κοινοτικές τέτοιες μορφές ύδρευσης και άρδευσης. Μπορούν να δημιουργηθούν ενώσεις των κοινοτικών συστημάτων νερού στα πλαίσια ενός δήμου και στη συνέχεια μιας περιφέρειας ή να υπάρχει συμμετοχή των κοινοτικών συστημάτων στη λήψη των αποφάσεων διαχείρισης, αν δημιουργηθεί νέα δημοτική επιχείρηση ή αλλάξει το καθεστώς σε τυχόν προϋπάρχουσα τέτοια. Μια τέτοια δομή θα εξασφαλίζει στο να μη μετατρέπονται οι κάτοικοι ενός δήμου-που περιλαμβάνει πόλη και γύρω χωριά-σε ανώνυμους χρήστες και καταναλωτές υπηρεσιών μιας εταιρείας έστω και δημοτικής, αλλά σε συνδιαμορφωτές της διαχείρισης των τοπικών αποθεμάτων νερού.

Περισσότερα για το νερό στο: http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/to-n

 

ii) H περίπτωση του εφοδιασμού σε ηλεκτρική ενέργεια

Το ερώτημα για το αν έχει κάνει «κωλοτούμπα» η νέα κυβέρνησηθα απαντηθεί και από το τι θα κάνει σε σχέση με την ενέργεια. Θα προχωρήσει σε ιδιωτικοποιήσεις ισχύος και δικτύων; Θα συνεχίσει η ΔΕΗ να παράγει τη πιο βρώμικη κιλοβατώρα της Ευρώπης;               Η ΔΕΗ θέλει να μας επιβαρύνει με 1,4 δισ. για να φτιάξει εργοστάσιο τέρας που θα καίει 1.000 τόνους κάρβουνο την ώρα. Πίσω απ΄τη βρώμικη επένδυση μια γερμανική τράπεζα. Σε λίγες μέρες ο Υπουργός Π. Λαφαζάνης θα αποφασίσει αν θα δώσει την άδεια. Θα τη δώσει;

Το ζήτημα της ηλεκτρικής ενέργειας, ως κοινωνικού-συλλογικού αγαθού

Ο εφοδιασμός του πληθυσμού σε ηλεκτρική ενέργεια έχει να κάνει σε ένα μεγάλο βαθμό με την εξασφάλιση ενός κοινωνικού -συλλογικού αγαθού. Γιατί ναι μεν υπάρχουν σήμερα τεχνολογικές δυνατότητες παραγωγής της σε ατομικό ή επίπεδο νοικοκυριού, όμως η επένδυση σε τέτοια συστήματα είναι αρκετά υψηλή ακόμα. Το γεγονός αυτό δεν δίνει τη δυνατότητα, ιδίως σε νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα, να ανεξαρτοποιηθούν σε σχέση με τον εφοδιασμό σε ηλεκτρική ενέργεια, πράγμα το οποίο μπορεί να συμβαίνει με τις άλλες μορφές ενέργειας. Και επειδή ο εφοδιασμός στηρίζεται στα δίκτυα διανομής(ΥΤ,ΜΤ,ΧΤ), η ηλεκτρική ενέργεια έχει τα χαρακτηριστικά περισσότερο ενός συλλογικού-κοινωνικού αγαθού (το κοινωνικό γιατί αφορά στις νεωτεριστικές κοινωνίες και δεν είναι ένα φυσικό αγαθό, όπως π.χ. το νερό), παρά ενός αγαθού που ο κάθε καταναλωτής του μπορεί να εξασφαλίσει άμεσα και καθημερινά από την αγορά.

Με αυτή την έννοια και σαν καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας-και όχι μόνο σαν πολίτες-θα πρέπει να μας απασχολεί το θέμα της παραγωγής, της διανομής και της κατανάλωσής της, σαν να πρόκειται για ένα συλλογικό αγαθό, που μας αφορά όλους. Αν π.χ. παράγεται με τρόπο που μολύνει τον αέρα ή τα νερά ή γενικότερα το περιβάλλον, αυτό μας αφορά όλους, γιατί τις συνέπειες όλοι θα τις υποστούμε. Αν το δίκτυο διανομής μιας εταιρείας (π.χ. ΔΕΗ) στήνεται σε δημόσια ή δημοτική γη και δρόμους αυτό αφορά όλους τους πολίτες ή δημότες. Αν αυξάνεται η τιμή του ρεύματος επίσης μας αφορά όλους και ιδίως αυτούς που δεν μπορούν να πληρώσουν την αύξηση, αφού και να αλλάξουν πάροχο, όπως δείχνει και η διεθνής εμπειρία, δε θα το καταφέρουν. Βλέπουμε επίσης  πως χρησιμοποιεί τους λογαριασμούς όχι μόνο της ΔΕΗ, αλλά και των άλλων παρόχων η κάθε κυβέρνηση. Για να εισπράττονται οφειλές και προς τρίτους (π.χ. ΕΡΤ)και προς το ίδιο το κράτος( π.χ. ο φόρος κατοικίας, το λεγόμενο χαράτσι μέχρι πέρσι). Το κεντρικό δίκτυο διανομής και η διαχείρισή του από εταιρείες και όχι από την κοινωνία, μετατρέπει αυτό το συλλογικό-κοινωνικό αγαθό στο να καταναλώνεται μόνο ατομικά, μέσω των ιδιοκτητών των συνδέσεων και της πληρωμής των λογαριασμών. Η μη δυνατότητα πληρωμής του λογαριασμού από κάποια μέλη της κοινωνίας όμως δεν θα πρέπει να οδηγεί και στη μη δυνατότητα χρήσης του από αυτά(διακοπή της σύνδεσης). Γιατί τότε χάνεται ο κοινωνικός-συλλογικός του χαρακτήρας και άρα σπάει και η συναίνεση στο γενικότερο «κοινωνικό συμβόλαιο».

Η απαιτούμενη νέα πολιτική για τον ενεργειακό εφοδιασμό

Το ζήτημα της ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα αντιμετωπίζονταν τα τελευταία χρόνια υπό το πρίσμα της πολιτικής των "μνημονίων". Ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ, ιδιώτες πάροχοι ισχύος, πώληση όχι μόνο θερμοηλεκτρικών εργοστασίων σε ιδιώτες κεφαλαιούχους, αλλά και τμημάτων των δικτύων κ.λπ.

Επειδή η νέα κυβέρνηση έχει πάρει θέση ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της παραγωγής και των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, είναι η ευκαιρία για τη διατύπωση του γενικότερου αιτήματος, όσον αφορά στην παραγωγή, την διανομή και την κατανάλωση της ενέργειας. Του αιτήματος για ένταξη του ενεργειακού εφοδιασμού εκεί που ανήκει, δηλαδή στα «κοινά».Αυτό μπορεί να γίνει σήμερα με την ουσιαστική κοινωνικοποίηση-δημοτικοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας. Και αυτό να γίνει με αιχμή τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας(ΑΠΕ).

Η πρόταση θα μπορούσε να πάρει τη μορφή: επιδίωξη ενεργειακής αυτοδυναμίας μέσω ενεργειακού εφοδιασμού από δημοτικές-διαδημοτικές επιχειρήσεις, που παράγουν ηλεκ. ενέργεια από ΑΠΕ, αγοράζουν από τον διαχειριστή του Δικτύου ΥΤ το ποσοστό της που ακόμα δεν παράγουν οι ίδιες, κατέχουν τα τοπικά δίκτυα ΜΤ-ΧΤ και διαχειρίζονται τη διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας στους τελικούς καταναλωτές της περιοχή τους. Και όλα αυτά να συνδέονται με καμπάνιες εξοικονόμησης ενέργειας από τη μεριά τους. Αυτή όμως η στροφή απαιτεί και αλλαγή στο νομικό πλαίσιο της μέχρι τώρα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που στηρίζεται στον πρόσφατο σχετικά «Καλλικράτη».

Ταυτόχρονα θα μπορούσε να προτείνεται και προς τους πολίτες-δημότες:

Όσοι μπορούν οικονομικά(αφού αποσύρουν τις πιθανές οικονομίες από τις τράπεζες) να εγκαθιστούν φ/β συστήματα στις στέγες και ταράτσες των σπιτιών, στις στέγες των αγροτικών υπόστεγων και αποθηκών, σε μη παραγωγική γη. Να εγκαθιστούν μικρές ανεμογεννήτριες σε ευνοϊκά σημεία μη παραγωγικής γης. Να δημιουργούν μη κερδοσκοπικές εταιρείες και συνεταιρισμούς, εταιρείες λαϊκής βάσης( π.χ. ετερόρρυθμες) κ.λπ. για την παραγωγή ενέργειας από μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ και διάθεσή της στα τοπικά δημοτικά δίκτυα.

Αυτό θα αποτελούσε μια κοινωνικοποίηση της παραγωγής της ενέργειας και θα οδηγούσε στην ενεργειακή αυτονομία των νοικοκυριών, των αγροτών, των μικρών επιχειρήσεων(με εφαρμογές στα κτίριά τους)και στη συνέχεια και στην ενεργειακή αυτονομία των δήμων και των περιοχών καθώς και σε φθηνότερους λογαριασμούς για όσους δημότες δεν μπορούν να προχωρήσουν σε δικές τους εφαρμογές.

Αν η νέα ελληνική κυβέρνηση αποφάσιζε ή πιεζόταν να αποφασίσει-τι κάνουν π.χ. οι οικολόγοι που συμμετέχουν στην κυβέρνηση- να ακολουθήσει αυτό το δρόμο «απελευθέρωσης», δηλαδή της κοινωνικοποίησης της ενέργειας τα επόμενα χρόνια, τότε η ΔΕΗ αναγκαστικά θα προχωρούσε και αυτή σε αποκεντρωμένες εγκαταστάσεις παραγωγής και διανομής, καθώς και στο κλείσιμο των λιγνιτικών εργοστασίων της.

Περισσότερα στο: http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/41

Και στο: http://www.topikopoiisi.com/902rhothetarhoalpha/to-eh

 

ιιι) H περίπτωση των Aπορριμμάτων-Aποβλήτων

Α) Γιατί είναι αγαθά που ανήκουν στα «Κοινά»

Καταρχήν τα απορρίμματα και τα απόβλητα-τα λεγόμενα «κουπίδια» ή λύμματα- δεν είναι άχρηστα-αχρείαστα. Περιέχουν υλικά και ενέργεια-σε υποβαθμισμένη ίσως μορφή σε κάποιες περιπτώσεις-αλλά με λίγη ανθρώπινη εργασία και μικρή χρήση ενέργειας μπορούν να επανακτηθούν σε απαραίτητη μορφή για επανάχρηση. Έτσι από κοινωνικό πρόβλημα που είναι σήμερα- όσον αφορά στη διαχείρισή τους- και από περιβαλλοντικό πρόβλημα-όσον αφορά την εναπόθεσή τους στο περιβάλλον ή την καύση τους-μπορούν να μετατραπούν σε κοινωνικά-συλλογικά αγαθά.

Και είναι αγαθά που μπορούν να ενταχθούν στα «Κοινά», γιατί η παραγωγή και η διαχείρισή τους είναι κοινή. Ο κάθε νεωτερικός άνθρωπος, αλλά και συλλογικότητές του, συμμετέχουν με μια έννοια στην παραγωγή «σκουπιδιών», αφού τα αγοράζουν στη χρήσιμη μορφή τους –από τις εταιρείες που τα παράγουν-και μετά τη χρήση είναι αυτοί που τα μετατρέπουν σε «άχρηστα-αχρείαστα» και έτσι στο τελικό προϊόν «σκουπίδι», καλώντας την όποια κοινότητα ή δήμο να το διαχειρισθεί. Αν κατά τη διαδικασία διαχείρισης-ανακύκλωσης-επανάχρησης σε ένα δήμο-που μάλιστα καλείται το κάθε νοικοκυριό-πάροχος  να πληρώσει για αυτό μέσω δημοτικών τελών- το ανακτώμενο προϊόν ιδιωτικοποιείται, τότε υπάρχει σφετερισμός ενός στην ουσία συλλογικού, σε επίπεδο δήμου, αγαθού. Τα ανακτώμενα λοιπόν υλικά και ενέργεια από την διαλογή- ανακύκλωση- επεξεργασία και η μετατροπή τους για επανάχρηση, είναι καθαρά συλλογικός πλούτος που δε πρέπει με κανένα τρόπο να ιδιωτικοποιηθεί από τους εργολάβους των σκουπιδιών. 

Για να γίνει αντιληπτό αυτό από τους πολίτες-χρήστες και ημιπαραγωγούς αυτών των αγαθών που ανήκουν στα «κοινά», χρειάζεται διαρκής και συστηματική ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των δημοτών από τους ΟΤΑ, οι οποίοι είναι σήμερα και οι επιφορτισμένοι με τη διαχείρισή τους.

Β) Η απαιτούμενη νέα πολιτική από την Κυβέρνηση

Το όραμα για την νέα Κυβέρνηση-όπως θα έπρεπε να είναι και για κάθε κυβέρνηση : η Κοινωνία μηδενικών αποβλήτων

Στόχος: η αποκεντρωμένη εναλλακτική διαχείριση

 Βασικές Αρχές και Κατευθύνσεις :  Πρόληψη-αποφυγή -μείωση από το παραγωγικό σύστημα, Επαναχρησιμοποίηση, Διαλογή στην Πηγή όλων των κατηγοριών στερεών αποβλήτων, Ανακύκλωση, Λιπασματοποίηση – Κομποστοποίηση, Υγειονομική Ταφή των Υπολειμμάτων, και Ενημέρωση –  Ευαισθητοποίηση – Συμμετοχή των δημοτών.

Πρώτα από όλα: πρόγραμμα ευαισθητοποίησης, ενημέρωσης και συμμετοχής των ίδιων των πολιτών από το δήμο με πολυδιάστατες δράσεις (όπως προβολή με πολλούς τρόπους σε ΜΜΕ-  σποτ, εκδηλώσεις, έντυπο υλικό, ενημέρωση στα σχολεία και, κυρίως, πόρτα–πόρτα ενημέρωση των δημοτών).

Ουσιαστική ευθύνη των πολιτών να συμμετάσχουν με σωστό και συνειδητό τρόπο στην πρόληψη- αποφυγή-διαλογή των απορριμμάτων και στην κατάλληλη παράδοσή τους για επαναχρησιμοποίηση κι ανακύκλωση.

Η συμμετοχή των πολιτών στα προγράμματα ανακύκλωσης και η επέκταση των προγραμμάτων πρέπει να συμβαδίζει με τη δημιουργία από τον δήμο των απαραίτητων υποδομών-χώρων διαχωρισμού, προσωρινής αποθήκευσης, επεξεργασίας των υλικών και προώθησης για ανακύκλωση καθώς και των αντίστοιχων θέσεων εργασίας, αλλά και με τη δημιουργία συνεταιρισμών, μη κερδοσκοπικών εταιρειών κ.λπ από τους πολίτες σε όλα τα στάδια διαχείρισης των απορριμμάτων.

Διαλογή στην πηγή σημαίνει: διαλογή των απορριμμάτων στο χώρο παραγωγής τους ( δηλ. στο κάθε νοικοκυριό, στην κάθε επιχείρηση, στο κάθε γραφείο, στην κάθε Υπηρεσία κ.λπ) κατά κατηγορία.     

1.       Οργανικό κλάσμα, κομποστοποιήσιμο: συλλογή και αποκομιδή   από τους ΟΤΑ με ειδικό και αποκλειστικό  κάδο για δημοτική κομποστοποίηση-λιπασματοποίηση  ή δυνατότητες οικιακής κομποστοποίησης με ειδικούς κάδους κομποστοποίησης

2.       Καθαρά ανακυκλώσιμα  (υποχρεωτική για τους ΟΤΑ): Χαρτί, Γυαλί, Πλαστικά, αλουμίνιο- μέταλλα κ.λπ- συλλογή και αποκομιδή από τις δημοτικές αρχές σε δύο κάδους, ένας για χαρτί-χαρτόνι και ένας για τα υπόλοιπα υλικά συσκευασιών-δημιουργία νέων ή συνεργασία με υπάρχοντα ήδη Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών ( ΚΔΑΥ )- δημιουργία δημοτικών ή λαϊκής βάσης επιχειρήσεων επεξεργασίας –επαναχρησιμοποίησης και μέχρι τότε συνεργασία με σχετικές συμβάσεις με την ΕΕΑΑ ΑΕ (Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης)

3.       Ηλεκτρικές / Ηλεκτρονικές συσκευές, μπαταρίες, συσσωρευτές, Ι.Χ. αυτοκίνητα, Μεταχειρισμένα Ελαστικά μεταφορικών μέσων, Μεταχειρισμένα Λιπαντικά και Ορυκτέλαια : Ήδη έχουν δημιουργηθεί και λειτουργούν συναφή Συστήματα σε πανελλαδικό επίπεδο, ενώ αντίστοιχες μονάδες ανακύκλωσής τους(μπορεί να είναι λαϊκής βάσης ή αυτοδιαχειριζόμενες) θα μπορούν να δημιουργηθούν από τις περιφέρειες και τους μεγάλους δήμους. Υπογραφή συμβάσεων των Δήμων και έλεγχος από τον κάθε Δήμο για τις  συμβάσεις που πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις της περιοχής τους με αυτές.

4.       Υπολείμματα στερεών αστικών αποβλήτων : όσα δεν υπάγονται στις πιο πάνω κατηγορίες  και βαίνουν διαρκώς μειούμενα, ενώ ταυτόχρονα μειώνεται και ο βαθμός επικινδυνότητάς τους, πάνε στον Χ.Υ.Τ.Υ. ( Χ.Υ.Τ.Υ. = Χώρος Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων,  μετά την ανακύκλωση-διαλογή στην πηγή  και όχι Χ.Υ.Τ.Α., όπου Α= Απορρίμματα σύμμεικτων σημερινών κάδων)

Δημιουργία νέων περιφερειακών-διαδημοτικών-δημοτικών Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) και αντίστοιχων Κέντρων Ανακύκλωσης - Επαναχρησιμοποίησης ( ΚΑΕ )

Υπάρχουν ακόμη και άλλες σημαντικές κατηγορίες υλικών : Αδρανή / Μπάζα / Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών, Κατεδαφίσεων [ ΑΕΚΚ], τα επικίνδυνα οικιακά, τα αχρησιμοποίητα ή ληγμένα φάρμακα, ο ρουχισμός και τα υποδήματα, τα έπιπλα ή άλλα ογκώδη προϊόντα, βιβλία, διακοσμητικά, φωτιστικά, τα ανταλλακτικά ηλεκτρικών συσκευών, τα ανταλλακτικά οχημάτων κ.λπ. 

Για αυτά δεν υπάρχουν αντίστοιχα ΣΕΔ και δεν έχουν δημιουργηθεί με ευθύνη της πολιτείας, ώστε να μπορούν να συνεργαστούν με αυτά οι ΟΤΑ και να πετύχουν περαιτέρω μείωση των προς διάθεση υλικών με παράλληλη περιβαλλοντική διαχείριση.

Για τη δημιουργία τους απαιτούνται αντίστοιχες νομοθετικές ρυθμίσεις από τη νέα Κυβέρνηση. Αλλά ένας μεγάλος δήμος ή μια περιφέρεια δεν θα πρέπει να περιμένει τη νομοθετική ρύθμιση για να τα δημιουργήσει.

Στόχος αποκεντρωμένες μονάδες του δήμου για 3 λόγους: 1) αυτοδυναμία 2) εγγύτητα μεταφορών 3) τοπικές θέσεις εργασίας

Το ΕΣΔ έτσι και αλλιώς δεν είναι ολοκληρωμένο, απαιτεί μακρινές μεταφορές και δύσκολη η διαφάνεια και ο έλεγχος για την τήρηση των συμβάσεων και των μέτρων.

Μέχρι όμως να ολοκληρωθούν οι αποκεντρωμένες μονάδες θα είναι απαραίτητη η διασύνδεση.

Λυματολάσπη, απόβλητα ελαιουργείων

Τα απόβλητα ελαιουργείων και τυροκομείων θα μπορούσαν και αυτά όπως και η λυματολάσπη, που προκύπτει από την επεξεργασία αστικών λυμάτων, καθώς επίσης και άλλα στερεά ή υγρά βιοτεχνικά / βιομηχανικά απόβλητα ( π.χ. κατσίγαρος, σφάγια ζώων, απόβλητα παρασκευής τροφίμων ) να αξιοποιηθούν μέσω αναερόβιας επεξεργασίας για παραγωγή βιοαερίου, καλύτερα σε επίπεδο  Περιφέρειας

 Γεωργικά απόβλητα

Απαιτείται η περιφέρεια να λάβει ειδική μέριμνα για τη διαχείριση  κάθε μίας από τις 3 βασικές κατηγορίες γεωργικών αποβλήτων, ήτοι : α) τα οργανικά υπολείμματα αγροτικών προїόντων, β) τα πλαστικά των θερμοκηπίων και γ) τη συσκευασία και τα υπολείμματα λιπασμάτων και γεωργικών φαρμάκων.

Είµαστε µάρτυρες µιας πραγµατικότητας που χαρακτηρίζεται:

•        Από ελάχιστα ποσοστά ανακύκλωσης (θεωρητικά 15%, στην πράξη πολύ λιγότερο).

•        Από ανεξέλεγκτη διάθεση σε παράνοµους χώρους αστικών και βιοµηχανικών αποβλήτων.

•        Από ηµι-ελεγχόµενη διάθεση στους περισσότερους Χώρους Υγειονοµικής (υποτίθεται) Ταφής Απορριµµάτων της χώρας, µε χαρακτηριστικότερη την τοξική βόµβα στη Φυλή.

•        Από ελάχιστες περιπτώσεις πιο οργανωµένης διάθεσης-διαχείρισης, που, ωστόσο, απέχει πολύ από την περιβαλλοντικά ασφαλή και κοινωνικά ορθολογική διαχείριση.

Να ανατρέψουµε τις κυοφορούµενες εξελίξεις για την κατασκευή φαραωνικών εργοστασίων «επεξεργασίας» και καύσης σκουπιδιών σε όλη την Ελλάδα, κατά παραγγελία της τρόικας και των µεγάλων εργολαβικών οµίλων

Να ανοίξουµε το δρόµο για ένα εντελώς διαφορετικό µοντέλο, που βασίζεται στην πρόληψη και στην ανακύκλωση, µέσα από την αποκέντρωση, τον κοινωνικό έλεγχο και το δηµόσιο σχεδιασµό. Ένα µοντέλο που εξασφαλίζει πολλαπλές ωφέλειες: τις περισσότερες θέσεις εργασίας, το χαµηλότερο κόστος για τους πολίτες, το µέγιστο όφελος για το περιβάλλον, την εξοικονόµηση ενέργειας και πρώτων υλών

Iv) Οι ραδιοσυχνότητες- τηλεσυχνότητες, η κινητή τηλεφωνία ή οι πληροφοριακοί λεωφόροι,είναι τα νέας μορφής «Κοινά»!

1. Σαν εισαγωγή: Όλα όσα ανήκουν από κοινού(τα λεγόμενα «Κοινά»), αντί να θεωρούνται από τους καθεστωτικούς θεσμούς και την κυρίαρχη πολιτική οικονομία ότι «ανήκουν σε όλους»(ή ακριβέστερα σε πολλούς), συγχέονται σκόπιμα με όσα «δεν ανήκουν σε κανένα». Υπάρχει σκοπιμότητα στο να ταυτίζουν τα συλλογικά αγαθά με αυτά που δεν ανήκουν σε κανένα, γιατί έτσι προκύπτει η αδιαφορία των πολλών για αυτά και μπορούν οι λίγοι «ενδιαφερόμενοι» να τα οικειοποιούνται.

Σε μια όμως κοινωνική οικονομία, την οποία η παρούσα κυβέρνηση υποτίθεται ότι προωθεί έχοντάς την στο πρόγραμμά της, δεν μπαίνει το ερώτημα καταρχήν αν στα πλαίσιά της λειτουργεί η «αγορά», αλλά πως συγκεκριμένα μπορούμε να αναπαράγουμε την «καλή ζωή»(ευζωία) για όλους.

2. Για την επικαιρότητα και για το κάλεσμα της κυβέρνησης προς τους καναλάρχες να πληρώσουν: Η αριστερή κυβέρνηση μπορεί να νομοθετήσει θετικά ως προς τα κοινά και δε μπορεί να θεωρεί τα νέας μορφής κοινά(π.χ. ραδιοσυχνότητες- τηλεσυχνότητες- κινητή τηλεφωνία- πληροφοριακοί λεωφόροι, είτε τοπικής είτε εθνικής εμβέλειας) σαν κρατική ιδιοκτησία και σαν πρωταρχικό της μέλημα τη λειτουργία της αγοράς. Δε μπορεί να νομοθετεί με βάση το ποιός π.χ. από τους καναλάρχες ή τους κατόχους ραδιοφωνικών σταθμών θα προσφέρει περισσότερα για να αγοράσει τις τηλεοπτικές ή ραδιοφωνικές συχνότητες που χρησιμοποιεί.

Προφανώς οι συγκεκριμένοι καναλάρχες δεν μπορούν να χρησιμοποιούν αυτά τα «κοινά»-που ανήκουν σε όλους και όχι σε κανέναν- και να τα κάνουν ότι θέλουν, χωρίς να δίνουν λογαριασμό σε κανένα για τη χρήση τους, όπως γινόταν μέχρι τώρα. Αλλά δε μπορεί να λέει ο ίδιος ο πρωθυπουργός στη βουλή «πληρώστε και πείτε ότι θέλετε»( http://tvxs.gr/news/ellada/tsipras-pros-kanalia-pliroste-kai-peite-oti-thelete-binteo). Δε μπορεί να θεωρεί ότι το μοναδικό ζήτημα που μπαίνει είναι οι οικονομικές τους υποχρεώσεις προς το κράτος και όχι οι υποχρεώσεις προς στο κοινό, προς όλους μας δηλαδή, που είμαστε στην ουσία και οι κάτοχοι των συχνοτήτων τους και έχουμε το δικαίωμα απολαβής των υπηρεσιών τους για το «κοινό καλό» και όχι για το καλό μιας ελίτ, όπως μέχρι τώρα.

3. Ο καπιταλισμός κατάφερνε πάντα να ιδιωτικοποιεί κάθε νέο αγαθό που δημιουργείται και ανήκει στα Κοινά. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι ο έλεγχος των δημόσιων συχνοτήτων του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης, που ξεκίνησε απο τις ΗΠΑ. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '20, η κυβέρνηση παραχωρούσε ραδιοφωνικές συχνότητες σε όποιον το ζητούσε. Στη συνέχεια μόνο σε επιχειρηματικούς κολοσσούς όπως η RCA και η General Electric, παρόλο που την ίδια στιγμή ομάδες εκπαιδευτικών, συνδικάτα, κόμματα, αλλά ακόμη και θρησκευτικές οργανώσεις κατέθεταν αντίστοιχες προτάσεις. Στο τέλος επικράτησε η «συμβιβαστική λύση», ότι δηλαδή οι ιδιώτες θα διαχειρίζονται τις ραδιοσυχνότητες, αλλά χωρίς ιδιοκτησιακά δικαιώματα. Το αντάλλαγμα θα ήταν να τις χρησιμοποιούν «για το δημόσιο συμφέρον», το οποίο όμως «δημόσιο συμφέρον» δεν καθορίσθηκε ποτέ νομικά, ούτε και ποιες υποχρεώσεις πηγάζουν από αυτό για τους νέους κατόχους των ραδιοφωνικών και στη συνέχεια των τηλεοπτικών συχνοτήτων.

Προς το τέλος του 20ού αιώνα, όταν επικράτησε ο νεοφιλελευθερισμός, η βιομηχανία του θεάματος θα αποκτήσει και την ιδιοκτησία των συχνοτήτων χωρίς πλέον καμία προϋπόθεση παροχής δημόσιων υπηρεσιών (από το 2000 μάλιστα αρκετά τηλεοπτικά δίκτυα στις ΗΠΑ δεν καλύπτουν ούτε τις προεδρικές ή τις ενδιάμεσες εκλογές, αφού θεώρησαν ότι δεν αποτελούν επικερδή δραστηριότητα για αυτά).

Σαν αντίδραση σε αυτή την εξέλιξη, στη Βενεζουέλα για παράδειγμα, η κυβέρνηση Τσάβες αποφάσισε το 2002 να μην ανανεώσει ορισμένες άδειες καναλιών και ραδιοσταθμών και να τις παραχωρήσει σε τοπικές κοινότητες, με αποτέλεσμα την άνθηση μέσων ενημέρωσης που ελέγχονταν από τις τοπικές κοινωνίες. Την περίοδο 2007-2009 αρκετές ακόμη αριστερές ή κεντροαριστερές κυβερνήσεις, από την Ουρουγουάη μέχρι την Αργεντινή και από τη Βραζιλία μέχρι τον Ισημερινό, προώθησαν νομοθεσίες που περιόριζαν τη συγκέντρωση συχνοτήτων στα χέρια λίγων επιχειρηματιών. Για τα δεδομένα μας ήταν βέβαια μια επιφανειακή και καθυστερημένη αντίδραση(στην Αργεντινήμάλιστα ο νόμος έμεινε στα χαρτιά), αλλά υπήρξε τουλάχιστον μια ανάσχεση στα σχέδια των οικονομικών ελίτ να χρησιμοποιούν τα ΜΜΕ για τα συμφέροντά τους, ενώ ταυτόχρονα αναδείχθηκαν τοπικές πρωτοβουλίες που αμφισβητούσαν τη νεοφιλελεύθερη ατζέντα των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης.

4. Δε θα μπορούσε λοιπόν σήμερα η κυβέρνηση της αριστεράς στη χώρα να ορίσει νομικά έτσι τα «κοινά», ώστε να επαναφέρει τις δημόσιες συχνότητες υπό τον έλεγχο των δικαιούχων τους, δηλαδή των πολιτών; Δε θα μπορούσε να καθορίσει έτσι τα «κοινά αγαθά», ώστε να μη ταυτίζονται με τα κρατικά ή τα δημόσια; Καλύτερα ακόμα, να ταυτίσει την έννοια του «δημόσιου συμφέροντος» με αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή με την έννοια του συμφέροντος του δήμου και της κοινότητας; Αν η κοινωνική οικονομία βρίσκεται μεταξύ της ιδιωτικής και της κρατικής οικονομίας, χωρίς να ταυτίζεται με καμία από τις δύο, αν το «κοινό συμφέρον» βρίσκεται επίσης μεταξύ του ιδιωτικού και του κρατικού συμφέροντος, χωρίς να συγχέεται με κανένα από τα δύο, τότε αυτό που πρέπει να γίνει είναι το μέχρι τώρα αποκαλούμενο «δημόσιο» συμφέρον να ταυτισθεί με το συμφέρον του «κοινού». Και όχι με το κρατικό, το οποίο πολλές φορές μετατρέπεται σε ταξικό ή μιας μικρής ελίτ, ανάλογα του ποιός έχει την εξουσία στο κράτος.

Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει-σαν κυβέρνηση της αριστεράς που υποτίθεται ότι ανέλαβε την εξουσία(;), για να προωθήσει τα συμφέροντα των «από κάτω»-να νομοθετήσει με βάση την αγορά, όπως είπαμε και πιο πάνω. Γιατί αν γίνει αυτό, τότε πως θα ανταγωνισθεί τους κεφαλαιούχους καναλάρχες, ιδιοκτήτες ραδιοσταθμών, εταιρείες κινητής τηλεφωνίας ή εταιρείες ιντερνετ και εκμετάλλευσης πληροφοριακών λεωφόρων, ένα αυτοδιαχειριζόμενο συνεργατικό ή συνεταιριστικό εγχείρημα κοινωνικής οικονομίας στο χώρο των ΜΜΕ; Πως μπορεί να κάνει πράξη την παραγωγή πολιτιστικών, πληροφοριακών ή γνωστικών αγαθών, σαν κοινωνικών και όχι αγοραίων που έχουν στόχο το ιδιωτικό κέρδος;

Οικονομία των «κοινών» σημαίνει: οικονομία στη υπηρεσία της καλής ζωής, των κοινωνικών αναγκών και της ισότητας των δικαιωμάτων, σε ισορροπία με τη φύση. Αυτή η οικονομία αντιμετωπίζει το ζήτημα της ιδιοκτησίας με τη μορφή του δικαιώματος χρήσης. Κατοχή δικαιώματος χρήσης αγαθών για επάρκεια, αντί της υπερκατανάλωσης και της ιδιοκτησίας αυτών(από ανθρώπους π.χ. που ούτε καν τα χρειάζονται). Το δε δικαίωμα χρήσης(χωρίς να αποκλείεται και η ατομική χρήση) εκφράζεται κυρίως με τη συλλογική χρήση των συλλογικών αγαθών.

Κάτω από αυτή την προοπτική θα πρέπει να κάνει διαχείριση των συχνοτήτων η κυβέρνηση.  Η νέα ΕΡΤ π.χ. θα έπρεπε να περάσει σε έναν φορέα που θα λειτουργούσε σαν Κοινωνική Επιχείρηση με βάση τους εργαζομένους της στα τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά προγράμματα, είτε εθνικής είτε τοπικής εμβέλειας. Στην εποπτεία και τη λειτουργία της να συμμετέχουν η Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, επιστημονικοί φορείς, κοινωνικά εγχειρήματα με ιδιαίτερη έμφαση στο χώρο του Πολιτισμού και των εργαζομένων στην ενημέρωση, αλλά και στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και γενικά η τοπική κοινωνία των πολιτών. Η ανεξαρτησία της θα διασφαλιζόταν από ευρεία αντιπροσωπευτική συνέλευση των παραπάνω, καθώς και των θεσμικων φορέων, όπως της Ένωσης Περιφερειών, της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής. Η συνέλευση θα αποφάσιζε για τη χάραξη της στρατηγικής, θα επέλεγε την εκάστοτε διοίκηση με υποχρεωτική αυξημένη πλειοψηφία, θα εξέταζε τις πολιτικές προϋποθέσεις της δημόσιας πληροφόρησης με όρους ελευθερίας στην προβολή γεγονότων, άποψης και γενικότερου πολιτικού σχεδιασμού.

Και οι άλλες άδειες χρήσης των οποιονδήποτε συχνοτήτων θα χρειασθεί να αντιμετωπισθούν με τον ίδιο τρόπο. Δε μπορεί να αντιμετωπισθούν απλώς σαν  ευκαιρία για τον δημόσιο κορβανά και να πουληθούν στους ενδιαφερόμενους κεφαλαιούχους ή στις εταιρείες τους, απλά με όρους της αγοράς. Επειδή οι υπηρεσίες τους μας αφορούν όλους και όχι μόνο τους αγοραστές-χρήστες αυτών των υπηρεσιών-οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας για παράδειγμα, επιδρούν το ίδιο στην υγεία των χρηστών και των μη χρηστών κινητών τηλεφώνων-θα πρέπει να μπουν υπό την εποπτεία και των έλεγχο των πολιτών και των κοινωνικών θεσμών τους. Και βέβαια αυτό επιτυγχάνεται καλύτερα αν οι χρήστες των συχνοτήτων είναι τηλεοπτικοί, ραδιοφωνικοί, επικοινωνιακοί ή ιντερνετικοί συνεταιρισμοί και συνεργατικά εγχειρήματα και όχι τα «διαπλεκόμενα Μίντια» . Προς αυτή την κατεύθυνση θα χρειασθεί να νομοθετήσει και να υλοποιήσει στη συνέχεια η σημερινή Κυβέρνηση. 

Για την Ελλάδα, όπου το αδιέξοδο του καπιταλιστικού τρόπου οργάνωσης της καθημερινής ζωής είναι ολοφάνερο, δε μπορεί μια κυβέρνηση της αριστεράς να επιδιώκει επιστροφή στην προ κρίσης φαινομενική «ευημερία» των ανθρώπων και των αριθμών. Δε μπορεί να επιδιώξει το ίδιο είδος και ρυθμούς «ανάπτυξης», ούτε τη μεγέθυνση του ΑΕΠ, ώστε να πληρώσει έστω και το «κουρεμένο» ή  μη ειδεχθές χρέος. Αυτό θα απαιτήσει τέτοια εκμετάλλευση της εργασίας και των πόρων που έχει η χώρα, που δε θα μπορούμε να μιλάμε πια για επιβίωση-πολύ περισσότερο για ευζωία- του πληθυσμού. Σε αυτό το επίπεδο θα πρέπει να επιδιώξει καταρχήν τη σεισάχθεια με αποανάπτυξη(βλέπε την αντίστοιχη ανάρτησή μας στο:

http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36)

και να συγκρουσθεί με τους πιστωτές.

Στη συνέχεια η αποεμπορευματοποίηση-αποκαπιταλιστικοποίηση των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων θα παίξουν μεγάλο ρόλο και στη μη δημιουργία ελλειμμάτων και άρα και χρεών, πράγμα που σημαίνει απεξάρτηση της χώρας από τους πιστωτές.

Τα συλλογικά και κοινωνικά αγαθά, δηλαδή τα λεγόμενα «κοινά», είναι αυτά στα οποία θα χρειασθεί να στηριχθούμε. Οι κοινά μοιρασμένοι, συλλογικά χρησιμοποιούμενοι χώροι και εξοπλισμοί, για παράδειγμα. Εδώ ανήκουν: πάρκα, παιδικές χαρές, βιβλιοθήκες, δημοτικές πισίνες και λουτρά, ζωολογικοί κήποι, μουσεία ή θέατρα. Είναι δημόσιοι  χώροι και δομές, που κατά κανόνα χρηματοδοτούνται από τα «δημόσια χέρια». Η χρήση, η διαχείριση και η συντήρησή τους αποτελεί σημαντική συνεισφορά στην αποεμπορευματοποίηση. Προσφέρουν πρόσβαση στην ευζωία, ανεξάρτητα από την αγοραστική δύναμη του καθένα. Όπου λοιπόν πρωτοβουλίες πολιτών ή μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και συνεργατικές ομάδες, αναλαμβάνουν τη λειτουργία αυτών των κοινών χώρων και εξοπλισμών, θα πρέπει να υποστηριχθούν παραδειγματικά από την τοπική πολιτική στην Αυτοδιοίκηση. 

Δίπλα από τα συλλογικά κοινά αγαθά, η πολιτική αυτή θα έπρεπε επίσης να στηρίζει τη «συμμετοχική ή συνεταιριστική ή κοινωνική ή συνεργατική οικονομία», την οικονομία του «μοιράσματος και των ανταλλαγών», και όσον αφορά στα διάφορα προϊόντα ή υπηρεσίες και στις γνώσεις. Συχνά σε αυτού του είδους τα οικονομικά εγχειρήματα μπαίνουν συλλογικοί στόχοι –όχι μόνο για τα μέλη-και συνδέονται με μοντέλα και τεχνολογίες επικοινωνίας που διαμορφώνονται συλλογικά από κοινότητες γνώσης και δράσης.

Τον τελευταίο καιρό-σε συνθήκες της μακρόχρονης σημερινής κρίσης-δημιουργούνται νέες δομές για «κοινή χρήση και όχι ατομική κτήση», όπως χώροι αυτοπαραγωγής και αυτοκαθοριζόμενης εργασίας, κοινής χρήσης εργαστήρια, χώροι και δομές για δανεισμό και κοινή χρήση εργαλείων και μέσων παραγωγής, συλλογικά καλλιεργούμενοι αγροί(όχι μόνο σε αγροτικές περιοχές, αλλά και σε αστικές ή περιαστικές), δημοτικοί λαχανόκηποι, κ.λπ. Οι φορείς αυτών των δομών είναι είτε συλλογικότητες, είτε δημοτικές υπηρεσίες, είτε ιδρύματα, είτε τέλος πρωτοβουλίες ατόμων που θέλουν να προσφέρουν στα κοινά. Όλοι αυτοί οι φορείς δημιουργούν νέες μορφές δημόσιων(κοινών) υποδομών, στις οποίες παράγονται αξίες χρήσης εκτός της αγοράς-μη εμπορευματικές. Πρέπει να στηριχθούν σταθερά από την τοπική πολιτική με διάθεση αντίστοιχων χώρων και εκτάσεων, καθώς και με διευκολύνσεις και άρση των νομικών ή άλλων εμποδίων.

Η προσπάθεια των ανθρώπων για όσο γίνεται μεγαλύτερη αυτάρκεια με αυτοπαραγωγή και αυτοφροντίδα, είναι πολύ σημαντικός πυλώνας αυτής της πολιτικής. Περισσότερος αυτοδιαχειριζόμενος χρόνος βοηθά στο να δημιουργήσει κανείς συνθήκες για να «φτιάχνει μόνος του»( do it yourself). Παράλληλα με τον χρόνο είναι απαραίτητες και οι δεξιότητες για την αυτοπαραγωγή. Στον κόσμο που μεγαλώσαμε, οι περισσότεροι ή δεν απόκτησαν ποτέ κάποιες απαραίτητες τέτοιες δεξιότητες ή τις έχασαν στη συνέχεια λόγω της συνεχούς εξειδίκευσής τους σε κάποιες άλλες, απαραίτητες για το υπάρχον σύστημα παραγωγής. Σε πολλούς λείπει η ικανότητα π.χ. να φυτέψουν κάτι για τροφή ή να μαγειρέψουν το φαγητό τους. Για αυτό χρειάζονται και χώρους-«σχολεία», όπου θα μαθαίνουν, θα μετεκπαιδεύονται και θα αυτοεξελίσσονται για να ιδιοκατασκευάζουν, να επιδιορθώνουν, να αυτοοργανώνονται και να δρουν δημιουργικά.

Σε συλλογικό επίπεδο απαιτείται μια νέα πολιτική για τον χρόνο που θα έβαζε σα στόχο τη διευκόλυνση για εξασφάλιση επάρκειας στον προσωπικό χρόνο. Για αυτό απαιτούνται συμφωνίες μεταξύ εργοδοτών και οργανώσεων των εργαζομένων.  Συμφωνίες για μείωση ωραρίου-με ίδιο ή βιώσιμο μισθό-για μερικής απασχόλησης εργασία, για λογαριασμό συνολικού-κατά τη διάρκεια της ζωής- εργασιακού χρόνου, για εκπαιδευτικές άδειες κ.λπ. θα είναι μερικοί από τους τρόπους που θα εξασφαλίζουν την επάρκεια σε προσωπικό χρόνο. Μια πολιτική στήριξης των δικαιωμάτων των εργαζομένων από τη μεριά της διακυβέρνησης θα μπορούσε να ενδυναμώσει και τη στροφή των ίδιων των εργαζομένων στην επιδίωξη μεγαλύτερου προσωπικά αυτοδιαχειριζόμενου  χρόνου.    

Είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί η κουλτούρα της επισκευής-επιδιόρθωσης των χρηστικών αντικειμένων. Με «κατσαβίδι, σφυρί και τσάπα», μπορούμε να βελτιώσουμε την ποιότητα στη ζωή μας. Κάποια μέτρα που μπορεί να στηρίξουν μια τέτοια κουλτούρα-ενάντια στη κουλτούρα της μιας χρήσης- είναι σαν τα ακόλουθα: 

•             οικολογική μεταρρύθμιση της φορολογίας, ώστε να κάνει πολύ ακριβή τη κατάχρηση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων και ευνοϊκή την εργασία με μείωση του έμμεσου κόστους της. Γιατί έτσι μόνο μπορεί να αντεπεξέλθει η επισκευή προϊόντων που είναι  έντασης εργασίας, έναντι της παραγωγής νέων προϊόντων που είναι έντασης χρήσης υλικών και ενέργειας.

•             Στήριξη δομών, πρωτοβουλιών και επιχειρήσεων που επισκευάζουν αντικείμενα και προϊόντα, προσφέρουν γνώσεις, μέσα και εργαλεία ή ανταλλακτικά  για επιδιορθώσεις, καθώς και την οργάνωση της διάθεσης μεταχειρισμένων ή επισκευασμένων(με χάρισμα ή ευνοϊκή τιμή)

•             Οι δήμοι και οι κοινότητες –γενικά η Τοπική Αυτοδιοίκηση-μπορεί να βοηθήσει πολύ προς αυτή την κατεύθυνση με το να προσφέρουν κοινόχρηστους χώρους και υπηρεσίες στις αντίστοιχες πρωτοβουλίες πολιτών(π.χ. κέντρο επισκευασίας-επαναχρησιμοποίησης ενδυμασίας ή υπόδησης, «καφέ επιδιόρθωσης ποδηλάτων ή κομπιούτερ», λαϊκή αγορά μεταχειρισμένων κ.λπ).

•             Φορολογική ρύθμιση ευνοϊκή για την επαναχρησιμοποίηση μεταχειρισμένων ανταλλακτικών και τμημάτων των χρηστικών αντικειμένων

•             Εκπαίδευση των νέων στις χειρονακτικές δεξιότητες και τεχνικές επιδιόρθωσης στα σχολεία

•             Εργαστήρια και χώροι ανάλογης πρακτικής και εξέλιξης από τους δήμους(π.χ. εργαστήρια αυτοπαραγωγής και αυτοεργασίας)

•             Οργάνωση της αποκομιδής ογκωδών απόβλητων αντικειμένων από τους δήμους με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι δυνατή η επαναχρησιμοποίηση στοιχείων τους από άτομα ή συλλογικότητες, είτε με χάρισμα είτε με δημοπρασίες.

•             Οργάνωση χώρων κομποστοποίησης των οργανικών αποβλήτων από τους δήμους για παραγωγή οργανικών λιπασμάτων. Στήριξη συνεταιρισμών ή συνεργατικών που μπορεί να αναλάβουν το ίδιο για τις περιοχές τους.

Παρακάτω περιγράφουμε παραδειγματικά τις δυνατότητες της Τ. Α.  σε επίπεδο περιφέρειας σε κάποιους σημαντικούς τομείς.

α )Ο αγροδιατροφικός τομέας:

•         Βάση ο «πολυλειτουργικός» αγρότης με κοινοτίστικη αντίληψη για αναζωογόνηση της υπαίθρου και όχι για τις επιδοτήσεις, με ολοκληρωμένα αγροκτήματα - πολλά διαφορετικά είδη, ζωϊκών και φυτικών- με βελτιωμένο έδαφος και περιβάλλον, με ντόπια βιοποικιλότητα, με μεταποίηση-διάθεση προϊόντων.

•          Μετατροπή της περιφέρειας σε ζώνη οικο-καλλιέργειας, ελεύθερης από μεταλλαγμένα(και στην παραγωγή και στη διακίνηση), με πέρασμα από το χημικό τρόπο παραγωγής σε βιολογικό, βιοδυναμικό, φυσικό ή αεικαλλιέργειας (permacalture). Τα με τέτοιο τρόπο παραγόμενα προϊόντα θα έχουν συγκριτικά πλεονεκτήματα και για τις ανταλλαγές με άλλες περιφέρειες. Ανάπτυξη της επωνυμίας των τοπικών προϊόντων. Αναδιάρθρωση των καλλιεργειών με τρόπο που να ικανοποιούν τις ανάγκες διατροφής του τοπικού πληθυσμού και δεν απαιτούν μεγάλες εισροές σε ενέργεια και νερό.

•        Μεταποίηση των γεωργικών σε προϊόντα διατροφής και ένδυσης(π.χ. ανασύσταση υφαντουργείων, βιομηχανιών ζάχαρης). Σημαντική προσφορά στη μεταποίηση μπορεί να προσφέρει ξανά η καλλιέργεια της βιομηχανικής κάναβης(Sativa, που απαγορεύτηκε στην Ελλάδα το 1920), αλλά και της φαρμακευτικής.

•        Αναβλάστηση δασών, σταμάτημα ερημοποίησης, αποκατατάσταση άγριας φύσης, ποταμών λιμνών παραλιών, αναζωογόνηση εδαφών αποκαθιστώντας την οργανική ύλη και τον εδαφολογικό άνθρακα, ώστε να απορροφήσουμε τα επόμενα χρόνια τη περίσσια του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας(αιτία για τη κλιματική αλλαγή-καταστροφή που έρχεται αν δεν το κάνουμε).

•         Διάθεση δημόσιας και δημοτικής γης σε νέους αγρότες και ομάδες ανέργων για μετεγκατάσταση. Καταλήψεις κρατικής και εκκλησιαστικής γης από κινήματα ανέργων-σε περίπτωση που δεν τους διατίθεται- για προσπάθεια αυτοαξιοποίησης της παραγωγικής τους δυνατότητας-εγκατάσταση σε παρατημένα χωριά. Συλλογικές μετεγκαταστάσεις σημερινών ανέργων νέων των μεγάλων πόλεων στην περιφέρεια, σε χώρους αυτοπαραγωγής και αυτοδιαχείρισης.

•        Καλλιέργεια αστικής και περιαστικής δημοτικής γης –δημοτικοί λαχανόκηποι από κινήματα γειτονιάς, από συνταξιούχους ή «καλλιεργητές του σαβατοκύριακου» και του «ελεύθερου χρόνου».

Ειδικότερα για τον πρωτογενή τομέα :

*   Κέντρο Υποστήριξης της Βιολογικής, Φυσικής και Παραδοσιακής παραγωγής

*        Ειδικότητα Βιολογικής Γεωργίας στη Γεωπονική Σχολή του τυχόν τοπικού Πανεπιστημίου.

*        Στα ΕΠΑΛ αντίστοιχες ειδικότητες Οικο-γεωργίας

*         Συνεταιρισμοί (ιδιαίτερα γυναικείοι)και δίκτυα μεταποίησης, εμπορίας και προώθησης τοπικών προϊόντων καθώς και δίκτυα ανταλλαγών προϊόντων, υπηρεσιών, εργασιών και εξοπλισμού

β)Δεύτερος σημαντικός τομέας ο ενεργειακός:

•        Ένα αποκεντρωμένο, βασισμένο στα μικρής κλίμακας ενεργειακά συστήματα, κοινωνικά-κοινοτικά ελεγχόμενο μοντέλο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές πρέπει να είναι το επιδιωκόμενο μοντέλο. Ο ρόλος του κράτους θα ανάγεται στον συντονισμό των περιφερειακών, δημοτικών και των συνεταιριστικών μορφών παραγωγής και διαχείρισης της ενέργειας, στον εκσυγχρονισμό του δίκτυου μεταφοράς, διανομής και εξαγωγής ενέργειας και στην επίβλεψη της απο-εμπορευματικοποίησης της ενέργειας.

•        Ο ΑΔΜΗΕ να δεσμευτεί για σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων( να μη θεωρεί και να μην επιδοτεί το φυσικό αέριο σαν «πράσινη ενέργεια»), ώστε να είναι συνεπής σε σχέση με την κλιματική αλλαγή και τη προστασία του περιβάλλοντος,  να δεσμευτεί για την ανάπτυξη και την προώθηση της ηλιακής, αιολικής, και ίσως γεωθερμικής ενέργειας, τη στήριξη της ενεργειακής διαφοροποίησης και της εξοικονόμισης ενέργειας, την επίτευξη ενεργειακής αυτάρκειας.

•        Κοινωνικοποίηση-δημοτικοποίηση της παραγωγής και διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας.

•        Εγκατάσταση φ/β συστημάτων στις στέγες και ταράτσες των σπιτιών, στις στέγες των αγροτικών υπόστεγων και αποθηκών, σε μη παραγωγική γη. Εγκατάσταση μικρών ανεμογεννητριών σε ευνοϊκά σημεία μη παραγωγικής γης. Δημιουργία μη κερδοσκοπικών εταιρειών, εταιρειών λαϊκής βάσης, συνεταιρισμών κοινωνικής οικονομίας  για την παραγωγή ενέργειας από μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ και διάθεσή της στα τοπικά δημοτικά δίκτυα.

•        Οι ΟΤΑ είναι η πλέον κατάλληλη σημερινή δομή για τον ενεργειακό σχεδιασμό στην περιοχής τους. Μπορούν καταρχήν να οργανώσουν καμπάνιες μείωσης της ζήτησης και εξοικονόμισης ενέργειας.

•        Επιδίωξη των ΟΤΑ της περιφέρειας της ενεργειακής αυτοδυναμίας μέσω ενεργειακού εφοδιασμού από δημοτικές-διαδημοτικές επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς που παράγουν ηλεκ. ενέργεια από ΑΠΕ.

•        Διεκδίκηση από τη κεντρική κυβέρνηση –αντί της μέχρι τώρα ιδιωτικοποίησης-των τοπικών δικτύων ΜΤ-ΧΤ (που έχουν κατασκευασθεί από τη ΔΕΗ σε δημοτική γη και δρόμους χωρίς καμια αποζημίωση) και διαχείριση της διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας στους τελικούς καταναλωτές της περιοχή τους.

•        Αγορά από τον διαχειριστή του Δικτύου Υψηλής Τάσης( ΥΤ) το ποσοστό της ενέργειας που ακόμα δεν παράγουν οι ΟΤΑ της βιοπεριφέρειας. Διαχείριση του μέρους του δικτύου Υ/Τ που βρίσκεται στην επικράτεια της βιοπεριφέρειας, από την ίδια σαν Αυτοδιοίκηση.

γ)Ο Τομέας της υδροδότησης-άρδευσης, σαν διαχείριση των αποθεμάτων νερού, που ανήκουν στα «κοινά»:

Οι πηγές και τα αποθέματα πόσιμου νερού λιγοστεύουν, λόγω κοινωνικών και οικολογικών εξελίξεων: από την αλόγιστη χρήση, τη αύξηση της ζήτησης στις πόλεις, τη συγκεντροποίηση των πληθυσμών σε μερικές βιομηχανικές περιοχές, τη μόλυνση των επιφανειακών-υπόγειων υδάτων και την μείωση της ποιότητάς του, τη ξηρασία σε κάποιες περιοχές που εντείνεται λόγω κλιματικών αλλαγών, την θερμοκηπιακή θέρμανση και άρα τη μείωση των χιονιών, κ.λπ.

Προς το παρόν, είτε πρόκειται για διαχείριση από κρατικές εταιρείες νερού, είτε από κεντρικές-περιφερειακές μεγάλες εταιρείες που διαχειρίζονται δίκτυα πόλεων ή το εμφιαλώνουν εφοδιάζοντας τις αγορές νερού, το φυσικό και συλλογικό αυτό αγαθό έχει στην ουσία ιδιωτικοποιηθεί και εξασφαλίζεται μέσω της αγοράς.

Στη χώρα μας η σημερινή κυβέρνηση-η προηγούμενη σύμφωνα και με τις επιταγές της τρόικας προωθούσε την ιδιωτικοποίηση- λέει ότι είναι ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις. Για να αποδείξει ότι αυτά που λέει τα εννοεί κιόλας, θα χρειασθεί να υλοποιήσει την κατεύθυνση κοινωνικοποίησης του νερού, προκρίνοντας ακριβώς συλλογικές δομές διαχείρισης των αποθεμάτων σε κάθε περιοχή:

•        Σαν πρώτο βήμα να συσταθούν οργανισμοί ή συνεταιρισμοί διαχείρισης νερού και αποχέτευσης -όπου δεν υπάρχουν- γιατί σε μερικές κοινότητες υπάρχουν από παλιά οι Οργανισμοί Εγγείων Βελτιώσεων(ΟΕΒ), που ήταν κοινοτικές τέτοιες μορφές ύδρευσης και άρδευσης.

•        Μπορούν να δημιουργηθούν ενώσεις των κοινοτικών συστημάτων νερού στα πλαίσια ενός δήμου και στη συνέχεια μιας περιφέρειας ή να υπάρχει συμμετοχή των κοινοτικών συστημάτων στη λήψη των αποφάσεων διαχείρισης, αν δημιουργηθεί νέα δημοτική επιχείρηση ή αλλάξει το καθεστώς σε τυχόν προϋπάρχουσα τέτοια. Μια τέτοια δομή θα εξασφαλίζει τη μη μετατροπή των κατοίκων ενός δήμου-που περιλαμβάνει πόλη και γύρω χωριά-σε ανώνυμους χρήστες και καταναλωτές υπηρεσιών μιας εταιρείας έστω και δημοτικής, αλλά σε συνδιαμορφωτές της διαχείρισης των τοπικών αποθεμάτων νερού. Το πρώτο τους μέλημα είναι η αντικατάσταση των «τρύπιων» δικτύων με τις πολλές απώλειες.

•        Όσον αφορά ιδιαίτερα στην άρδευση των καλλιεργειών: καμπάνια από τους ΟΤΑ προς τους αγρότες για μη ενεργοβόρα και υδροβόρα συστήματα ποτίσματος, τοπικοί κανονισμοί άρδευσης από τις τις ομάδες ή τους συνεταιρισμούς αγροτών που αρδεύουν από το ίδιο απόθεμα νερού και ανταποδοτικά τέλη στον αντίστοιχο οργανισμό ή υπηρεσία διαχείρισης της κοινότητας ή του δήμου.

δ)Άμεση Δημοκρατία

Η χωρική κοινότητα και η πόλη δεν είναι μόνο ο λειτουργικός τόπος της καθημερινής ζωής και διαμονής. Είναι ταυτόχρονα και ένα πολιτικό σώμα πολιτών που αποφασίζει για τα μικρά και τα μεγάλα προβλήματα που τους απασχολούν. Εδώ έχει λοιπόν εφαρμογή αυτό που πρέπει να εκφράζει με την κυριολεκτική σημασία της η λέξη πολιτική(και όχι με την τρέχουσα έννοια της διαχείρισης των πραγμάτων του κράτους-πολιτείας). Εδώ η γενική έννοια της κοινωνίας μπορεί να πάρει μια πιο συγκεκριμένη μορφή. Αυτή της τοπικής κοινωνίας, της κοινωνίας των πολιτών με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου. Των ενεργών και συμμετεχόντων σε συνελεύσεις πολιτών, που προσπαθούν να δημιουργήσουν μια δημόσια σφαίρα στην οποία να υπάρχει μια ορθολογική , δημιουργική και ηθική αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Να δημιουργήσουν ένα δήμο των πολιτών και όχι του δημοτικού συμβουλίου, των συνοικιακών και δημοτικών συνελεύσεων και όχι της δημαρχίας και αντιδημαρχίας, τη ομοσπονδιακής ένωσης των δήμων σε περιφέρεια και όχι του πάλε ποτέ νομάρχη ή του σημερινού αντιπεριφεριάρχη και περιφερειάρχη. Θα στηριχθεί βασικά σε γενικές συνελεύσεις, θεματικές συνελεύσεις και φόρα, συμβούλια όπως πολιτισμού, υγείας, πρόνοιας και κοινωνικής προστασίας, προστασίας περιβάλλοντος και εναλλακτικών μορφών ενέργειας, ενάντια στις διακρίσεις, νεολαίας κ.λ.π. Στην έννοια του συλλογικού πολίτη και του ανακλητού εκπροσώπου.

Χρειάζεται να πεισθούν και οι απλοί -και όχι μόνο οι ενεργοί- πολίτες ότι κάτι τέτοιο είναι στα μέτρα τους, ανεξάρτητα από ποιόν κοινωνικό ή πολιτικό χώρο επηρεάζονται. Το κλειδί για αυτό θα είναι ο συμμετοχικός προϋπολογισμός και προγραμματισμός, ο οποίος θα διαμορφώνεται με βάση τις προτεραιότητες που θέτουν οι συνελεύσεις των κοινοτικών διαμερισμάτων και των γειτονιών των πόλεων, τη δικαιοσύνη, τους τοπικούς πόρους και το μικρότερο οικολογικό αποτύπωμα. Αυτές οι συνελεύσεις επιλέγουν εκπροσώπους(ανάλογα με τον αριθμό των συμμετεχόντων)για τον προϋπολογισμό και με βάση τις προτάσεις των συνελεύσεων και τις προτάσεις, μελέτες και πόρους της δημαρχίας, αποφασίζουν σε συνέλευσή τους για το τι θα υλοποιηθεί τελικά στην επόμενη περίοδο(π.χ ενός έτους). Η ίδια διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί και για αποφάσεις που αφορούν στα έσοδα, έξοδα και επενδύσεις του κάθε δήμου, δηλαδή τον προγραμματισμό του. Έτσι σιγά-σιγά θα πείθονται όλο και περισσότεροι να συμμετέχουν, γιατί θα το βλέπουν πρακτικά ότι από αντικείμενο διαχείρισης της πολιτικής, που ήταν μέχρι τώρα, θα μετατραπούν σε υποκείμενα διαμόρφωσης των συνθηκών ζωής τους και άρα θα αξίζει τον κόπο να συμμετάσχουν

1.       Στο οικονομικό επίπεδο: διαδικασία διαμόρφωσης και απόφασης για ένα πρόγραμμα διαβαθμισμένης προτεραιότητας στην ικανοποίηση των αποδεκτών από όλους βιοτικών αναγκών με βάση τους πόρους και τις δυνατότητες της κοινότητας.

2.       Διαβαθμισμένη απομείωση των υπαρχουσών στο πρώτο στάδιο καταναλωτικών αναγκών, ώστε αυτές να καταλήξουν σε αποδεχόμενες από όλους πραγματικές ανάγκες που εξασφαλίζουν την ευζωία-και όχι την κακώς εννοούμενη «ευμαρεια»- της κοινότητας.

3.       Διαδικασία επιδίωξης ριζοσπαστικών –πνευματικών κυρίως- επιθυμιών, οι οποίες θα ενεργοποιούν απελευθερωτικές δυνάμεις της δημιουργικότητας των μελών σε όλα τα πεδία.

4.       Αμφισβήτηση της «έξω» από την κοινότητα οικονομικής-πολιτικής καπιταλιστικής εξουσίας,της αγοράς και της αναγκαιότητας του κεντρικού κράτους, αλλά και παραδοχή ότι δεν υπάρχει το ιδεώδες της αρμονικής-χωρίς αντιθέσεις-κοινότητας «μέσα».

5.       Είναι αναγκαίο ένα δυναμικό ήθος ελευθερίας, αλλά όχι οπωσδήποτε της ατομικής-προέχει η από κοινού ελευθερία και ο ενάρετος αγώνας για επιτευξή της σε μεγαλύτερο βαθμό κάθε φορά.

6.       Οι κοινοτίστικες σχέσεις: αναστοχαστικές με την έννοια ότι κανένας δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια και η εξέλιξη και των κοινωνικών σχέσεων είναι ενδεχομενική και δεν υπακούει σε αναγκαιότητες, ηθικά διαμορφωμένες σχέσεις με κοινά αποδεκτά κριτήρια, με περιορισμένη αντιπαράθεση, μετριοπαθή διεκδίκηση, με αμοιβαίο σεβασμό και γενναιοδωρία, με διαπραγμάτευση κυρίως, ώστε να είναι δυνατόν να επιτυγχάνεται η διατήρηση πολλαπλών αλληλοεξαρτώμενων διαφορών(«ένας κόσμος από πολλούς μικρούς συνδεδεμένους –και όχι παράλληλους-κόσμους»). Η διαπραγμάτευση πάντα και παντού θα οδηγεί στην ανταπόκριση της κοινότητας σε δίκαια νέα αιτήματα των μελών, στη δημιουργία πιο ελεύθερων και ισότιμων σχέσεων, στη μη αποδοχή του οριστικού και του τέλειου, αλλά και στην επιδίωξη της αρμονίας των διαφορών.

7.       Συγκρουόμενες διαφορές: οι διαφορές που δεν είναι δυνατόν να αλληλοσυμπληρώνονται, θα χρειασθεί να ελεγχθούν με τέτοιο τρόπο από την κοινότητα-μέσω της συνέλευσής της-ώστε να υπάρχει περίπου ισοβαρής αντιμετώπιση και αποδοχή τους ώσπου να μετατραπούν από συγρουσιακές σε αλληλοσυμπληρούμενες. Μέχρι να γίνει αυτό να θεωρούνται «ισοδύναμες συνιστώσες», οι οποίες να εκφράζονται στην «συνισταμένη» εξουσία της κοινότητας

8.       Οι σχέσεις εξουσίας: θα είναι εγγενείς και όχι καθορισμένες απο «έξω»-ετερογενείς. Να εξασφαλίζουν τον πολιτικό ανταγωνισμό μεταξύ των διαφορετικών απόψεων πριν από τις σημαντικές αποφάσεις για τους κοινούς στόχους της ελευθερίας, της ισότητας, του μικρότερου οικολογικού-κοινωνικού αποτυπώματος και της ισορροπίας με τη φύση και τις άλλες κοινότητες. Η πολιτική διαπάλη που αφορά σε ανταγωνιστικά πολιτικά σχέδια τα οποία δε μπορούν να υλοποιούνται ταυτόχρονα, θα χρειασθεί να οδηγηθεί σε επιλογή με πλειοψηφικό τρόπο. Αλλά τα μειοψηφούντα σχέδια να έχουν πάντα τη δυνατότητα να εκφράζονται και να συνεχίζουν να προβάλλονται, έως ότου είτε θα κατορθώσουν να γίνουν πλειοφηφικά, είτε θα αναθεωρηθούν από τα μέλη που είναι οι φορείς τους.

9.       Ευέλικτη  ανταπόκριση των επιμέρους θεσμοθετημένων δομών της κοινότητας σε νέα αιτήματα για αλλαγές, σε διαφωνίες, σε αντιπαράθεση κ.λπ., με στόχο τη νέα δημιουργία νέας ποιότητας στις δομές της.

10.   Φιλελευθερισμός: από τη φύση του ο άνθρωπος είναι εγωϊστης(«εγωιστικό γονίδιο»). Κοινοτισμός: από τη φύση του επίσης ο άνθρωπος μπορεί να συνεργάζεται, να συναποφασίζει, να δρα συλλογικά(«μάνα φύση, μάνα ομάδα»)  

Ο παγκόσμιος καπιταλισμός με την νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίησή του έχει πέσει στην παγίδα που ο ίδιος έχει στήσει στον εαυτό του: υποσχόταν και υπόσχεται ακόμη το αέναο μεγάλωμα της πίττας της κατανάλωσης, από το οποίο μεγάλωμα της πίττας, θα επωφελούνταν όλοι και όχι μόνο μια ελιτ (βλέπε κείμενό μας: http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/24).

Σήμερα αυτή η παγίδα μπορεί να αποκαλυφθεί στα μάτια όλων των θυμάτων της. Η υπερπαραγωγή εμπορευμάτων-αντικειμένων, ενεργειακών πόρων, υπηρεσιών κ.λπ.-απαιτούσε υπερκατανάλωσή τους. Για να είναι όμως δυνατή αυτή η υπερκατανάλωση απαιτούνταν από τη μια μεγάλα εισοδήματα και μισθοί, πράγμα που στρέφεται ενάντια στη συσσώρρευση και τα κέρδη. Από την άλλη διάθεση επαρκούς χρόνου για χρήση των καταναλωτικών προϊόντων από τη μεριά των καταναλωτών, πράγμα όμως αντιφατικό ως προς τις ανάγκες της υπερπαραγωγής, που αντιμετωπίζει τους καταναλωτές με την άλλη ιδιότητά τους, των εργαζομένων, απαιτώντας μεγάλο εργασιακό χρόνο[1].

Φθάσαμε λοιπόν στα σημερινά δεδομένα: 1) μεγάλη χρηματοπιστωτική φούσκα(μέχρι και 17πλάσιες ανεβάζουν κάποιοι οικονομικοί αναλυτές τις χρηματικές αξίες σε σχέση με τις αξίες χρήσης της πραγματικής οικονομίας, ενώ ο τζίρος της πραγματικής παγκόσμιας οικονομίας είναι μόλις το 3% με το υπόλοιπο να είναι τζίρος της χρηματοοικονομικής οικονομίας[2]), 2) μεγάλος όγκος χρηματοοικονομικών χρεών των κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και νοικοκυριών( σύμφωνα με έρευνες το παγκόσμιο ιδιωτικό και δημόσιο χρέος είναι λίγο πιο κάτω από το 300% του παγκόσμιου ΑΕΠ). 3)κληρονομιά μεγάλων οικολογικών χρεών [3] στις επόμενες γενιές, οι οποίες θα πρέπει να αποκαταστήσουν τις δυνατότητες του πλανητικού οικοσυστήματος, αν θέλουν να επιβιώσουν στο μέλλον

Με αυτά τα δεδομένα είναι φανερό ότι δε μπορεί να μεγαλώνει πια η πίττα της πραγματικής οικονομίας, μόνο να φουσκώνει εδώ και εκεί και κυρίως στην εικονική χρηματοοικονομία, αλλά όπου παραφουσκώνει σπάει και έχουμε κρίσεις. Σε κάποιες περιοχές φυσικά μπορεί ακόμα να αναπτύσσεται η πραγματική οικονομία, αλλά αυτό γίνεται εις βάρος του περιβάλλοντος, των φυσικών πόρων και οικοσυστημάτων, των συλλογικών αγαθών-των «κοινών» όπως λέγονται-και της ανθρώπινης εργασίας. Και εκεί όμως η παραπέρα μεγέθυνση δε θα είναι βιώσιμη στη συνέχεια, στο άμεσο μέλλον, γιατί σκοντάφτει στην περατότητα των δυνατοτήτων των τοπικών οικοσυστημάτων και με την καπιταλιστική λογική θα οδηγηθούν αναπότρεπτα σε κατάρρευση. Και όχι μόνο των τοπικών, αλλά και του συνολικού πλανητικού οικοσυστήματος, πράγμα που δεν είναι προς το μακροπρόθεσμο συμφέρον του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού.

Αυτό το έχουν καταλάβει πολλοί ιθύνοντες του καπιταλισμού στην Ευρώπη, ιδίως η ευρωπαϊκή Χριστιανοδημοκρατία, με πρώτη τη Μέρκελ. Πριν την εμφάνιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2008-09, η Μέρκελ είχε αντιληφθεί την οικολογική κρίση που εκφράζεται με την αλλαγή του κλίματος και προσπάθησε –κόντρα στους καθαρά φιλελεύθερους της Κυβέρνησής της, ακόμα και στους σοσιαλδημοκράτες, που φοβόταν για την κατάργηση των θέσεων εργασίας στον τομέα του άνθρακα- να ηγηθεί στη Δύση και τον ΟΗΕ για την αποτροπή του «κλιματικού κινδύνου». Χωρίς να το πετύχει βέβαια αυτό στη συνδιάσκεψη της Κοπεγχάγης το 2009, αφού δεν έγινε αποδεκτή η φιλόδοξη πρόταση της Γερμανίας από ΗΠΑ, Κϊνα κ.λπ. Από τότε έριξε το βάρος στην οικονομική κρίση, που ενέσκυψε ιδιαιτέρως οξυμένη στην «αυλή» της Γερμανίας, τη Νότια Ευρώπη και την Ελλάδα (στον υπέρτατο βαθμό) και επεδίωξε γενικά το «ξεφούσκωμα» των χρεών. Και επειδή η κρίση στην αρχή ήταν τραπεζική, με προγράμματα δισεκατομμυρίων έσωσε καταρχήν τις συστημικές τράπεζες της Γερμανίας (τότε η Μέρκελ είχε υπουργό οικονομίας τον σοσιαλδημοκράτη  Peer Steinbrück[4]), ακολουθώντας μια μη καθαρά νεοφιλελεύθερη γραμμή, αφού το κράτος δε θα έπρεπε να επέμβει στις αγορές-βασική νεοφιλελεύθερη αρχή. Στη συνέχεια όταν η κρίση σιγά-σιγά μετατράπηκε σε δημοσίων χρεών κάποιων κρατών προς τις τράπεζες και τις αγορές κεφαλαίου, ακολούθησε  τη νεοφιλελεύθερη συνταγή, την οποία πέρασε και στην Ευρωζώνη[5].

Η Μέρκελ σαν πολιτική προσωπικότητα, προερχόμενη από την Ανατολική Γερμανία και προωθούμενη από τον «πατέρα» της ένωσης με τη Δυτική, Χέλμουτ Κολ, αναλαμβάνοντας την ηγεσία της χριστιανοδημοκρατίας και εκφράζοντας τη γερμανική οικονομική και τεχνοκρατική ελίτ, αρέσκεται στο ρόλο του «σωτήρα» για τις ευρισκόμενες σε κρίση λόγω δυσλειτουργιών του δημόσιου κυρίως τομέα χώρες, ενώ εσωτερικά στη Γερμανία στο ρόλο της «μαμάς του έθνους»(«Mutter der Nation»). Έχουν φροντίσει σε μεγάλο βαθμό τα γερμανικά ΜΜΕ για την ανάθεση αυτών των ρόλων.

Η γερμανική ολιγαρχία έχει την εντύπωση ότι βγαίνει ενισχυμένη από την εξέλιξη της σημερινής κρίσης και έχοντας ως δεδομένο την αναβάθμιση του ρόλου της στα πλαίσια της της υπερεθνικής παγκόσμιας νεοφιλελεύθερης πολιτικοοικονομικής ελίτ, διαμορφώνει μέσω της Χριστιανοδημοκρατίας στο πολιτικό επίπεδο, μια ιδιαίτερη νεοφιλελεύθερη πολιτική γραμμή-πρόταση και προς τις υπόλοιπες ελίτ για έξοδο από τη σημερινή δομική κρίση του καπιταλισμού. Μια πρόταση πιο κοντά προς τον νεοφιλελευθερισμό της αυστριακής σχολής του Χάγιεκ και που διαφέρει από την πρόταση της διεθνούς Σοσιαλδημοκρατίας με εκφραστή τον Ομπάμα, η οποία στηρίζεται στις νεοκεϋνσιανικές προτάσεις[6]: αύξηση καταρχήν της ζήτησης για κατανάλωση με νέο χρήμα στις αγορές, στα εισοδήματα και στις επιχειρήσεις και στη συνέχεια -μέσω της συσσώρευσης και αύξησης των κερδών των επιχειρήσεων- νέες επενδύσεις στην πραγματική οικονομία, νέες θέσεις εργασίας και άρα ανάπτυξη και μεγέθυνση των ΑΕΠ των νοικοκυριών, επιχειρήσεων, κρατών και περιοχών.

Η πρόταση της Χριστιανοδημοκρατίας για το ξεπέρασμα της κρίσης- αυτής που ονόμασαν Μερκελισμό οι διάφοροι αναλυτές- συνοψίζεται στα εξής βήματα: πρώτα αναδιάρθρωση των δημοσιονομικών μέσω συρρίκνωσης των δημοσίων δαπανών και νομιμοποίησης ενός εργασιακού μοντέλου χωρίς δικαιώματα και κοινωνική προστασία, ώστε να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για την κερδοφορία και τη συσσώρευση κεφαλαίου-βήμα που ταιριάζει με τον βασικό πυλώνα του νεοφιλελευθερισμού-στη συνέχεια λιτότητα και μείωση της κατανάλωσης των μεσαίων τάξεων, μέσω μείωσης μισθών και συντάξεων-βήμα αντιφατικό και με τον κεϋνσιανισμό και με τον νεοφιλελευθερισμό- ώστε η εξοικονόμιση των επιχειρήσεων σε κεφάλαιο να μη πάει στην κατανάλωση, αλλά να επενδυθεί σε νέους ανταγωνιστικούς τομείς παραγωγής, για να περάσει ξανά ο καπιταλισμός στην Ευρώπη σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης και αύξηση των ΑΕΠ των ευρωπαϊκών κρατών και της Γερμανίας, μέσα στον ανταγωνισμό της Ευρώπης με τις ανερχόμενες οικονομίες της ανατολής κυρίως-Κίνα, Ινδία κ.λπ. Και όλα αυτά δε μπορούν να αφεθούν στις αγορές, όπως επιτάσσει ο καθαρός νεοφιλελευθερισμός, αλλά να υπαχθούν σε προγράμματα αναδιάρθρωσης με εποπτεία-επιτροπεία και έλεγχο, με μοχλό τον μηχανισμό του χρέους και επιτηρητές τους πολιτικοοικονομικούς τεχνοκράτες των ευρωπαϊκών θεσμών.

Ο τελικός στόχος του Μερκελισμού βέβαια είναι και πάλι η ανάπτυξη, πράγμα που είναι και ο στόχος της Σοσιαλδημοκρατίας-και σε αυτό τα «έχουν βρεί», τουλάχιστον στη Γερμανία, όπου είναι μαζί στην Κυβέρνηση. Διαφορά των δύο προτάσεων υπάρχει ως προς τα βήματα και όχι ως προς τον τελικό στόχο.

Γιατί όμως τελικά ο Μερκελισμός διεκδικεί έναν ιδιαίτερο δρόμο στα πλαίσια του Νεοφιλελευθερισμού για την Ευρωζώνη;

Μια πρώτη απάντηση: η ιδιαιτερότητα της οικονομίας της Ευρωζώνης, σαν μια περιοχή με οικονομίες διαφορετικών χαρακτηριστικών και δεδομένων, όπου η υλοποίηση ενός προγράμματος για την «ανάπτυξη», στα πλαίσιά της, απαιτεί πολιτικές που να διαμορφώνονται και να αποφασίζονται καταρχάς από ένα οικονομικό Κέντρο. Στη συνέχεια απαιτεί κοινούς θεσμούς στο επίπεδο της Ευρωζώνης, που να μπορούν να επιβάλλουν αυτές τις πολιτικές στις επιμέρους κυβερνήσεις, γιατί δεν είναι δημοφιλείς στις πολυπληθείς μεσαίες τάξεις στην Ευρώπη-και αυτές οι τάξεις στην ουσία εκλέγουν αυτές τις κυβερνήσεις. Το απαιτούμενο για τον διεθνή ανταγωνισμό οικονομικό Κέντρο της ευρωπαίκής ελίτ δημιουργήθηκε μετά την ενοποίηση της Γερμανίας και είναι το Βερολίνο-Φρανκφούρτη. Ενώ το Γιουρογκρουπ,  η ΕΚΤ και στη συνέχεια η τρόικα- που δημιουργήθηκε σαν μηχανισμός επιτήρησης των κυβερνήσεων των χωρών που βρίσκονται σε οξυμένη κρίση- αποτελούν τους πολιτικοοικονομικούς θεσμούς, που μέσω των «ντιρεκτίβων» τους υλοποιείται το καθεστώς επιβολής των αντίστοιχων πολιτικών στην περιφέρεια[7]. Η ιδιομορφία της ευρωζώνης λοιπόν απαιτεί την κεντρική υπαγόρευση(Diktat, στα γερμανικά, ordo στα λατινικά, για αυτό και ο τίτλος ordoliberalismus) και εποπτεία των πολιτικών που απαιτούνται για την υλοποίηση οποιουδήποτε προγράμματος προς το συμφέρον της οικονομικής της ελίτ. Δεν μπορεί να αφεθεί στις ανεξέλεγκτες διεθνείς αγορές μια τέτοια υλοποίηση. Αυτές δρουν κύρια προς το συμφέρον της παγκόσμιας ελίτ, που κάποιες φορές μπορεί να ανταγωνίζεται την ευρωπαϊκή και γερμανική. Ούτε στις επι μέρους κυβερνήσεις της ευρωζώνης, οι οποίες να αποφασίζουν και να εφαρμόζουν μόνες τους τις μεταρρυθμίσεις στις χώρες τους, ώστε να υλοποιούν τους στόχους της νομισματικής ένωσης.

Στη συνέχεια μια δεύτερη απάντηση μπορεί να βρει κανείς, αν ανατρέξει στο φαντασιακό και το αξιακό σύστημα που έχει διαμορφωθεί στους προηγούμενους αιώνες στον γερμανικό χώρο, όπου επικράτησε η ηθική του προτεσταντισμού, σε σχέση με την ηθική του ρωμαιοκαθολικισμού. Αυτό σημαίνει στο οικονομικό επίπεδο: η εργασία είναι ευλογία, η ανάπτυξη δεξιοτήτων και η μόρφωση είναι ασφάλεια για το μέλλον, όχι σπατάλες, αποταμίευση και εξοικονόμιση με υπευθυνότητα, επένδυση και δημιουργία μελλοντικού πλούτου[8], υποκρισία αλληλεγγύης με δανεισμό προς τον αιτούντα, αλλά απαίτηση επιστροφής του χρέους και των τόκων σε κάθε περίπτωση, έστω και αν θα είναι αναγκασμένος «να περάσει από την κοιλάδα των δακρύων»[9],  έστω και με παρατάσεις[10]... Στο νομικό επίπεδο: καθολική υπακοή στους νόμους και την αυθαιντία, « τα συμφωνημένα, συμφωνημένα» έστω και για τα προσχήματα[11], τιμωρία της ανευθυνότητας και των παραβατών συμφωνιών και συμβολαίων... Στο πολιτικό επίπεδο: αποδοχή του κράτους και των θεσμών του σαν την κατεξοχήν αυθαιντία επιβολής του κυρίαρχου αξιακού συστήματος και της κοινωνικής συναίνεσης-συνοχής, οποιαδήποτε αμφισβήτηση μόνο αν είναι ορθολογικά τεκμηριωμένη και όχι αυθόρμητη. Στο ιδεολογικό: ανάδειξη ενός κυρίαρχου ανθρωπολογικού τύπου που σκέπτεται και δρα κάτω από την τυρρανία της οικονομίας-κατεξοχήν homo oeconomicus-υπάκουου, ετερόνομου, αλλά και με κάποια θετικά στοιχεία[12], της υπευθυνότητας, της συνέπειας, της απόδοσης.

Ένα τέτοιο αξιακό σύστημα εκφράζεται πολύ καλά στις συζητήσεις και τις αποφάσεις των θεσμών της Ε.Ε. από τον σημερινό υπουργό οικονομικών της Γερμανίας Σόιμπλε, ο οποίος δεν είναι καν οικονομολόγος, αλλά νομικός. Μια προσωπικότητα διαμορφωμένη από την προτεσταντική ηθική και τη σωματική του ιδιαιτερότητα στο μέγιστο βαθμό και που προσπάθησε να γίνει ο ίδιος διάδοχος του Κολ και άρα Καγκελάριος, αλλά υπερσκελίσθηκε από τη Μέρκελ. Η Μέρκελ όμως τον επέλεξε στη συνέχεια σαν τον καλύτερο εκφραστή του Μερκελισμού στο οικονομικό πεδίο αμέσως μετά την πρώτη περίοδο της κρίσης, γνωρίζοντας ότι θα την ευγνωμονούσε για αυτό-διαφορετικά θα είχε τελειώσει η καριέρα του- και δε θα την εξέθετε ποτέ στο ρόλο «του σκύλου που γαβγίζει»[13], ώστε η ίδια να μπορεί να παίζει-όταν χρειάζεται- τον ρόλο του «σωτήρα» και της «καλής μαμάς» ακόμα και όταν πρόκειται για τον «άσωτο υιό». Η υποκρισία και οι ρόλοι τους αυτοί φαίνονται καθαρά στις διαπραγματεύσεις με την Ελλάδα, όπου η Μέρκελ καλείται στο τέλος να «κρατά τα μπόσικα», ώστε να αποφεύγεται ο πολιτικός κίνδυνος που αντιπροσωπεύει η νέα ελληνική κυβέρνηση, η οποία έχει σαν σημαντικό όπλο απέναντι στη γερμανική χρηματοπιστωτική ελίτ, την απειλή για ρήξη με τα «συμφωνημένα» και τη στάση πληρωμών.

Οι εξελίξεις δείχνουν ότι ο Μερκελισμός αποτυγχάνει στον βασικό στόχο του, δηλαδή  να χρησιμοποιήσει τη παρούσα κρίση και μέσω της «λιτότητας» στα δημόσια οικονομικά να πετύχει τη συρρίκνωση της φούσκας των χρεών. Αυτό φαίνεται καθαρά στο παράδειγμα της Ελλάδας, όπου αντί να μειώνονται τα χρέη, αυξάνονται σα ποσοστό του ΑΕΠ(δεν φαίνεται καθαρά ακόμα στις υπό κρίση των δημοσιονομικών τους  άλλες χώρες της Ν. Ευρώπης). Αντιλαμβανόμενος αυτό το γεγονός ο Μερκελισμός και συνδυάζοντάς το με την πραγματικότητα της πολιτικής πια αντίστασης των μεσαίων τάξεων στη λόγω κρίσης «φτωχοποίησή» τους-αρχίζουν και φηφίζουν νέου τύπου «αντιμνημονιακά» κόμματα, είτε αριστερά στη Ν. Ευρώπη, είτε ευρωσκεπτιστικά-νεοδεξιά-ακροδεξιά κόμματα στη Κεντρική και βόρεια Ευρώπη- είναι αναγκασμένος να μετατοπισθεί προς την σοσιαλδημοκρατική νεοφιλελεύθερη γραμμή. Αρχίζει να αντιμετωπίζει τον νέο αυτό πολιτικό κίνδυνο κάνοντας κάποιες παραχωρήσεις στο οικονομικό επίπεδο, ώστε να μπορέσει να τον ελέγξει και να μην υπάρξει για αυτόν το «ατύχημα» της διάλυσης της ευρωζώνης. Θα επιδιώξει να μετατοπίσει τα προγράμματα αυτών των κομμάτων-όταν και αν πάρουν την πολιτική εξουσία στις χώρες τους-σε αποδεκτές για τον ίδιο, κευνσιανικές, το πολύ πολιτικές, χρησιμοποιώντας το όπλο της έλειψης χρηματοδότησης για αυτές τις πολιτικές , καθώς και τον μηχανισμό του ακόμα πολύ υψηλού χρέους. Τα προγράμματα «βοήθειας», που μέχρι τώρα ήταν στην ουσία προγράμματα «αυτοπροστασίας» της γερμανικής-ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής ελίτ, δε μπορούν να μετατραπούν από τη μεριά του σε καθαρά κεϋνσιανικά προγράμματα, πράγμα που ζητάνε τα αριστερά «αντιμνημονιακά» κόμματα, όπως ο Σύριζα ή το Podemos. Μόνο αν εξαναγκασθεί πολιτικά, μπορεί εδώ και εκεί να δεχθεί να ρίξει «νερό στο κρασί του», όπως το έχει κάνει με τη σημερινή κυβέρνηση Χριστιανοδημοκρατών-χριστιανοκοινωνιστών-νεοσοσιαλδημοκρατών στην ίδια τη Γερμανία. Αλλά θα μπορέσει να «τα βρεί» με τα αριστερά αντιμνημονιακά κόμματα μόνο αν και αυτά συρθούν προς τον κεϋνσιανισμό και απορρίψουν το ξεπέρασμα του καπιταλισμού, που υποτίθεται ότι έχουν σαν μακροπρόθεσμο στόχο.

Με άλλα λόγια, για να μιλήσουμε με επίκαιρους όρους, η «κόκκινη γραμμή» παραχωρήσεων για τον Μερκελισμό είναι μια κάποια μορφή νεοκεϋνσιανισμού, στα πλαίσια του καπιταλισμού . Πέρα από τον καπιταλισμό προφανώς δε θα πάει. Θα συγκρουσθεί για λόγους αυτοπροστασίας, έχοντας την αντίληψη ότι είναι πάνοπλος για αυτή τη σύγκρουση. Από την άλλη ο «αντιμνημονιακός» Σύριζα-για να περιορισθούμε στα δικά μας- θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική κρίση και το πέρασμα στην «ανάπτυξη», όπως τα εννοεί ο ίδιος στα πλαίσια της Ευρωζώνης, μόνο αν χρησιμοποιεί ως όπλο τη στάση πληρωμών και τα αιτήματά του προς την Ε.Ε. και τους «Θεσμούς» της δεν ξεπερνούν την παραπάνω κόκκινη γραμμή του Μερκελισμού. Μόνο δηλαδή αν μετατραπεί σιγά-σιγά σε νεοσοσιαλδημοκρατικό-νεοκεϋνσιανικό κόμμα. Αν θέλει να παραμείνει κόμμα της αριστεράς, των κινημάτων και της οικολογίας, που θέλει να εξασφαλίσει μια καλύτερη ποιοτικά ζωή για τους «από κάτω» της ελληνικής κοινωνίας, απορυθμίζοντας τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωής και κατανάλωσης, τότε δε θα μπορέσει να αποφύγει τη σύγκρουση, χωρίς να διακινδυνεύσει από τη μεριά του το Grexit. Χωρίς να ξεφύγει από την την χίμαιρα της καπιταλιστικής «ανάπτυξης» και να στραφεί προς την «ευημερία χωρίς ανάπτυξη»[14] με πολιτικές ευζωίας που θα στηριχθούν στα συλλογικά κοινωνικά αγαθά, στην δικαιοσύνη και την ισοκατανομή, στη δημοκρατία και το μικρό οικολογικό αποτύπωμα. Χωρίς να δημιουργήσει ένα ρεύμα εσωτερικής δημιουργικής μετανάστευσης-αντί της εξωτερικής που επικρατεί σήμερα στους νέους και είναι πληγή για τη χώρα-η οποία θα συνεισφέρει στο να μετατραπεί ο αγροδιατροφικός τομέας, ο ενεργειακός με βάση τις ΑΠΕ, η μεταπόιηση, η κλωστοϋφαντουργία, και ήπιος τουρισμός στούς κατεξοχήν εφαλτήρες για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και οικονομική αυτοδυναμία της χώρας. Γενικότερα χωρίς σεισάχθεια με αποανάπτυξη(βλέπε: http://www.topikopoiisi.com/theta941sigmaepsiloniotasigmaf/36)

Γιατί μπορούμε να ζούμε καλύτερα, αν απορρίψουμε το κυνήγι της μεγιστοποίησης του κέρδους και να επιλέξουμε την επάρκεια και τον εθελούσιο «λιτό βίο»:

Αντί να «τρέχουμε» όλο και πιο γρήγορα και να ζούμε επιφανειακά: να επιβραδύνουμε για να έχουμε χρόνο να εμβαθύνουμε στα νοήματα της ζωής.

Αντί να επιδιώκουμε όλο και περισσότερα: να πάμε στην ποιότητα και την επάρκεια, τα λιγότερα είναι συνήθως αρκετά.

Αντί του όλο και πιο ανταγωνιστικά: συνεργατικά και αλληλέγγυα

Αντί του όλο και πιο μεγάλα, όλο και πιο μακριά και παγκοσμιοποιημένα: πιο μικρά, πιο κοντά και τοπικά

Αντί μια χρήσης και με ημερομηνία λήξης: πιο γερά και με επανάχρηση

Αντί για το απρόσωπο και ομογενοποιημένο της μαζικής παραγωγής: πιο όμορφα και προσωπικά

Αντί μόνο για όποιον έχει χρήματα και μέσω της αγοράς: πιο δίκαια, για τον καθένα που το έχει ανάγκη, από τον καθένα που μπορεί!



[1] Η αυτοματοποίηση και η μηχανοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας και η δυνατότητα μείωσης του εργασιακού χρόνου που συνδέεται με αυτήν, θα μπορούσε να εξασφαλίσει αύξηση του καταναλωτικού και του ελεύθερου προσωπικού χρόνου των εργαζομένων, αλλά η λογική της μεγιστοποίησης των κερδών των καπιταλιστών οδήγησε αλλού: 1) αύξηση ωραρίων όσων είχαν δουλειά με παράλληλη αύξηση των ανέργων παντού και 2) χορήγηση δανείων σε όσους είχαν χαμηλά εισοδήματα ή ήταν προσωρινά άνεργοι από τις τράπεζες, με την προσδοκία ότι, ειδικά το υπερσυγκεντρωμένο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο-που ηγήθηκε εντωμεταξύ του παγκόσμιου κεφαλαίου-θα έπαιρνε πίσω τα δάνεια μαζί με τους τόκους.


[2] Σύμφωνα με στοιχεία από το ντοκυμανταίρ «Wer rettet wenn»(«Ποιός σώζει ποιόν»), το οποίο χρηματοδότησε το γερμανικό κανάλι ARD, αλλά το ίδιο δεν το πρόβαλε και έτσι οι σκηνοθέτες του το προβάλλουν εναλλακτικά στους κινηματογράφους


[3] Η συνεχής αύξηση της κατανάλωσης των φυσικών πόρων και η αντίστοιχη αύξηση των αποβλήτων μας οδήγησε  σήμερα ήδη να ζούμε σε βάρος του μέλλοντος και των επόμενων γενεών. Δημιουργούμε εκτός των οικονομικών χρεών και συνεχώς αυξανόμενα οικολογικά χρέη. Κυρίως θα συμβεί αυτό γιατί υπάρχουν τα πλανητικά όρια σε πόρους, υλικά και ενέργεια, καθώς και τα όρια στην ενσωμάτωση των τεράστιων απόβλητων των οικονομικών δραστηριοτήτων, όπως επίσης οι κλιματικές αλλαγές και οι συνακόλουθες καταστροφές 


[4] Αργότερα, στις εκλογές του 2013, τον αντιμετώπισε σαν υποψήφιο καγκελάριο από τη μεριά του SPD, αλλά ο ίδιος μη θέλοντας πάλι κυβέρνηση μεγάλου συνασπισμού είχε δηλώσει προεκλογικά ότι δε θα ήθελε να είναι πάλι υπουργός οικονομικών της Μέρκελ, όως και έγινε 


[5]Μείωση των κρατικών χρεών μέσω συρρίκνωσης του κράτους υπέρ των αγορών και μείωσης των κρατικών δαπανών, λιτότητα και συρρίκνωση των μεσαίων τάξεων- ξεκινώντας από τη Νότια Ευρώπη- με τη μη έκδοση νέου χρήματος-πράγμα που κάνει αντίθετα ο Ομπάμα.


[6] Η παλιά σοσιαλδημοκρατία με τα παραδοσιακά κόμματά της στην Ευρώπη έχει ταυτισθεί σε μεγάλο βαθμό με τον νεοφιλελευθερισμό, με πρώτο και καλύτερο το εργατικό της Βρετανίας, ξεκινώντας από τον Μπλερ.


[7] Oργάνωση της Ευρωζώνης:  συντονισμός δημοσιονομικών πολιτικών, τραπεζική ενοποίηση, προγράμματα διάσωσης κλπ. με στόχο οι επιμέρους κυβερνήσεις των κρατών μελών να μη υποκύπτουν στον «πειρασμό» για κοινωνικές δαπάνες μέσω δημόσιου δανεισμού. Μεταξύ των στόχων του νεοφιλευθερισμού δηλαδή της λιτότητας, των περικοπών και ιδιωτικοποιήσεων ή του κινδύνου πτώχευσης, να προτιμούν προγράμματα «διάσωσης», με περιεχόμενο τους στόχους αυτούς.


[8] Λογική του «μέρμηγκα», όχι υπερκατανάλωση, αλλά όχι και η επάρκεια σαν στάση ζωής, συσσώρευση πλούτου σαν ασφάλεια για το μέλλον.


[9] Έκφραση που χρησιμοποίησε για τους αιτούντες τη γερμανική βοήθεια Έλληνες, ο πρώην πάστορας και τώρα γερμανός πρόεδρος Γκάουκ


[10] «Παράταση»: Ο πραγματικός στόχος εκείνου που έχει πολλά χρήματα και δανείζει δεν είναι να πάρει πίσω τα χρωστούμενα με τόκο, αλλά η επ ‘αόριστον διαιώνιση του χρέους που εξαρτά και υποτάσσει τον οφειλέτη μόνιμα από αυτόν, έχοντας ενοχικά αισθήματα επειδή δε μπορεί να τα επιστρέψει.


[11] «Υποκρισία»: το βασικό είναι να παίζεται το παιγνίδι, να μην ανατρέπεται η συμφωνία νομικά και επίσημα από τον οφειλέτη, έστω και αν είναι σίγουρο ότι ο οφειλέτης δεν μπορεί να κρατήσει τη συμφωνία. Από την άλλη, αν πρόκειται για σύνολα οφειλετών-ξένα προς τα «δικά», είτε πρόκειται για κοινωνικές ομάδες είτε για ολόκληρους λαούς, συνήθως «ανεπρόκοπους»- η υποκρισία έχει να κάνει με το: «δεν ξέρουμε τι θα κάνετε, κόψτε το λαιμό σας, αλλά να κρατήσετε τη συμφωνία». Αυτό φάνηκε  όταν οι μεγάλες τράπεζες έγιναν αφερέγγυες το 2008, τα κράτη επιτράπηκε να καλύψουν τις απώλειές τους με τρισεκατομμύρια (από τα χρήματα των φορολογουμένων), αλλά όταν ολόκληροι λαοί δυστυχούν, θα πρέπει οπωσδήποτε να καταβάλουν το χρέος.


[12] Πράγμα που φαίνεται και στο εναλλακτικό κίνημα- διαφόρων κατευθύνσεων, αλλά παράλληλου όσον αφορά την αμφισβήτηση του κυρίαρχου- που είναι συνειδητό και συνεπές- στην πράξη και στην καθημερινότητα- σε αυτά που πρεσβεύει με τα λόγια.


[13] Αυτό τον ρόλο παίζει και στις διαπραγματεύσεις με την νέα ελληνική κυβέρνηση της αριστεράς και τον Βαρουφάκη κάνοντας καμώματα πλαστής και γελοίας αγανάκτησης απέναντί του


[14] http://tvxs.gr/news/ekdiloseis/eyimeria-xoris-anaptyksi-protaseis-gia-enan-allo-kosmo-apo-koinoy